Nỗ lực giành lại bàn tay lành lặn cho người lao động sau tai nạn nghiêm trọng

Cả hai trường hợp đều trong tình trạng nhiều ngón tay gần như đứt rời hoàn toàn. Trước nguy cơ người bệnh phải mang thương tật vĩnh viễn, các y, bác sĩ đã chạy đua cùng thời gian qua hai ca đại phẫu kéo dài suốt nhiều giờ đồng hồ để tái lập tuần hoàn, bảo tồn trọn vẹn các ngón tay.

Thực hiện phẫu thuật cho người bệnh. Ảnh: Nguyễn Thanh

Trường hợp đầu tiên là anh Nguyễn Văn K (38 tuổi), làm nghề thợ mộc. Ngày 10-9, trong lúc đưa phôi gỗ vào máy cưa, bàn tay trái của anh bất ngờ bị cuốn vào lưỡi cắt. Bệnh nhân được sơ cứu ban đầu rồi khẩn trương chuyển tuyến đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương sau hơn 3 giờ xảy ra tai nạn. Qua thăm khám, các bác sĩ ghi nhận các ngón II, III và IV bàn tay trái gần như đứt rời, búp ngón trắng nhợt do mất tưới máu. Toàn bộ xương gãy vụn, phần mềm dập nát, hệ thống gân gấp, gân duỗi cùng mạch máu và thần kinh đều đứt hoàn toàn.

Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Nguyễn Ngọc Linh thuộc ê-kíp phẫu thuật cho biết, để cứu bàn tay, phẫu thuật viên phải tỉ mỉ cắt lọc những phần dập nát, loại bỏ mảnh xương vụn không còn khả năng cố định và thu ngắn xương ở mức cần thiết. Khi cả ba ngón đều cạn kiệt nguồn nuôi, ê-kíp đã tính toán chính xác thứ tự tái lập tuần hoàn để ưu tiên ngón giữ chức năng vận động then chốt, rút ngắn tối đa thời gian thiếu máu. Sau ca mổ kéo dài 7 giờ, cả ba ngón tay đã hồng ấm trở lại và duy trì tưới máu ổn định.

Ngày 12-9, bệnh viện tiếp tục tiếp nhận một nam bệnh nhân 59 tuổi (quê Nghệ An, làm nghề lái xe ôm tại Hà Nội) bị kẹp bàn tay vào hệ thống thang máy. Khác với vết thương máy cưa, 4 ngón tay của người bệnh không đứt rời hoàn toàn mà vẫn còn dính lại một phần da mu tay nhưng toàn bộ búp ngón đã tím tái, mất hoàn toàn tuần hoàn nuôi dưỡng.

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Linh nhận định đây là cạm bẫy lâm sàng dễ khiến người ngoài ngành chủ quan, trong khi thực chất lực nghiền ép của vật nặng đã làm tổn thương thành mạch diện rộng, hình thành huyết khối gây tắc nghẽn hoàn toàn. Một cuộc mổ vi phẫu kéo dài 7 giờ tiếp tục được triển khai, tỉ mỉ cắt bỏ những đoạn mạch dập tắc và ghép nối vi mạch để đưa dòng máu trở lại nuôi sống các ngón tay đang đứng trước nguy cơ hoại tử.

Theo các chuyên gia vi phẫu, tổn thương đứt rời hay gần đứt rời chi thể là tình trạng cấp cứu khẩn cấp nhằm bảo tồn bộ phận. Khoảng 12 giờ đầu sau tai nạn được xem là mốc thời gian vàng thuận lợi nhất để khâu nối. Dẫu vậy, nếu chi thể được bảo quản đúng phương pháp và người bệnh đến muộn hơn, các bác sĩ vẫn kiên trì đánh giá thực tế để tận dụng mọi cơ hội bảo tồn, tuyệt đối không vội vàng từ bỏ. Để tranh thủ từng phút, quy trình cấp cứu tại bệnh viện luôn được tối giản hóa, cho phép chụp X-quang, xét nghiệm và chuyển thẳng phòng mổ song song nhằm hạn chế tối đa thời gian thiếu máu nuôi dưỡng.

Tỉ mỉ, cẩn trọng trong suốt quá trình dài phẫu thuật. Ảnh: Nguyễn Thanh

Nhìn nhận về hành trình dài phía trước, Tiến sĩ, bác sĩ Dương Mạnh Chiến, Phụ trách Khoa Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa chia sẻ, việc khâu nối thành công mạch máu đưa ngón tay "sống lại" mới chỉ là bước khởi đầu. Để bàn tay thực sự hồi sinh, bệnh nhân còn phải trải qua quá trình liền xương, liền gân, phục hồi dẫn truyền thần kinh và kiên trì tập vật lý trị liệu.

Từ hai ca tai nạn lao động nghiêm trọng kể trên, các bác sĩ khuyến cáo người trực tiếp vận hành các thiết bị cơ khí, máy cưa, máy cắt hay thang hàng cần chấp hành nghiêm ngặt quy định an toàn lao động, trang bị đầy đủ bảo hộ và không bao giờ được lơ là chủ quan. Khi không may xảy ra tai nạn khiến ngón tay đứt rời hoặc bầm dập, tím tái, người xung quanh cần nhanh chóng sơ cứu cầm máu, bảo quản bộ phận đứt rời trong môi trường khô và lạnh gián tiếp, rồi đưa nạn nhân đến cơ sở y tế có chuyên khoa vi phẫu tái tạo trong thời gian sớm nhất.