Những người giữ lửa 'Không gian văn hóa Hồ Chí Minh'

Không gian văn hóa Hồ Chí Minh ở các gia đình, khu phố đang lặng lẽ lan tỏa thói quen đọc, tìm hiểu các tư liệu về Bác Hồ.

Dành riêng một phòng làm “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”

Phía sau cánh cửa ngôi nhà nhỏ trong hẻm của khu phố 8 (phường Bến Thành) là “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” đã tồn tại nhiều năm, trở thành điểm sinh hoạt quen thuộc của người dân.

Đó là căn nhà của ông Phan Trung Trinh, Bí thư Chi bộ khu phố 8. Ông tận dụng 16 m2 của gia đình để lập thành tủ sách và các tài liệu liên quan đến Bác Hồ.

Ông Phan Trung Trinh, Bí thư Chi bộ Khu phố 8 (phường Bến Thành) giới thiệu sách và hình ảnh mà ông sưu tầm được không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong ngôi nhà của mình. Ảnh: HẢI NHI

Ông Trinh sinh ra trong gia đình có truyền thống cách mạng và từng chiến đấu tại nhiều chiến trường. Từ nhỏ ông đã có thói quen đọc sách. Khoảng năm 1990, khi tham gia Hội Nông dân, ông bắt đầu sưu tầm sách, tài liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ vài cuốn ban đầu, việc đọc và lưu giữ dần trở thành thói quen kéo dài đến nay, rồi ông xây dựng một “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” ngay trong chính ngôi nhà của mình.

Đến nay, nguồn tư liệu khá phong phú, từ sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh, tài liệu lịch sử, hồi ký đến văn học trong và ngoài nước.

Căn phòng mà ông Phan Trung Trinh, Bí thư Chi bộ khu phố 8 (phường Bến Thành), dành tâm huyết trưng bày Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Ảnh: HẢI NHI

Nhiều em nhỏ trong xóm hay dành thời gian rảnh đến thư viện nhỏ ở nhà ông Trinh để đọc sách về Bác Hồ. Với vai trò gắn kết cộng đồng cư dân và lan tỏa những điều tích cực, ông Trinh từng được Thành ủy TP.HCM biểu dương là bí thư Chi bộ khu phố, ấp tiêu biểu cấp TP năm 2023.

Điểm hẹn cộng đồng

Ông Phạm Văn Nhứt, Trưởng Ban công tác Mặt trận khu phố 9 (xã Hóc Môn, TP.HCM), đã có gần 20 năm gắn với công việc phát báo bằng xe đạp.

Chính công việc này giúp ông thường xuyên nghe những câu chuyện về Bác Hồ và lịch sử quê hương, từ đó hình thành thói quen ghi chép, tìm hiểu tư liệu.

Ông Nhứt cho biết ông vừa nghe kể, vừa ghi nhớ rồi tìm thêm tài liệu để đối chiếu; có thời gian còn trực tiếp đi thực tế, gặp gỡ người cao tuổi để ghi lại ký ức địa phương. Khoảng năm 1990, khi tham gia Hội Nông dân, ông bắt đầu sưu tầm sách, tài liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh; từ vài cuốn ban đầu, việc đọc và lưu giữ dần trở thành thói quen đến nay.

Ông Phạm Văn Nhứt đang trên đường giao báo đến người dân. Gần 20 năm gắn với công việc phát báo, biết ai có sách ảnh, tài liệu quý nào về Bác Hồ ông đều tìm đến để sưu tầm về cho "không gian văn hóa Hồ Chí Minh” tại khu phố: HẢI NHI

Từ quá trình tích lũy tư liệu và sự hỗ trợ của đồng chí, đồng đội, ông nảy ra ý tưởng xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” tại khu phố. Thời gian đầu, việc sưu tầm gặp nhiều khó khăn, nhiều đầu sách phải đi hỏi, đi mượn. “Có những cuốn sách muốn tìm cũng không dễ, phải mất thời gian đi hỏi, đi tìm” - ông kể.

Nhờ sự hỗ trợ của địa phương và người dân, không gian dần hình thành, trở thành nơi sinh hoạt, tìm hiểu lịch sử của cộng đồng và học sinh địa phương. Tư liệu được góp nhặt qua thời gian, giản dị nhưng gắn bó với đời sống cơ sở.

Ở một góc khu phố khác, “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” do bà Phạm Thị Nhàn, Bí thư Chi bộ khu phố 19 (phường Linh Xuân), tạo lập mang sắc thái riêng khi kết hợp tư liệu về Bác Hồ và văn hóa dân tộc Mường.

Thay vì chỉ dừng ở tủ sách hay bảng ảnh, bà đưa thêm ký ức văn hóa dân tộc mình. Bà chia sẻ: “Tôi chỉ nghĩ đơn giản là có chỗ để mọi người đọc sách, nhớ về Bác, học được cái hay từ Bác và tự điều chỉnh mình trong cuộc sống. Là người Mường, tôi cũng muốn con cháu biết mình từ đâu mà đến”.

Trong căn phòng, không gian được chia hai phần: Một bên là sách, tư liệu, hình ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh; bên còn lại là hiện vật văn hóa Mường. Ở phần về Bác, sách và hình ảnh được sắp xếp trang trọng, ban đầu chỉ vài đầu sách, sau đó được vận động từ đảng viên, người dân bổ sung, dần phong phú theo thời gian.

Bà Nhàn giới thiệu ảnh về Bác Hồ cho em nhỏ xem, giúp em hiểu hơn về Bác. Ảnh: HẢI NHI

Buổi chiều, nơi đây thường rộn tiếng trẻ em đến đọc sách, trò chuyện, trở thành điểm sinh hoạt quen thuộc của khu phố, đồng thời đón các đoàn đến tham quan, giao lưu. Dù diện tích hạn chế, bà Nhàn vẫn mong tiếp tục mở rộng, lan tỏa giá trị văn hóa trong cộng đồng.

Bà BÙI THỊ THÚY HIỀN, Phó Trưởng ban Xây dựng Đảng phường Bến Thành (TP.HCM):

Không gian văn hóa Hồ Chí Minh: Từ khu phố đến gia đình

Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại các khu phố không chỉ là nơi trưng bày hình ảnh, tư liệu mà từng bước trở thành “điểm tựa tinh thần” của cộng đồng dân cư. Từ hạt nhân ban đầu ở khu phố, mô hình này đã lan tỏa đến các hộ gia đình, tiêu biểu như gia đình ông Phan Trung Trinh, Bí thư Chi bộ khu phố 8, đã chủ động xây dựng một góc không gian văn hóa ngay tại nhà với hình ảnh, tư liệu và những câu chuyện giản dị về Bác.

Những mô hình “tại gia” tuy quy mô nhỏ nhưng có sức lan tỏa lớn, góp phần hình thành thói quen sinh hoạt văn hóa tích cực, đưa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trở thành nếp sống thường xuyên trong mỗi gia đình và toàn khu phố.

Hiện nay, trên địa bàn phường Bến Thành đã có 57 mô hình “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”. Để tiếp tục phát huy và nhân rộng, Đảng ủy phường đã ra mắt “Sổ tay điện tử Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”, là sản phẩm tổng hợp hình ảnh, hoạt động, công trình và các điểm sáng tiêu biểu tại địa phương. Sổ tay điện tử không chỉ lưu giữ dấu ấn trong hành trình xây dựng đời sống văn hóa gắn với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, mà còn góp phần giới thiệu, kết nối và lan tỏa các giá trị tốt đẹp đến cán bộ, đoàn viên, hội viên và nhân dân.

........................

Bà TRẦN THỊ CẨM VÂN, Trưởng ban Xây dựng Đảng Đảng ủy phường Linh Xuân:

Liên tục rà soát, nâng cấp Không gian văn hóa Hồ Chí Minh

Địa phương đang rà soát 42 “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” tại các phường Linh Trung, Linh Tây, Linh Xuân cũ nhằm đánh giá, nâng cấp các mô hình xuống cấp, hoạt động kém hiệu quả, qua đó nâng cao chất lượng và tính lan tỏa.

Đến nay, phường đã nâng cấp 14/42 mô hình, chủ yếu trong khối trường học, đồng thời ra mắt mới hai không gian tại trung tâm phục vụ hành chính công và Ban Chỉ huy Quân sự phường. Đây là nhiệm vụ trọng tâm nhằm đưa việc học tập và làm theo Bác đi vào chiều sâu.

Trong đó, Trường Mầm non Hoa Đào là mô hình tiêu biểu với cách làm sáng tạo, phù hợp lứa tuổi. Không gian được bố trí tại khu trung tâm và các lớp học; đồng thời xây dựng “góc tuyên dương” với chủ đề “Bé noi gương Bác, làm điều tốt, học điều hay”, gắn với các hành vi cụ thể như lễ phép, đoàn kết, giữ gìn vệ sinh.

Nhà trường tổ chức hoạt động theo từng độ tuổi: Trẻ lớn tham gia vẽ tranh, sưu tầm hình ảnh về Bác; trẻ nhỏ được ghi nhận, tuyên dương hành vi tốt hằng ngày. Qua đó giúp hình thành thói quen tích cực, giáo dục nhân cách từ sớm.

Ngoài ra, trường xây dựng khu trưng bày, tủ sách thiếu nhi, mô hình tái hiện nhà sàn - ao cá, kết hợp mã QR và nền tảng số để lan tỏa nội dung. Phường Linh Xuân định hướng tiếp tục mở rộng mô hình theo hướng trực quan và số hóa, duy trì chuyên mục “Mỗi tuần một câu chuyện về Bác”, đồng thời phát triển không gian văn hóa Hồ Chí Minh trực tuyến nhằm tăng tính kết nối và lan tỏa.

Khi học sinh “chạm” vào lịch sử qua không gian văn hóa Hồ Chí Minh

Hiện nay, 100% trường học trên địa bàn TP.HCM đã xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Từ những góc đọc sách, tranh tường, hoạt động trải nghiệm đến không gian số, các trường đang từng bước giúp học sinh hiểu sâu hơn về cuộc đời, tư tưởng và nhân cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng những cách tiếp cận gần gũi, tự nhiên.

Không gian mở để học sinh tiếp cận lịch sử

Được đưa vào hoạt động từ đầu năm học 2024-2025, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Trường Tiểu học Đặng Trần Côn (phường Vĩnh Hội) gây ấn tượng bởi thiết kế mở, không bó hẹp trong thư viện hay phòng chức năng cố định.

Sách được bố trí linh hoạt từ góc lớp, ghế đá đến dưới các gốc cây trong sân trường để học sinh có thể đọc vào giờ ra chơi hoặc lúc chờ phụ huynh đón. Đặc biệt, toàn bộ bức tường dài trong sân trường được biến thành tranh bích họa tái hiện hành trình hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ Làng Sen quê Bác, Bến Nhà Rồng, hành trình ra đi tìm đường cứu nước, hang Pác Bó đến Cách mạng Tháng Tám và Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh.

“Chỉ cần nhìn vào bức tranh, học sinh đã sẽ nhận biết và ghi nhớ từng sự kiện lịch sử một cách trực quan nhất. Ngay dưới khu vực ý nghĩa này cũng chính là nơi các em ngồi đọc sách hàng ngày, đặc biệt trong giờ ra chơi. Sau đó, các em sẽ luân phiên chia sẻ về những cuốn sách đã đọc dưói sự hướng dẫn của giáo viên và nói lên cảm nhận của bản thân - Bà Phạm Thúy Hà, Hiệu trưởng chia sẻ.

Bên cạnh đó, trường còn duy trì mô hình sinh hoạt dưới cờ theo chủ điểm “Theo chân những người anh hùng” với các hoạt động như kể chuyện, dựng hoạt cảnh, biểu diễn tiểu phẩm và văn nghệ. Riêng trong tháng 5, các chương trình tập trung tái hiện hành trình Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước gắn với dấu mốc ngày 19-5.

Tại Trường THCS Nguyễn Hiền (phường Tân Thới Hiệp), Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được bố trí cả trong thư viện lẫn ngoài sân trường. Đây là nơi học sinh có thể đọc sách, tìm hiểu tư liệu và tham gia các buổi sinh hoạt chuyên đề về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Đưa công nghệ vào không gian văn hóa Hồ Chí Minh

Không chỉ dừng ở không gian vật lý, nhiều trường học tại TP.HCM đang đẩy mạnh chuyển đổi số để tăng tính tương tác cho mô hình này.

Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Trường THPT Marie Curie (phường Xuân Hòa), được khánh thành từ năm 2022, hiện đã trở thành điểm đến quen thuộc trong các hoạt động giáo dục chính trị, tư tưởng của nhà trường.