Những 'người thầy' gieo chữ ở cơ sở cai nghiện

Trong lớp học đặc biệt ở Cơ sở cai nghiện số 2 tỉnh Thanh Hóa, có những học viên đã ở tuổi xế chiều mới bắt đầu tập viết, đánh vần. Người thầy hàng đêm cầm phấn không ai khác lại chính là những cán bộ quản lý học viên, ngày ngày kiên nhẫn đưa con chữ đến với những người từng lỡ nhịp học hành, giúp họ có thêm hành trang cho ngày trở về.

Lớp học đặc biệt với những người thầy đặc biệt

Những tối tháng 11, sương mù giăng lối trong khuôn viên Cơ sở cai nghiện số 2 (xã Hồi Xuân, tỉnh Thanh Hóa). Cái rét đầu đông khiến không gian nơi đây thêm phần tĩnh lặng. Thế nhưng, bên trong một dãy nhà, tiếng đánh vần, tiếng đọc từng con chữ và những lời nhắc bài vẫn đều đặn vang lên.

Đó là lớp học xóa mù chữ dành cho những học viên đang cai nghiện. Học trò ở đây không phải những đứa trẻ tuổi đến trường, mà có người đã ngoài 60 tuổi, có người mới ngoài 20. Đứng lớp cũng không phải những giáo viên chuyên nghiệp, mà chính là các cán bộ đang ngày đêm làm nhiệm vụ quản lý, giáo dục học viên tại cơ sở.

Lớp học đặc biệt tại Cơ sở cai nghiện số 2 tỉnh Thanh Hóa.

Lớp học đặc biệt tại Cơ sở cai nghiện số 2 tỉnh Thanh Hóa.

Ngồi ở hàng ghế đầu, ông Giàng A K. (SN 1962, trú xã Mường Lý) chăm chú nhìn vào trang vở mới. Mái tóc bạc, đôi mắt đã kém theo tuổi tác, ông cẩn thận nắn nót từng nét chữ. Với người đàn ông dân tộc Mông này, việc cầm bút viết những chữ cái tưởng chừng đơn giản lại là trải nghiệm mà cả cuộc đời ông chưa từng có.

“Ngày xưa nhà nghèo, đông anh em nên tôi không được đi học. Lớn lên đi làm thuê rồi lập gia đình. Mỗi lần phải ký giấy tờ, tôi chỉ biết điểm chỉ bằng tay chứ không biết đọc, biết viết gì. Giờ già rồi mới biết chữ khó đến mức nào”, ông K. thủ thỉ.

Nhớ mặt chữ, ghép vần là thử thách không nhỏ với người đàn ông đã ngoài 60. Đôi bàn tay chai sạn vốn quen với công việc nương rẫy nay phải tập làm quen với cây bút. Có những chữ viết đi viết lại nhiều lần vẫn chưa ngay hàng, nhưng ông K. không muốn bỏ cuộc. “Tôi chưa bao giờ nghĩ ở tuổi này mình lại có cơ hội được học chữ. Nhờ các cán bộ, các thầy động viên nên cũng bớt lo. Thầy bảo cứ kiên trì, mưa dầm thấm lâu. Nghe vậy tôi có thêm động lực để học”, ông nói.

Cạnh đó, em Thao Lâu P. (SN 2002, trú xã Nhi Sơn) cũng đang chăm chú tập viết. Trẻ hơn, nhanh nhẹn hơn, nhưng chàng trai người Mông cũng từng mang mặc cảm vì không biết chữ. Những năm tháng trước đây, việc học hành dang dở khiến P. không có cơ hội tiếp cận với những kiến thức tưởng như rất đỗi bình thường.

“Nghe các thầy nói, em mới thấy không biết chữ thiệt thòi đến mức nào. Vào cơ sở cai nghiện, em mới bắt đầu học lại. Em sẽ cố gắng để viết được tên mình, biết đọc, biết viết, sau này không còn phải hối hận vì không biết chữ nữa”, P. chia sẻ.

Học viên kèm cặp nhau trong quá trình học xóa mù chữ.

Học viên kèm cặp nhau trong quá trình học xóa mù chữ.

Lớp học xóa mù chữ tại Cơ sở cai nghiện số 2 được tổ chức từ tháng 10/2025. Đến nay, đã có 33 học viên tham gia. Thời gian đầu, đơn vị phối hợp với giáo viên Trường Tiểu học Phú Nghiêm trên địa bàn để tổ chức giảng dạy. Sau đó, hai cán bộ của cơ sở là anh Hà Tiến Thành và anh Lưu Thiện Trung trực tiếp đảm nhận việc đứng lớp.

Không có bảng thành tích hay những bài kiểm tra khắt khe, mỗi buổi học bắt đầu từ những điều căn bản nhất: nhận diện mặt chữ, tập đánh vần, ghép vần rồi nắn nót từng nét bút. Với những học viên chưa từng đến trường, hành trình làm quen với con chữ đòi hỏi sự kiên nhẫn của cả người dạy lẫn người học.

Anh Hà Tiến Thành cho biết, phần lớn học viên chưa biết đọc, biết viết là người dân tộc Mông. Có người biết tiếng Kinh, có người còn gặp khó khăn trong giao tiếp nên việc truyền đạt kiến thức càng vất vả. Độ tuổi học viên cũng không đồng đều, từ những người còn trẻ đến người đã ở tuổi 64.

“Có người tiếp thu khá nhanh, nhưng cũng có người phải hướng dẫn đi hướng dẫn lại nhiều lần mới nhớ được một mặt chữ. Một số học viên từng sử dụng ma túy trong thời gian dài nên khả năng tập trung, ghi nhớ bị ảnh hưởng. Chúng tôi phải kiên trì, giảng từng chút một”, anh Thành chia sẻ.

Cán bộ quản lý học viên trở thành "người thầy" đặc biệt cho lớp học.

Cán bộ quản lý học viên trở thành "người thầy" đặc biệt cho lớp học.

Mỗi tuần, tùy lịch sinh hoạt chung, lớp học được tổ chức hai buổi, mỗi buổi kéo dài khoảng 1,5-2 giờ. Ngoài hai cán bộ thay nhau đứng lớp, cơ sở còn bố trí những học viên đã biết chữ kèm cặp người chưa biết. Cách học một người hướng dẫn một người giúp những học viên còn chậm có thêm thời gian thực hành, không bị bỏ lại phía sau.

Theo anh Lưu Thiện Trung, điều khiến những người đứng lớp vui nhất không phải là học viên viết được bao nhiêu trang vở, mà là sự tiến bộ dù rất nhỏ sau mỗi buổi học. “Có những học viên ban đầu còn ngại cầm bút, nhưng sau một thời gian đã tự viết được tên mình, biết ghép những tiếng đơn giản. Nhìn sự cố gắng ấy, chúng tôi có thêm động lực để tiếp tục. Mong rằng sau thời gian cai nghiện, các học viên không chỉ có thêm kiến thức mà còn có thể tránh xa những điều không tốt đẹp”, anh Trung bày tỏ.

Thêm hành trang ngày trở về

Đại úy Đồng Văn Giáp, Phó trưởng Cơ sở cai nghiện số 2 tỉnh Thanh Hóa, cho biết cơ sở cai nghiện số 2 hiện có 213 học viên. Mỗi ngày, học viên thức dậy từ 5h30 để tập thể dục, tham gia các hoạt động sinh hoạt, lao động và rèn luyện thể thao. Bên cạnh lớp xóa mù chữ, cơ sở duy trì chế độ nội vụ, chào cờ hằng tuần, tuyên truyền, phổ biến pháp luật.

Lớp xóa mù chữ trong cơ sở cai nghiện sẽ là hành trang mới ngày trở về của học viên.

Lớp xóa mù chữ trong cơ sở cai nghiện sẽ là hành trang mới ngày trở về của học viên.

“Chúng tôi mong muốn lớp học sẽ trở thành điểm tựa tinh thần cho các học viên. Ở đây, họ được đối xử bình đẳng như những người học trò, cùng ngồi trước bảng đen, phấn trắng. Có người học để bù đắp khoảng trống tuổi thơ, có người muốn biết viết tên mình, có người mong sau này có thể tự đọc giấy tờ, tìm kiếm việc làm và làm lại cuộc đời”, đại úy Giáp chia sẻ.

Theo đại úy Giáp, lớp học xóa mù chữ là một trong những hoạt động có ý nghĩa thiết thực, bởi không ít học viên từng chịu thiệt thòi trong học tập từ nhỏ. Khi được học chữ, họ có thêm cơ hội tiếp cận thông tin, hiểu biết xã hội và tự tin hơn khi ngày trở về có thêm hành trang mới.

Phạm Trường

Nguồn Tiền Phong: https://tienphong.vn/nhung-nguoi-thay-gieo-chu-o-co-so-cai-nghien-post1895948.tpo