Những người 'canh trời, đo nước'

Làm việc khi mọi người đang nghỉ ngơi

Một giờ sáng. Mọi nhà đã chìm vào giấc ngủ, những con đường trở nên yên tĩnh sau một ngày dài. Nhưng tại các Trạm Khí tượng thủy văn ánh đèn phòng trực vẫn sáng. Ngoài trời, mưa vẫn rơi đều trong màn đêm. Người quan trắc viên khoác áo mưa bước ra khỏi phòng trực, đầu đội nón, tay cầm thùng đo mưa, nách kẹp cuốn sổ, soi đèn về phía con đường nhỏ lên vườn trạm; người cầm thước đo mực nước bên bờ sông.

Sau vài phút quan sát, đọc số liệu, đong đếm, cẩn thận ghi chép vào sổ và truyền ngay dữ liệu về trung tâm. Công việc ấy diễn ra trong đêm tối, giữa mưa gió, lặp lại đều đặn theo từng phiên đo. Đó là một phần công việc quen thuộc của những người làm công tác khí tượng thủy văn – những người ngày đêm theo dõi, đo đạc các yếu tố khí tượng, thủy văn để phục vụ công tác dự báo và cảnh báo thiên tai.

Dự báo viên ghi chép số liệu tại trạm quan trắc khí tượng.

Đối với nhiều người, bản tin dự báo thời tiết chỉ là vài dòng thông tin ngắn gọn: ngày mai có mưa hay nắng, nhiệt độ bao nhiêu độ, khả năng xảy ra dông lốc hay mưa lớn. Nhưng phía sau những thông tin ngắn gọn ấy là cả một hệ thống quan trắc và dự báo hoạt động liên tục 24 giờ mỗi ngày.

Tại các Trạm Khí tượng và thủy văn, quan trắc viên thực hiện các phiên đo theo đúng quy trình kỹ thuật: đo nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm, gió, mây, mực nước sông, lưu lượng,… Những con số tưởng chừng đơn giản ấy lại là dữ liệu quan trọng để các dự báo viên phân tích, đánh giá và đưa ra các bản tin dự báo. Công việc này không có khái niệm ngày nghỉ. Khi nhiều gia đình sum họp trong những dịp lễ, Tết, thì tại các Trạm Khí tượng thủy văn, ca trực vẫn diễn ra bình thường.

Trong những đợt mưa bão lớn, áp lực công việc càng tăng lên. Quan trắc viên phải thường xuyên kiểm tra thiết bị, theo dõi diễn biến thời tiết và bảo đảm số liệu được truyền về trung tâm kịp thời, chính xác. Bởi mỗi con số quan trắc đều có ý nghĩa quan trọng đối với công tác dự báo và cảnh báo thiên tai. Trong những thời điểm thiên tai diễn biến phức tạp, các Trạm Khí tượng thủy văn vẫn duy trì chế độ trực 24/24 giờ. Những số liệu về lượng mưa, mực nước hay tốc độ gió được cập nhật liên tục, trở thành cơ sở quan trọng để các cơ quan chuyên môn đưa ra các bản tin dự báo và cảnh báo kịp thời.

Thầm lặng nhưng không thể thiếu

Không ít người cho rằng công việc trong ngành Khí tượng thủy văn khá “nhàn”. Nhưng thực tế, phía sau sự lặng lẽ ấy là trách nhiệm lớn với từng con số quan trắc, với từng bản tin dự báo và với sự an toàn của cộng đồng trước thiên tai. Công việc của những người làm khí tượng thủy văn ít khi xuất hiện trên các phương tiện truyền thông. Họ làm việc trong sự lặng lẽ, ở những trạm quan trắc nằm bên dòng sông, trên đỉnh núi, đồi hay giữa những vùng xa. Nhưng mỗi khi bão đến, mưa lớn xảy ra hay nước lũ dâng cao, những con số họ đo được và những bản tin dự báo họ xây dựng lại trở nên vô cùng quan trọng.

Các dự báo viên chuẩn bị đo lưu lượng nước trên sông Lô.

Trong đêm tối, giữa tiếng mưa rơi và nước sông dâng lên từng nhịp, vẫn có những con người lặng lẽ ghi chép từng con số, truyền từng dòng dữ liệu về trung tâm. Và khi thành phố đã ngủ yên, khi nhiều người đang an giấc, vẫn có những ánh đèn trực sáng trong đêm. Ở đó, những người làm công tác khí tượng thủy văn vẫn đang âm thầm “canh trời, đo nước”, góp phần giúp xã hội chủ động hơn trước thiên tai.

Kỷ niệm ngày Nước thế giới (22/3) và ngày Khí tượng Thế giới 23/3/2026 với thông điệp “Quan trắc hôm nay, bảo vệ ngày mai”, nhấn mạnh vai trò của hệ thống quan trắc toàn cầu; mỗi chúng ta càng thêm thấu hiểu rằng từng con số được ghi nhận hôm nay chính là nền tảng cho sự an toàn của ngày mai.

Nhân dịp này, xin chúc ngành khí tượng thủy văn Việt Nam tiếp tục phát triển vững mạnh, hiện đại, chính xác, kịp thời, đóng góp ngày càng quan trọng vào sự an toàn và phát triển bền vững của đất nước.

Lê Thị Hà
Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Tuyên Quang