Ninh Bình: Phát huy giá trị di sản văn hóa, phát triển kinh tế di sản

Tam Cốc-Bích Động nằm trong Quần thể Danh thắng Tràng An đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa, Thiên nhiên Thế giới. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)

Tăng cường quảng bá, xây dựng thương hiệu di sản văn hóa Ninh Bình, xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng tri thức và văn hóa cho kinh tế di sản, công nghiệp văn hóa.

Đây là một trong 5 giải pháp được Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình đưa ra nhằm tiếp tục đẩy mạnh phát triển kinh tế di sản, phát huy các giá trị di sản văn hóa.

Các giải pháp còn lại gồm đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và nhân dân về giá trị của di sản văn hóa và ý nghĩa của việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, đặc biệt nâng cao nhận thức về kinh tế di sản.

Khẩn trương hoàn thiện và tổ chức thực hiện các quy hoạch bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh như Quy hoạch Di tích Quốc gia Đặc biệt Tràng An-Tam Cốc-Bích Động; Quy hoạch Di tích Quốc gia Đặc biệt Cố đô Hoa Lư đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích Quốc gia Đặc biệt chùa Đọi Sơn...; xây dựng Cố đô Hoa Lư trở thành bảo tàng sống về một kinh đô trong quá khứ của Nhà nước Đại Cồ Việt, trở thành điểm du lịch lịch sử văn hóa, tâm linh hấp dẫn mang tầm quốc gia và khu vực; xây dựng các trục du lịch văn hóa tâm linh: Chùa Bái Đính-Cố đô Hoa Lư-Phủ Dầy-Đền Trần, chùa Tháp-chùa Cổ Lễ-Nhà thờ Bùi Chu...; lập hồ sơ đề cử UNESCO ghi danh Quần thể Tam Chúc và Khu Bảo tồn Thiên nhiên đất ngập nước Vân Long là Di sản Thế giới.

Sở cũng xây dựng và tổ chức thực hiện các đề án, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học nhận diện, thống kê, hệ thống hóa các giá trị di sản văn hóa để xây dựng dữ liệu làm chất liệu/ tài liệu/ nguyên liệu cho phát triển kinh tế di sản, du lịch, công nghiệp văn hóa.

Bên cạnh đó, có cơ chế thu hút các nhà đầu tư, các doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh tham gia hoạt động trong lĩnh vực kinh tế di sản.

Tỉnh Ninh Bình sau thực hiện sáp nhập tỉnh có không gian phát triển rộng mở, với trữ lượng di sản văn hóa đồ sộ, phong phú, đã và đang được nhân dân bảo tồn, phát huy giá trị, tạo nguồn nội lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế di sản của địa phương.

Hiện nay, tỉnh Ninh Bình hiện có hơn 5.000 di tích được kiểm kê, trong đó có hơn 1.100 di tích đã xếp hạng (01 Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới, 10 Di tích Quốc gia Đặc biệt, 264 Di tích Quốc gia và 832 di tích cấp tỉnh); hàng ngàn di sản văn hóa phi vật thể thuộc tất cả các loại hình, trong đó có 40 di sản đã được đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa phi Vật thể Quốc gia, 01 di sản được đưa vào danh sách Di sản Văn hóa phi Vật thể đại diện của nhân loại; 17 hiện vật được công nhận là Bảo vật Quốc gia.

Ninh Bình cũng là tỉnh đầu tiên và duy nhất của cả nước sở hữu di sản kép: Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới Quần thể Danh thắng Tràng An.

Những bài thơ do các tao nhân xưa sáng tác và khắc vào núi đá Non Nước. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)

Hiện nay, tỉnh đang làm thủ tục trình hồ sơ "Ma nhai trên núi Non Nước" đề nghị ghi danh là Di sản Tư liệu khu vực châu Á-Thái Bình Dương; nếu được công nhận, Ninh Bình sẽ trở thành tỉnh duy nhất của cả nước sở hữu đầy đủ các loại hình di sản được UNESCO ghi danh (Di sản Văn hóa, Di sản Thiên nhiên, di sản Văn hóa phi Vật thể, Di sản tư liệu).

Ninh Bình cũng là vùng đất lưu giữ nhiều dữ liệu lịch sử quan trọng của đất nước: nơi phát tích nhiều triều đại phong kiến Trung ương tập quyền nhất trong lịch sử dân tộc Việt Nam; nhiều khu Bảo tồn Thiên nhiên đất ngập nước RAMSAR nhất ở Việt Nam (02/9 khu Ramsar); nơi đạo Công giáo được truyền bá sớm nhất ở Việt Nam (từ giữa thế kỷ XVI) và là trung tâm của Công giáo Việt Nam với 02 Giáo phận lớn (Phát Diệm, Bùi Chu) và một phần Tổng giáo phận Hà Nội; nơi các ngôi chùa lớn nhất ở Việt Nam (chùa Bái Đính, chùa Tam Chúc); nơi được ghi nhận là một trong những trung tâm Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt.

Xác định di sản văn hóa là tiềm năng, thế mạnh, lợi thế cạnh tranh của tỉnh trong phát triển kinh tế, xã hội, nhất là nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng tỉnh Ninh Bình trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030 với đặc trưng đô thị di sản, việc chuyển hóa giá trị di sản thành tài sản kinh tế, phát triển kinh tế di sản được tỉnh Ninh Bình coi trọng, thể hiện qua nhiều kết quả.

Trong số đó, việc vốn hóa tài nguyên di sản thông qua phát hiện, khai quật, sưu tầm, thống kê, hệ thống hóa, giải mã di sản đang được triển khai thực hiện, là nguồn dữ liệu phong phú để xây dựng, tổ chức hoạt động các công viên lịch sử văn hóa, chất liệu cho việc xây dựng các tác phẩm văn học, nghệ thuật, sân khấu, điện ảnh, truyền hình.

Chùa Bái Đính nằm trong Quần thể Danh thắng Tràng An - Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới. (Ảnh: Vietnam+)

Công tác phát triển du lịch di sản đã và đang khai thác hiệu quả, cẩn trọng các danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử văn hóa. Ngành du lịch Ninh Bình có sự khởi sắc, đặc biệt du lịch nội địa tăng trưởng vượt mức qua các năm. Dự kiến năm 2025, lượng khách đạt 19 triệu lượt (trong đó 2 triệu khách quốc tế), doanh thu khoảng 20.000 tỷ đồng.

Bình quân giai đoạn 2020-2025, lượng khách tăng 25,4%/năm, tổng thu du lịch tăng 43%/năm, đóng góp ngày càng lớn vào GRDP của tỉnh, tạo sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng dịch vụ.

Thương hiệu du lịch Ninh Bình ngày càng được khẳng định trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế, liên tục được vinh danh ở nhiều hạng mục danh giá như "Điểm đến Văn hóa hàng đầu thế giới năm 2023"; "Giải thưởng Thành tựu đặc biệt 2024"; vị trí thứ 4 trong "Top 10 kỳ quan thế giới mới dành cho những người không thích đám đông"; nằm trong "Top 10 điểm đến thân thiện nhất thế giới"; Quần thể danh thắng Tràng An được đề cử "Điểm đến tạo ảnh hưởng" của giải thưởng Kotler Award; Chùa Bái Đính được TripAdvisor trao danh hiệu "Travellers' Choice - Điểm đến nổi bật năm 2025". Tràng An nằm trong nhóm 1% điểm đến yêu thích trên thế giới./.

(Vietnam+)