Nỗ lực giữ màu xanh cho Amazon

Chính phủ Brazil đặt mục tiêu chấm dứt nạn phá rừng bất hợp pháp vào năm 2030. Ảnh: Reuters

Hướng đến mức phá rừng thấp nhất trong lịch sử

The Straits Times dẫn dữ liệu mới nhất của Viện Nghiên cứu vũ trụ quốc gia Brazil (INPE) cho thấy, từ tháng 8/2025 đến tháng 7/2026, diện tích rừng Amazon bị phá tại Brazil là 2.874km², giảm gần 37% so với một năm trước. Đây là mức thấp nhất trong hệ thống theo dõi dữ liệu kể từ khi bắt đầu hoạt động vào năm 2015.

Theo đó, 2.874km² tương đương diện tích lớn hơn một ít so với Luxembourg. Song, nếu đặt con số này bên cạnh những năm trước, sự thay đổi càng trở nên rõ rệt. Năm 2022, diện tích rừng Amazon bị phá từng lên tới khoảng 12.500km².

Sự sụt giảm mạnh trong những năm gần đây cho thấy các biện pháp kiểm soát phá rừng, giám sát bằng vệ tinh và tăng cường bảo vệ những khu vực rừng quan trọng mang lại kết quả tích cực.

Brazil hiện sử dụng hệ thống vệ tinh để theo dõi diễn biến của rừng gần như liên tục. Khi hình ảnh vệ tinh phát hiện một khu vực có dấu hiệu bị khai phá, cơ quan chức năng có thể nhanh chóng xác định vị trí và tiến hành kiểm tra. Một hệ thống khác sử dụng hình ảnh có độ chi tiết cao hơn để tính toán diện tích rừng bị mất và đưa ra số liệu chính thức hằng năm.

Nếu xu hướng hiện nay tiếp tục, Brazil có khả năng ghi nhận mức phá rừng Amazon thấp nhất kể từ năm 1988 khi số liệu chính thức của năm 2026 được công bố. Đây không chỉ là tin vui đối với riêng Brazil. Bởi, Amazon là khu rừng nhiệt đới lớn nhất thế giới, trải rộng trên nhiều quốc gia Nam Mỹ.

Riêng khu vực Amazon của Brazil là nơi sinh sống của hơn 40 triệu người và ghi nhận ít nhất 10% số loài được biết đến trên thế giới. Khu rừng đóng vai trò quan trọng đối với nguồn nước, đa dạng sinh học ở khu vực, đồng thời góp phần điều hòa khí hậu toàn cầu nói chung.

Chính phủ Brazil đặt mục tiêu chấm dứt nạn phá rừng bất hợp pháp vào năm 2030. Việc diện tích rừng bị mất liên tục giảm trong những năm gần đây được xem là nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu này.

Gắn bảo vệ rừng với sinh kế của người dân

Giữ rừng không đơn thuần chỉ là câu chuyện về giám sát bằng vệ tinh hay xử lý những khu vực bị khai phá. Với một vùng rừng rộng lớn và khó tiếp cận như Amazon, việc bảo vệ lâu dài còn phụ thuộc vào nguồn lực quản lý và cuộc sống của cộng đồng địa phương.

Nhận thức rõ điều này, Brazil đã xây dựng một trong những hệ thống khu bảo tồn quan trọng trên thế giới và ngày càng chú trọng gắn bảo vệ rừng với sinh kế của người dân. Thực tế, hơn 40 triệu người đang sinh sống tại khu vực Amazon của Brazil. Một khi có sinh kế ổn định, người dân địa phương có thể trở thành lực lượng quan trọng trong việc bảo vệ chính môi trường sống của mình.

Trong hơn 20 năm qua, Brazil phối hợp với các đối tác quốc tế triển khai chương trình bảo vệ rừng quy mô lớn, góp phần hình thành và củng cố khoảng 271.000km² khu vực được bảo vệ. Chương trình cũng cải thiện công tác quản lý rừng và góp phần ngăn phát thải gần 104 triệu tấn CO₂ vào khí quyển.

Cạnh đó, Brazil tăng cường các biện pháp kiểm soát hoạt động phá rừng, trong đó có việc siết chặt điều kiện tiếp cận nguồn tín dụng dành cho nông nghiệp tại những khu vực có nguy cơ gây mất rừng.

Những nỗ lực này càng có ý nghĩa khi các nhà khoa học cảnh báo, nạn phá rừng ở Amazon có thể làm gia tăng tốc độ nóng lên toàn cầu và gây ảnh hưởng đến nguồn nước, khí hậu cũng như hoạt động nông nghiệp ở nhiều khu vực rộng lớn.

Trong khoảng 40 năm qua, rừng mưa nhiệt đới Amazon tại Brazil đã bị thu hẹp trên một diện tích rất lớn, tương đương diện tích của Tây Ban Nha và đang tiến gần những ngưỡng sinh thái đáng lo ngại. Điều đó cho thấy việc giảm tốc độ phá rừng hiện nay mới chỉ là bước tiến đáng khích lệ, chứ chưa phải điểm kết thúc.

Dẫu vậy, những tín hiệu tích cực đang ngày càng rõ nét. Sự kết hợp đồng thời công nghệ giám sát, chính sách bảo vệ và sinh kế bền vững đang tạo thêm cơ hội để Amazon giữ màu xanh lâu dài, mang lại lợi ích cho hàng chục triệu người và góp phần bảo vệ hệ sinh thái, khí hậu toàn cầu.