Nỗ lực đưa tri thức về bản

“Chuyến xe tri thức” về bản

Là địa bàn vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn, các bản làng ở vùng biên giới xã Lìa gặp không ít trở ngại về điều kiện học tập và tiếp cận thông tin. Với mong muốn khuyến khích và phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng, hình thành nhu cầu và thói quen đọc sách thường xuyên của mọi người, Ban giám hiệu Trường tiểu học và THCS A Xing đã xây dựng kế hoạch triển khai xe sách lưu động “Chuyến xe tri thức” về tận thôn, bản.

Không ồn ào, những thùng sách, cuốn truyện được xếp ngăn nắp trên xe sách lưu động để theo chân thầy cô và học sinh Trường tiểu học và THCS A Xing đến với các bản làng vùng biên xã Lìa những ngày đầu năm mới 2026, mang theo hành trình gieo mầm tri thức và nuôi dưỡng văn hóa đọc cho mọi người nơi biên cương Tổ quốc.

Hiệu trưởng Trường tiểu học và THCS A Xing Nguyễn Mai Trọng cho biết, ý tưởng “Chuyến xe tri thức” được nhà trường tổ chức trong buổi học đầu tiên của năm Bính Ngọ 2026. Điểm dừng chân ngày đầu là điểm trường thôn A Quan ở xã Lìa. Đây là một trong những hoạt động nhằm lan tỏa văn hóa đọc, tiếp thêm động lực học tập cho học sinh vùng khó.

Xe sách lưu động "Chuyến xe tri thức" của Trường tiểu học và THCS A Xing tổ chức ở thôn A Quan thu hút đông đảo học sinh và người dân địa phương đến tham gia đọc sách - Ảnh: L.T

Chương trình với sự tham gia của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên toàn trường; học sinh từ khối 1 đến khối 9, cùng đại diện phụ huynh các lớp. Tại chương trình, học sinh tham gia đọc sách theo nhóm, giới thiệu sách hay, kể chuyện, trả lời câu hỏi; kết hợp các trò chơi dân gian như kéo co, nhảy dây, bịt mắt bắt dê… tạo không khí vui tươi, sôi nổi.

“Chúng tôi xem hoạt động “Chuyến xe tri thức” không chỉ là hoạt động ngoại khóa ý nghĩa mà còn là cách nhà trường tạo động lực để học sinh vùng cao trở lại trường sau kỳ nghỉ Tết, bắt đầu năm học mới với tinh thần chủ động, ham học và khát vọng vươn lên. Để duy trì hoạt động này, nhà trường đang nỗ lực kêu gọi các nhà hảo tâm tặng thêm nhiều đầu sách để hoạt động có thể triển khai thường xuyên đến với các địa bàn vùng xa và khó khăn hơn. Việc đưa sách đến gần hơn với người dân nhằm khuyến khích, phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng; hình thành thói quen đọc sách cho học sinh và người dân. Hoạt động này không chỉ thu hút học sinh mà rất đông người lớn tuổi trong thôn cũng tham gia để được nghe các em nhỏ đọc sách. Những trang sách vì thế không còn là thứ xa lạ mà trở thành cầu nối giữa các thế hệ”, ông Trọng nói thêm.

Nối dài hành trình mang tri thức đến biên cương

Không chỉ dừng lại ở những chuyến xe mang sách đến gần với mọi người ở những bản làng xa xôi, hành trình đưa sách về vùng biên tại các địa phương ở phía Nam tỉnh còn được tiếp sức bởi Thư viện tỉnh và Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh.

Theo thông tin từ Thư viện tỉnh, từ tháng 6/2023, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh (nay là Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh) triển khai chương trình “Phòng đọc biên giới” giai đoạn 2023-2026.

Chỉ tính từ năm 2023-2024, 13 tủ sách với hơn 29.000 đầu sách các loại đã được trao tặng cho các đồn biên phòng trên hai tuyến biên giới. Những “Phòng đọc biên giới” này không chỉ phục vụ cán bộ, chiến sĩ mà còn mở rộng cho người dân địa phương đến đọc, học tập.

Năm 2025 vừa qua, hoạt động luân chuyển sách tiếp tục được các đơn vị duy trì tại 12 đồn biên phòng, mỗi điểm trung bình khoảng 300 bản sách, góp phần làm mới nguồn tài liệu và nâng cao hiệu quả khai thác.

Giữa miền rừng núi còn nhiều gian khó của xã Hướng Lập, việc học tập của trẻ em và nhu cầu tiếp cận thông tin của người dân nơi đây gặp nhiều khó khăn. Từ trách nhiệm với cộng đồng, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Hướng Lập đã tích cực phối hợp với Thư viện tỉnh, nỗ lực vận động hỗ trợ, đóng góp ngày công xây dựng nên “Thư viện biên giới” nhằm tạo một không gian tri thức đầy ý nghĩa cho người dân nơi đây.

Được xây dựng tại thôn Xà Đưng, xã Hướng Lập, nơi tập trung đông dân cư và thuận tiện cho người dân đến đọc, mượn sách, “Thư viện biên giới” không chỉ có người dân địa phương mà người dân nước bạn Lào cũng đến để tìm kiếm thông tin phục vụ học tập, sản xuất.

Anh Hồ Văn Hoàn ở thôn Xà Đưng, xã Hướng Lập, cho biết: “Ngoài việc được BĐBP tuyên truyền, hỗ trợ cây giống, con giống, hướng dẫn cách làm ăn, tôi thường đến thư viện để tìm hiểu thêm thông tin về trồng trọt, chăn nuôi. Thư viện rất bổ ích, giúp người dân tiếp cận và học tập nhiều điều mới”.

Phó Giám đốc Thư viện tỉnh Trịnh Thị Thanh Hà cho biết, xác định việc đưa sách về cơ sở không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm xã hội. Do đó, Thư viện tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp với BĐBP để luân chuyển, bổ sung đầu sách phù hợp, góp phần xây dựng và duy trì văn hóa đọc bền vững ở vùng biên.

Tuy nhiên, hành trình này vẫn còn nhiều khó khăn do cơ sở vật chất hạn chế, nguồn sách chưa thật phong phú, điều kiện tiếp cận của người dân còn gặp không ít rào cản. Hy vọng với những nỗ lực bền bỉ, những mô hình linh hoạt và sự chung tay của nhiều lực lượng, văn hóa đọc sẽ dần bén rễ nơi biên cương.

Lê Trường