Ninh Bình tăng cường phòng, chống cháy rừng

Lực lượng Kiểm lâm phối hợp với chính quyền địa phương và các chủ rừng rà soát các vùng trọng điểm nguy cơ cháy trên bản đồ hiện trạng rừng.

Khi nguy cơ đến từ cả “nhân tai” lẫn thiên tai

Mặc dù diện tích rừng không quá lớn, nhưng do đặc thù địa hình đồi núi hiểm trở, nhiều nơi nằm xen kẽ sát các khu dân cư nên nguy cơ cháy rừng luôn ở mức cao. Thực tế các vụ cháy rừng trên địa bàn tỉnh xảy ra thời gian qua là minh chứng rõ nhất.

Trước hết là bài học từ sự lơ là của người dân. Cuối tháng 6 vừa qua, một đám cháy bùng phát tại dãy núi Khe Non (thôn Đồi Ngang, xã Tân Thanh). Thời tiết nắng nóng khiến ngọn lửa nhanh chóng lan rộng, gây thiệt hại gần 3 ha rừng sản xuất. Nguyên nhân được xác định do một số hộ dân đốt thực bì và phế phụ phẩm nông nghiệp nhưng không kiểm soát được ngọn lửa, để cháy lan sang thảm thực vật. Sự cố cho thấy tâm lý chủ quan khi xử lý thực bì vẫn là nguy cơ hàng đầu trong công tác bảo vệ rừng tại cơ sở. Chỉ cần một chút lơ là từ tàn lửa nhỏ, cái giá phải trả là nhiều ha rừng xanh cùng bao công sức giữ rừng của cả cộng đồng.

Bên cạnh sơ suất của con người, thiên tai cực đoan trong mùa mưa bão, đặc biệt là hiện tượng giông sét đang trở thành nguy cơ trực tiếp gây hỏa hoạn. Tối ngày 27/6, do sét đánh, một đám cháy lớn đã bùng phát tại khu vực núi Cao San (tổ dân phố Đoài, phường Tam Chúc), lan rộng trên đỉnh và sườn núi. Do địa hình hiểm trở, đến ngày 28/6, đám cháy tiếp tục tái phát, gây ảnh hưởng trên 3.000 m² rừng phòng hộ.

Tương tự, trưa ngày 14/8, thiên tai giông sét lại tiếp tục gây ra hỏa hoạn tại ngọn núi Mâm Xôi (tổ dân phố Thanh Sơn 3, phường Lý Thường Kiệt) - diện tích rừng do Công ty TNHH Nam Sơn khai thác. Nguyên nhân ban đầu được xác định do sét đánh từ đỉnh núi, sau đó lửa lan rộng xuống khu vực xung quanh.

Các sự cố từ xã Tân Thanh, phường Tam Chúc đến phường Lý Thường Kiệt cho thấy: Bảo vệ rừng tuyệt đối không thể chủ quan theo mùa. Dù do sơ suất của người dân hay do thiên tai giông sét, ngọn lửa khi bùng phát ở địa hình đồi núi dốc, xa nguồn nước đều gây rất nhiều khó khăn cho công tác chữa cháy của lực lượng chức năng.

Người dân nhận khoán chủ động phát quang thảm thực bì, dọn dẹp vật liệu cháy để tạo đường ranh cản lửa an toàn.

Nói về những khó khăn đặc thù này, ông Nguyễn Thanh Sơn, Đội trưởng Đội Kiểm lâm Cơ động và Phòng cháy chữa cháy (PCCC) rừng (Chi cục Kiểm lâm tỉnh) chia sẻ: Hầu hết các điểm nóng nguy cơ cháy cao đều nằm ở địa hình phức tạp, xa nguồn nước và xe cơ giới rất khó tiếp cận. Một khi xảy ra sự cố, việc điều động lực lượng hay vận chuyển phương tiện chữa cháy gặp vô cùng nhiều trở ngại. Trong khi đó, nguy cơ hiện nay không chỉ dừng ở các đợt nắng nóng đan xen mà còn đến từ giông sét mùa bão hoặc sự lơ là của người dân. Vì vậy, chúng tôi coi “phòng hỏa hơn cứu hỏa”, chủ động phối hợp với các địa phương duy trì lực lượng gác trực 24/24h tại các vùng xung yếu, quyết không để bị động trước mọi tình huống.

Để chủ động kiểm soát tình hình, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã triển khai lập bản đồ phân vùng nguy cơ cháy, gắn trách nhiệm trực tiếp tới từng chủ rừng. Ông Phạm Anh Trung, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh nhấn mạnh: Chúng tôi không đợi lửa cháy mới chữa, mà tập trung khoanh vùng nguy cơ trên bản đồ chuyên dụng để bố trí lực lượng tuần tra có trọng tâm, trọng điểm. Bên cạnh việc siết chặt kỷ cương, Chi cục đôn đốc các đơn vị thực hành tốt phương châm “4 tại chỗ”, đồng thời gắn quyền lợi kinh tế với trách nhiệm bảo vệ rừng nhằm biến người dân thành “cánh tay nối dài” của lực lượng kiểm lâm.

Khi mỗi người dân là một người gác rừng

Tại các địa phương có diện tích rừng lớn như xã Phú Long (sở hữu hơn 2.900 ha rừng các loại), công tác phòng cháy được triển khai sát sao từ việc phát quang thảm thực bì đến quản lý chặt chẽ hoạt động của du khách.

Ông Đinh Văn Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Long cho biết: “Địa bàn xã có nhiều diện tích rừng thông và khu du lịch sinh thái nơi tập trung đông khách tham quan, cắm trại. Chính quyền xã một mặt tổ chức phát quang thực bì ở các điểm xung yếu, mặt khác cắm biển cảnh báo và tăng cường lực lượng hướng dẫn du khách không mang nguồn nhiệt, vật liệu dễ cháy vào rừng”.

Dưới sự chỉ đạo sát sao của chính quyền và lực lượng kiểm lâm địa bàn, các hộ nhận khoán bảo vệ rừng chính là tuyến đầu ngăn chặn hỏa hoạn. Họ không chỉ tạo đường băng cản lửa, dọn dẹp vật liệu cháy mà còn trực tiếp canh gác, không cho người lạ ra vào khu vực nguy hiểm.

Tăng cường kiểm tra, gác trực tại các tuyến rừng có nguy cơ cháy cao để kịp thời phát hiện, xử lý sự cố ngay từ giờ đầu.

Gắn bó hơn 30 năm với những tán rừng thông trồng từ năm 1978, ông Đinh Văn Điền (hộ nhận khoán bảo vệ rừng tại xã Phú Long) bộc bạch kinh nghiệm giữ rừng suốt hai thập kỷ không để xảy ra sự cố: “Cây thông chứa nhiều tinh dầu, thảm lá khô bên dưới lại dày nên chỉ cần một tàn lửa nhỏ là có thể thêu rụi cả cánh rừng quý giá. Vào đỉnh điểm nắng nóng, tôi tuyệt đối không cho bất kỳ ai vào khu vực quản lý. Giữ rừng suốt 30 năm, điều tôi tự hào nhất là 20 năm qua khu vực này chưa từng để xảy ra một vụ cháy nào”.

Không chỉ chính quyền địa phương, hộ nhận khoán rừng vào cuộc, những người trẻ làm dịch vụ du lịch trải nghiệm tại đây cũng coi việc giữ rừng là điều kiện sống còn đối với mô hình kinh doanh của mình. Anh Đinh Văn Hùng chủ một điểm kinh doanh dịch vụ cắm trại tại xã Phú Long chia sẻ: “Rừng xanh và không khí mát mẻ là lợi thế lớn nhất để chúng tôi hút khách. Vì thế, chỉ cần một vụ cháy nhỏ xảy ra là chúng tôi mất trắng sinh kế. Trước khi cho khách dựng lều, tôi đều phổ biến kỹ quy định không đốt lửa trại tự phát, không vứt tàn thuốc và chuẩn bị sẵn bình chữa cháy cầm tay tại khu vực dịch vụ. Mình làm du lịch sinh thái thì trước hết phải tự giác bảo vệ rừng”.

Sự chủ động của lực lượng kiểm lâm, tinh thần trách nhiệm của chính quyền địa phương cùng sự đồng lòng của mỗi người dân đã và đang tạo nên một “lá chắn” vững chắc bảo vệ từng cánh rừng. Giữ được rừng không chỉ là giữ cân bằng môi trường sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học, mà còn bảo vệ sinh kế bền vững, tạo đà cho phát triển kinh tế - du lịch địa phương.