Nơi an nghỉ của chúa Tiên Nguyễn Hoàng - người có công mở cõi về phía Nam

Di tích lăng Trường Cơ - nơi an nghỉ của chúa Tiên Nguyễn Hoàng. Ảnh: S.Thùy

Lăng Lăng mộ chúa Tiên Nguyễn Hoàng (1525-1613) ở làng La Khê Trẹm, xã Hương Thọ, thị xã Hương Trà - nay thuộc địa bàn phường Kim Long, TP. Huế. Lăng nằm cách bờ sông Tả Trạch (một nhánh của thượng nguồn sông Hương) khoảng 300m.

Ban đầu, chúa Nguyễn Hoàng được an táng tại núi Thạch Hãn, tỉnh Quảng Trị, sau đó được cải táng và đưa về vị trí hiện nay.

Lăng mộ của chúa Tiên được vua Gia Long đặt tên là lăng Trường Cơ. Đây là một trong những di tích gắn với lịch sử các chúa Nguyễn, góp phần phản ánh quá trình hình thành và phát triển của vùng đất Thuận Hóa - Phú Xuân.

Không gian cảnh quan của lăng Trường Cơ. Ảnh: S.Thùy

Theo tư liệu lịch sử, sau khi đến thăm lăng Trường Cơ, vua Minh Mạng đã chỉ dụ Bộ Lễ tổ chức tu sửa lăng, xây đắp cao hai lớp bảo thành trong và ngoài, dựng thêm cửa ở mặt trước lăng.

Khu lăng mộ gồm 2 vòng thành, được xây dựng theo lối kiến trúc đầu triều Nguyễn. Ảnh: S.Thùy

Hiện nay, khu lăng có 2 lớp thành bao quanh: thành ngoài có chu vi khoảng 156m, cao hơn 2,5m, phía trước có cửa, phía sau là bình phong trang trí hình long mã; vòng thành trong chu vi gần 70m, cao hơn 2m.

Phần mộ chúa Tiên Nguyễn Hoàng cùng hương án, bình phong hậu trang trí hình rồng. Ảnh: S.Thùy

Phần mộ được xây bằng gạch và vôi vữa, gồm hai khối hình chữ nhật thấp chồng lên nhau. Phía trước mộ có hương án xây bằng gạch theo kiểu chân quỳ, phía sau là bình phong hậu trang trí hình rồng.  

Năm 1998, lăng Trường Cơ được công nhận là Di tích cấp quốc gia. Đến năm 2016, từ nguồn đóng góp xã hội hóa, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế và Hội đồng Nguyễn Phước tộc đã thực hiện tu bổ, tôn tạo di tích lăng Trường Cơ với kinh phí hơn 3,8 tỉ đồng.

Bình phong tiền, sân vườn, hồ bán nguyệt, các trụ biểu trước lăng Trường Cơ. Ảnh: S.Thùy

Dự án đã tu bổ, tôn tạo và phục hồi các hạng mục như: Cổng, trụ biểu, hai vòng thành, bình phong trước và sau, mộ, hương án, hồ bán nguyệt, sân vườn và hệ thống thoát nước… Sau khi tu bổ, di tích đã trở thành điểm đến tham quan, tìm hiểu của người dân và du khách.

Cổng vào khu mộ chúa Tiên Nguyễn Hoàng. Ảnh: S.Thùy

Trong khuôn viên di tích lăng Trường Cơ hiện có văn bia ghi lại lịch sử và công lao của Đoan Quốc công Nguyễn Hoàng. Chúa Tiên Nguyễn Hoàng là một vị minh chúa, có đủ nhân - trí - dũng, vừa khoan dung, đôn hậu, thương yêu dân chúng, vừa có tầm nhìn xa trông rộng, mưu trí và hành xử mềm mỏng.

Văn bia khắc thông tin lịch sử và công lao của chúa Tiên Nguyễn Hoàng tại khuôn viên di tích. Ảnh: S.Thùy

Chúa Tiên Nguyễn Hoàng không những kiến tạo nền tảng cho cơ nghiệp các chúa Nguyễn ở Đàng Trong, khai sáng một vương triều, mà còn là người anh hùng mở cõi, mở đường cho các chúa Nguyễn tiếp nối hoàn thiện bản đồ lãnh thổ quốc gia Việt Nam.

Năm 1611, chúa mở rộng đất đai vào phía Nam, đặt phủ Phú Yên, mở đầu sự nghiệp mở cõi về phương Nam của các chúa Nguyễn. Đến năm 1757, đất nước Đại Việt mở rộng vào tận vùng Đồng bằng sông Cửu Long, định hình về cơ bản lãnh thổ của Tổ quốc.

Biển chỉ dẫn đường vào lăng Trường Cơ, xung quanh vẫn còn tình trạng hộ dân dựng hàng quán kinh doanh nhếch nhác. Ảnh: S.Thùy

Theo ghi nhận của phóng viên, khu vực cạnh tuyến đường vào lăng Trường Cơ hiện vẫn còn hàng quán kinh doanh nhếch nhác, ảnh hưởng đến mỹ quan chung của di tích.

Theo Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng Nam sông Hương, thực hiện dự án “Bảo tồn, tu bổ và tôn tạo hệ thống Kinh thành Huế” (giai đoạn 2), khu vực lăng Trường Cơ có 6 hộ bị ảnh hưởng. Hiện cơ quan chức năng đã hoàn thành phê duyệt bồi thường, hỗ trợ cho 6 hộ dân này.