Những thanh âm nhạc cụ Chăm sẽ vang lên tại ngày hội lớn

Trống ginăng, paranưng, kèn saranai, đàn kanhi hay những chiếc lục lạc quen thuộc đang được các nghệ nhân, nhạc công miệt mài tập luyện để chuẩn bị cho Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm năm 2026. Không chỉ góp phần tạo nên sức hấp dẫn cho các tiết mục nghệ thuật, những nhạc cụ truyền thống ấy còn mang theo câu chuyện về bản sắc, ký ức và đời sống văn hóa của cộng đồng người Chăm qua nhiều thế hệ.

Vừa kết thúc công việc thường nhật, ông Lộ Minh Sáng - nhạc công đến từ xã Thuận Nam lại có mặt tại điểm tập luyện ở phường Phan Rang cùng đoàn nghệ thuật quần chúng tỉnh Khánh Hòa. Ông nhanh chóng ngồi vào vị trí quen thuộc, cẩn thận chỉnh lại cây đàn trước khi buổi tập bắt đầu. Nhiều năm gắn bó với đàn Kanhi - một trong những nhạc cụ truyền thống đặc trưng của người Chăm, ông Sáng là gương mặt quen thuộc trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật của cộng đồng địa phương. Trong chương trình tham gia Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm năm 2026, có tiết mục ông được bố trí ngồi ở hàng phía trước của dàn nhạc. Vì vậy, bên cạnh việc thuộc lòng từng giai điệu, ông còn chú ý đến phong thái biểu diễn và sự phối hợp với các thành viên khác. Với ông, được tham gia ngày hội là niềm vui lớn. Ông luôn cố gắng tập luyện để phần biểu diễn của mình chỉn chu nhất, góp phần giới thiệu nét đẹp của âm nhạc truyền thống Chăm đến với công chúng.

Ông Lộ Minh Sáng tập luyện cùng đoàn nghệ thuật quần chúng tỉnh Khánh Hòa.

Trên sân tập, tiếng đàn kanhi hòa cùng tiếng trống ginăng, paranưng, kèn saranai và lục lạc tạo nên những giai điệu đặc trưng của văn hóa Chăm. Đây đều là những nhạc cụ quen thuộc, gắn bó lâu đời với đời sống cộng đồng, xuất hiện trong nhiều nghi lễ tín ngưỡng, lễ hội truyền thống, các hoạt động văn hóa dân gian của đồng bào Chăm.

Một nghệ nhân thổi kèn saranai luyện tập cho chương trình văn nghệ của đoàn Khánh Hòa.

Nếu kèn saranai được ví như tiếng gọi của lễ hội, đàn kanhi mang đến những giai điệu sâu lắng thì trống ginăng và paranưng lại giữ vai trò tạo nhịp, dẫn dắt cảm xúc cho toàn bộ tiết mục. Chính sự hòa quyện của các loại nhạc cụ đã tạo nên sắc thái riêng của âm nhạc Chăm, góp phần làm nên sức hấp dẫn trong mỗi chương trình biểu diễn.

Dàn trống ginăng được đoàn Khánh Hòa bố trí nhiều hơn, tạo nên tiết tấu cuốn hút cho các tiết mục.

Ngồi giữa dàn nhạc công, anh Châu Đại Sang chăm chú theo dõi từng nhịp trống. Có lúc anh trực tiếp thị phạm cách vào nhịp, chia sẻ kỹ thuật cho các thành viên khác nhằm bảo đảm sự đồng đều trong quá trình biểu diễn. Với anh, mỗi buổi tập không chỉ chuẩn bị cho ngày hội, mà còn là dịp để cùng nhau gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống. Gắn bó với trống ginăng từ năm 2007 đến nay, anh vẫn giữ nguyên niềm đam mê với loại nhạc cụ được xem là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của người Chăm. "Trống ginăng là loại trống cổ truyền được sử dụng trong nhiều hoạt động văn hóa, lễ hội của người Chăm. Tôi rất đam mê và mong muốn giới thiệu những âm sắc đặc trưng của trống ginăng đến với mọi người, để đồng bào các dân tộc và người dân ở nhiều địa phương hiểu hơn về nét đẹp văn hóa của dân tộc Chăm”, anh Sang chia sẻ.

Anh Châu Đại Sang trong đội hình đánh trống ginăng.

Theo ông Đàng Ngọc Dứt (cán bộ Trung tâm Văn hóa tỉnh Khánh Hòa), âm nhạc truyền thống là một trong những thành tố quan trọng trong chương trình tham gia Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm năm nay. Đặc biệt, các tiết mục tham gia thi phần văn nghệ quần chúng đều được biểu diễn trực tiếp nên yêu cầu đối với đội ngũ nhạc công và nghệ nhân rất cao. Đến nay, các tiết mục cơ bản hoàn thiện. Các nhạc công đã tập luyện rất kỹ để bảo đảm sự chính xác, đồng đều và phối hợp nhịp nhàng với toàn bộ chương trình.

Những nhạc cụ truyền thống được sắp xếp, dàn dựng trong chương trình nghệ thuật của đoàn Khánh Hòa.

Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm năm 2026 là dịp để các địa phương giới thiệu những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng người Chăm đến với Nhân dân và du khách. Khi những tiết mục của đoàn Khánh Hòa vang lên tại ngày hội, khán giả sẽ không chỉ được thưởng thức những giai điệu mang âm hưởng Chăm. Ẩn sau tiếng trống ginăng, paranưng, tiếng kèn saranai hay tiếng đàn kanhi là câu chuyện về một cộng đồng vẫn bền bỉ gìn giữ bản sắc văn hóa của mình giữa dòng chảy của cuộc sống hiện đại. Và chính những nghệ nhân, nhạc công đang miệt mài trên sân tập hôm nay là những người góp phần giữ cho những thanh âm ấy tiếp tục ngân vang. Để mỗi nhịp trống, mỗi giai điệu không chỉ hiện diện trên sân khấu của ngày hội, mà còn góp phần đưa văn hóa Chăm đến gần hơn với công chúng, tiếp tục lan tỏa những giá trị truyền thống tốt đẹp trong đời sống hôm nay và mai sau.