Những nước châu Âu nào nhập khẩu nhiều dầu thô nhất?

Ảnh minh họa - Ảnh: Lavarshipping

Giá dầu Brent đã vượt 100 USD/thùng trong phiên giao dịch ngày 9/9 và vẫn duy trì trên mức này trong trong phiên ngày 10/9 sau khi các vụ tấn công tàu thuyền quanh eo biển Hormuz tái diễn.

Dầu Brent đã duy trì trên 70 USD/thùng trong gần 7 tháng, kể từ giữa tháng 2. So với mức đóng cửa 60,85 USD/thùng vào cuối năm 2025, giá dầu hiện cao hơn 65,7%.

Tuy nhiên, đây không còn đơn thuần là câu chuyện của thị trường năng lượng. Giá dầu thô tăng làm tăng chi phí sản xuất dầu diesel, xăng và nhiên liệu hàng không. Chi phí này sau đó lan sang hoạt động vận tải, chuỗi cung ứng và cuối cùng là giá hàng hóa, dịch vụ mà người tiêu dùng phải trả.

CHÂU ÂU GẦN NHƯ PHỤ THUỘC HOÀN TOÀN VÀO DẦU NHẬP KHẨU

Đối với châu Âu, cú sốc giá dầu xảy ra vào thời điểm đặc biệt bất lợi. Lạm phát tại khu vực đồng euro đã tăng lên 3,3% trong tháng 8, mức cao nhất kể từ tháng 9/2023. Riêng giá năng lượng tăng 14,3% so với cùng kỳ năm trước.

Đây là lý do Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) vừa nâng lãi suất tiền gửi thêm 0,25 điểm phần trăm, lên 2,5%, trong ngày 10/9. Tại Mỹ, diễn biến trên thị trường hợp đồng tương lai cho thấy giới đầu tư đánh giá khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất vào ngày 16/9 ở mức khoảng 60%.

Điểm yếu căn bản của châu Âu trước biến động của thị trường nhiên liệu hóa thạch nằm ở sự phụ thuộc lớn vào nguồn cung bên ngoài. Theo số liệu sơ bộ của Eurostat, năm 2025, Liên minh châu Âu (EU) nhập khẩu 466,6 triệu tấn dầu thô, trong khi sản lượng trong khối chỉ đạt 15,6 triệu tấn.

Theo Eurostat, mức độ phụ thuộc vào dầu nhập khẩu của EU lên tới 96,6%. Nói cách khác, gần như mỗi thùng dầu được tiêu thụ trong khối đều phải nhập từ nước ngoài.

Mỹ, Kazakhstan và Na Uy là ba nhà cung cấp dầu lớn nhất cho EU, mỗi nước chiếm khoảng 12-15% tổng lượng nhập khẩu. Libya đứng tiếp theo với tỷ trọng hơn 9%, Saudi Arabia chiếm 6,8%, còn Nigeria và Iraq cùng chiếm 5,8%.

Theo Hội đồng Liên minh châu Âu, các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) chỉ cung cấp khoảng 7% lượng dầu thô nhập khẩu của EU trong năm 2025. Vì vậy, châu Âu ít phụ thuộc trực tiếp vào các nhà sản xuất vùng Vịnh hơn nhiều nền kinh tế châu Á.

Tuy nhiên, do dầu mỏ được giao dịch trên thị trường toàn cầu, sự gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz sẽ đẩy giá dầu trên toàn thế giới tăng, bao gồm cả dầu của Mỹ và Na Uy, chứ không chỉ dầu Trung Đông.

Xét về khối lượng, Hà Lan nhập khẩu nhiều dầu nhất châu Âu và bỏ xa các nước còn lại. Dữ liệu đầy đủ gần nhất của Eurostat cho thấy nước này nhập khẩu 138,3 triệu tấn dầu mỏ và các sản phẩm dầu mỏ trong năm 2024.

Đức đứng thứ hai với 117,8 triệu tấn, tiếp đến là Tây Ban Nha với 85,8 triệu tấn, Pháp 82,4 triệu tấn, Italy 73,3 triệu tấn và Bỉ 56,7 triệu tấn.

Tuy nhiên, những con số này cần được đặt trong bối cảnh cụ thể. Với Hà Lan, lượng dầu nhập khẩu lớn không đồng nghĩa quốc gia này tiêu thụ toàn bộ số dầu đó. Rotterdam, thành phố cảng lớn của Hà Lan, là một trong những trung tâm năng lượng hàng đầu thế giới. Phần lớn dầu thô cập cảng được đưa vào các nhà máy lọc dầu hoặc trung chuyển sang những nước châu Âu khác.

Trong tổng số 138,3 triệu tấn dầu nhập khẩu, Hà Lan đã tái xuất 101,1 triệu tấn. Bỉ cũng tái xuất hơn một nửa lượng dầu nhập khẩu.

Vì vậy, Đức mới là nước nhập khẩu dầu lớn thực sự, do quy mô của nền kinh tế công nghiệp, mạng lưới vận tải và ngành lọc dầu. Tây Ban Nha, Pháp và Italy cũng nhập khẩu khối lượng lớn để đáp ứng nhu cầu trong nước và cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy lọc dầu.

Năm 2024, Đức chiếm 20,1% tổng lượng dầu mỏ và các sản phẩm dầu mỏ được tiêu thụ tại EU. Pháp đứng thứ hai với 15,3%, còn Italy và Tây Ban Nha cùng chiếm 11,1%. 4 nền kinh tế này tiêu thụ gần 58% tổng lượng dầu của toàn khối.

CÁC NỀN KINH TẾ NHỎ VÀ PHỤ THUỘC DU LỊCH DỄ TỔN THƯƠNG HƠN

Khối lượng nhập khẩu chỉ cho biết nước nào mua nhiều dầu nhất, nhưng không phản ánh đầy đủ nền kinh tế nào chịu tác động tương đối lớn nhất. Một thước đo hữu ích hơn là so sánh giá trị năng lượng nhập khẩu ròng với quy mô và cơ cấu của nền kinh tế trong nước.

Eurostat tính cán cân thương mại ròng về các sản phẩm năng lượng theo tỷ lệ tổng sản phẩm trong nước (GDP). Năm 2025, Malta ghi nhận mức thâm hụt lớn nhất EU, tương đương 5,4% GDP.

Bulgaria đứng tiếp theo với mức thâm hụt bằng 3,5% GDP, Croatia 3,4%, Hungary 2,9%, Bỉ 2,6%, Luxembourg 2,5% và Cyprus 2,4%.

Các nền kinh tế lớn có mức thâm hụt thấp hơn và nằm gần nhóm giữa. Thâm hụt thương mại năng lượng của Italy tương đương 1,9% GDP, trong khi Tây Ban Nha và Ba Lan cùng ở mức 1,7%. Đức và Pháp đều ghi nhận mức thâm hụt 1,5% GDP.

Đan Mạch có mức thâm hụt thấp nhất, chỉ bằng 0,1% GDP, tiếp đến là Thụy Điển với 0,5% và Hà Lan với 0,6%. Đan Mạch được hưởng lợi từ hoạt động khai thác dầu khí trong nước, còn mức thâm hụt thấp của Hà Lan phản ánh vai trò của nước này như một trung tâm lọc dầu và tái xuất lớn.

Về mức độ phụ thuộc vào dầu nhập khẩu, được tính bằng tỷ trọng nhu cầu tiêu thụ đáp ứng từ lượng nhập khẩu ròng, Latvia đứng đầu EU với tỷ lệ 108,3% trong năm 2024. Việc chỉ số vượt 100% cho thấy lượng dầu nhập khẩu ròng lớn hơn nhu cầu sử dụng trong năm, trong đó một phần có thể được đưa vào kho dự trữ.

Tỷ lệ này của Tây Ban Nha lên tới 100,3%, Bồ Đào Nha là 99,9%, còn Ireland là 101%. Cả ba nền kinh tế gần như phụ thuộc hoàn toàn vào dầu thô hoặc các sản phẩm dầu mỏ nhập khẩu.

Dầu nhập khẩu cũng đáp ứng 99,6% nhu cầu của Malta và 97,3% nhu cầu của Cyprus. Mức độ dễ tổn thương của các nước này càng lớn do vận tải, hàng không và du lịch giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế.

Gần 2/3 lượng dầu tiêu thụ tại EU được sử dụng cho vận tải. Theo Hội đồng Liên minh châu Âu, riêng vận tải đường bộ chiếm 47,7% tổng lượng tiêu thụ trong năm 2024, hàng không chiếm 9,2% và vận tải biển chiếm 8,4%.

Cơ cấu sử dụng này đặc biệt bất lợi đối với Nam Âu. Giá nhiên liệu hàng không tăng sẽ làm tăng chi phí của các hãng bay khai thác đường bay đến Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hy Lạp, Cyprus và Malta. Trong khi đó, giá dầu diesel cao hơn khiến khách sạn, nhà hàng và nhà bán lẻ phải chịu chi phí vận chuyển và cung ứng lớn hơn.

Các doanh nghiệp du lịch ban đầu có thể tự gánh một phần chi phí gia tăng. Tuy nhiên, nếu giá dầu tiếp tục duy trì trên 100 USD/thùng, chi phí nhiều khả năng sẽ được chuyển sang người tiêu dùng thông qua giá vé máy bay và giá dịch vụ lưu trú cao hơn.

Đan Mạch là nước ít phụ thuộc nhất vào dầu nhập khẩu, với tỷ lệ 58,1%, tiếp đến là Romania với 77% và Hungary với 83,5%. Tỷ lệ này tại Italy là 89,8%, Đức 96,9% và Pháp 99,8%.