Ninh Bình đẩy mạnh phát triển du lịch xanh, bền vững

Du khách tham quan vườn chim Thung Nham, khu du lịch sinh thái Thung Nham.

Được sở hữu Quần thể danh thắng Tràng An - Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới cùng hệ sinh thái núi đá vôi, rừng ngập nước, làng nghề truyền thống, bờ biển dài và cảnh quan thiên nhiên đặc sắc... Ninh Bình có nền tảng và nhiều lợi thế để phát triển các sản phẩm du lịch xanh, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn giá trị di sản.

Nhận thấy rõ điều đó, những năm qua, tỉnh Ninh Bình luôn chú trọng phát triển du lịch gắn với bảo tồn cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử. “Du lịch xanh” gắn khai thác với bảo tồn tính đa dạng của hệ sinh thái tự nhiên và các giá trị, di sản văn hóa vật thể, phi vật thể là mục tiêu chủ đạo trong phát triển du lịch ở Ninh Bình.

Ninh Bình kiên quyết nói “không” với các dự án công nghiệp có nguy cơ ô nhiễm cao xung quanh vùng di sản. Chính sự hi sinh lợi ích kinh tế ngắn hạn từ công nghiệp nặng đã mở đường cho một nền “kinh tế xanh” cất cánh, đưa Ninh Bình trở thành một trong những điểm đến hàng đầu thế giới được các chuyên trang du lịch quốc tế như TripAdvisor, Forbes vinh danh.

Điểm nhấn trong phát triển du lịch xanh tại Ninh Bình chính là sự tham gia và hưởng lợi của cộng đồng địa phương. Người dân, doanh nghiệp đã trở thành chủ thể, những “đại sứ du lịch” bảo vệ di sản. Tại bến thuyền Tràng An hay Khu du lịch Tam Cốc - Bích Động, hình ảnh những người nông dân nay khoác lên mình chiếc áo đồng phục, tay khoan thai chèo thuyền đã trở nên quen thuộc. Họ không chỉ đưa du khách đi tham quan mà còn là những tuyên truyền viên bảo vệ môi trường. Họ tự giác nhặt từng chiếc lá rụng, từng mẩu rác trôi trên dòng sông.

Chị Vũ Thị Huyền, quản lý khu du lịch sinh thái Hang Châu (phường Nam Hoa Lư) chia sẻ: Chúng tôi hiểu rằng, giữ cho nước sông trong xanh, giữ cho hang động sạch chính là chìa khóa để phát triển du lịch bền vững. Bản thân tôi cũng như nhiều người dân làm du lịch nơi đây không chỉ chủ động dọn rác trên mỗi cung đường, mỗi khúc sông mà còn tuyên truyền, vận động, thu hút khách du lịch trực tiếp tham gia trải nghiệm trồng cây xanh tại một số điểm đến trong khu vực.

Những năm qua, nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn tỉnh cũng tích cực tham gia chuyển đổi xanh, áp dụng Bộ tiêu chí du lịch xanh VITA GREEN và bước đầu hình thành những mô hình du lịch xanh tiêu biểu. Tại các khu vực du lịch, mô hình homestay sinh thái mọc lên ngày càng nhiều nhưng tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc kiến trúc truyền thống. Nhà mái ngói, tường gạch trần, xung quanh là vườn cây, ao cá và cánh đồng lúa. Du khách đến đây được trải nghiệm cuộc sống nông thôn như trồng rau, câu cá, đạp xe dạo quanh đường làng để khám phá cảnh quan thiên nhiên…

Nhiều khu nghỉ dưỡng cao cấp tại Ninh Bình đã tiên phong áp dụng các tiêu chí của du lịch bền vững như nói “không” với nhựa dùng một lần, thay thế hoàn toàn chai nước nhựa, ống hút nhựa bằng chất liệu thủy tinh, tre, hoặc giấy; sử dụng hệ thống năng lượng mặt trời để chiếu sáng, hệ thống xử lý nước thải tuần hoàn khép kín để tưới cây, phân loại rác thải tại nguồn; sử dụng tối đa nguồn nông sản hữu cơ được thu mua từ chính người nông dân địa phương, vừa đảm bảo chất lượng, vừa giảm chi phí vận chuyển gây phát thải…

Nhận thức rõ vai trò quan trọng của người dân, doanh nghiệp trong phát triển du lịch xanh, mới đây Hiệp hội Du lịch tỉnh Ninh Bình đã thành lập Chi hội du lịch xanh tỉnh Ninh Bình với sự tham gia của 15 thành viên là các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực du lịch trên địa bàn tỉnh.

Theo bà Dương Thị Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Ninh Bình, việc thành lập Chi hội Du lịch xanh tỉnh Ninh Bình thể hiện quyết tâm của cộng đồng doanh nghiệp du lịch trong việc liên kết, đồng hành và thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi xanh trong hoạt động du lịch. Thời gian qua, các thành viên chi hội tích cực thực hiện các tiêu chí du lịch xanh, bảo vệ môi trường, tăng cường sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường, tiết kiệm nước và năng lượng, xây dựng sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với sinh thái cộng đồng và văn hóa truyền thống… Đến nay, tỉnh đã có 15 cơ sở được dán nhãn “Du lịch xanh” trên các lĩnh vực.

Đơn cử như Công ty Cổ phần Dịch vụ Thương mại và Du lịch Doanh Sinh - Khu du lịch sinh thái Thung Nham (phường Nam Hoa Lư), xác định định hướng phát triển với tinh thần: “Bền vững - thân thiện - khác biệt”, doanh nghiệp lựa chọn giữ lại nhiều nhất có thể vẻ đẹp nguyên bản của thiên nhiên, từ hệ sinh thái vườn chim tự nhiên, cảnh quan sinh thái cho tới kiến trúc đều phát triển theo tinh thần hạn chế tác động đến tự nhiên và tôn trọng hệ sinh thái bản địa.

Cùng với đó, không ngừng gia tăng các trải nghiệm xanh như xe điện, xe đạp, các hoạt động gần gũi với thiên nhiên, sử dụng các sản phẩm tái chế có nguồn gốc thiên nhiên, nói không với rác thải nhựa. Đồng thời, là một trong những doanh nghiệp tiên phong trong việc đầu tư đồng bộ mô hình xử lý rác thải với nguồn kinh phí lớn để bảo vệ môi trường.

Trong các chương trình nghệ thuật được tổ chức, công ty không đưa nghệ thuật vào thiên nhiên bằng những sân khấu bê tông hóa mà lựa chọn đưa con người bước vào giữa thiên nhiên để kể câu chuyện về thiên nhiên cho khán giả, du khách được xem, được cảm nhận về thiên nhiên, qua đó chuyển tải thông điệp cùng đồng hành bảo tồn thiên nhiên bằng chính những hành động dù là nhỏ nhất trong hành trình khám phá thiên nhiên tại Thung Nham.

Bà Cao Thị Hòa, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Dịch vụ Thương mại và Du lịch Doanh Sinh khẳng định: Du lịch xanh không chỉ dừng lại ở việc giảm rác thải nhựa hay tiết kiệm năng lượng. Đó là một tư duy phát triển có trách nhiệm - nơi tăng trưởng kinh tế phải song hành cùng bảo tồn tài nguyên, gìn giữ văn hóa, nâng cao chất lượng sống cho cộng đồng địa phương. Bằng việc triển khai nhiều giải pháp xây dựng, phát triển du lịch xanh, chúng tôi tin rằng, du lịch trong tương lai không chỉ là “đi để ngắm”, mà phải là “đi để cảm nhận”, để trải nghiệm và đồng hành cùng bảo vệ thiên nhiên.

Năm 2025, Khu du lịch sinh thái Thung Nham vinh dự trở thành một trong những khu du lịch đầu tiên tại Việt Nam được gắn biển đồng VITA GREEN. Đây không chỉ là niềm tự hào của doanh nghiệp, mà còn là lời nhắc nhở để chúng tôi tiếp tục kiên định với hành trình phát triển du lịch xanh một cách nghiêm túc, trách nhiệm và lâu dài.

Xanh hóa du lịch không phải là một đích đến ngắn hạn, mà là một hành trình liên tục, đòi hỏi sự kiên định về mặt tư duy và nhất quán trong hành động. Những kết quả tích cực đã đạt được là tiền đề quan trọng vững chắc khẳng định hướng đi đúng đắn của Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân tỉnh Ninh Bình trong thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp không khói, đưa Cố đô trở thành trung tâm du lịch sinh thái, một điểm đến an toàn, thân thiện trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế.