Nơi chưa bị du lịch hóa tại Hà Giang

Du khách check-in làng Thèn Pả. Ảnh: Vũ Gia Đại.

Dịp Tết Dương lịch, Đức Thành (Hà Nội) du lịch Hà Giang (nay là tỉnh Tuyên Quang) và dự định lưu trú tại làng Lô Lô Chải, nhưng không còn phòng trống. Nhiều homestay được thông báo kín chỗ từ sớm, một số du khách chủ quan không đặt trước phải ngủ lại trên ôtô.

Thành quyết định tìm chỗ nghỉ khác và đặt gấp một homestay ở làng Thèn Pả, cách đó khoảng 2 km.

"Chỉ ở một đêm nhưng tôi khá bất ngờ vì không gian rất yên bình, nhẹ nhàng và chưa bị du lịch hóa", anh nói.

Theo hướng dẫn viên địa phương Đặng Phương, khi nhắc tới Lũng Cú, phần lớn du khách chỉ biết đến Lô Lô Chải - ngôi làng được vinh danh "làng du lịch tốt nhất thế giới" hồi tháng 10/2025. Nhiều người quên rằng ngay dưới chân cột cờ Lũng Cú còn có làng Thèn Pả.

Hai ngôi làng đối diện nhau, cách khoảng 2 km, đều có nhà trình tường truyền thống, mái ngói âm dương. Tuy nhiên, Thèn Pả ít được nhắc đến do không có nhiều quán cà phê hay điểm check-in nổi tiếng.

"Cái bóng của Lô Lô Chải quá lớn đã vô tình đẩy Thèn Pả vào quên lãng", Phương nói với Tri Thức - Znews.

Làng Thèn Pả bình yên, nép dưới chân cột cờ Lũng Cú. Ảnh: Đặng Phương.

Theo Phương, du khách đặt tour thường hỏi thẳng về Lô Lô Chải, hiếm khi biết tới Thèn Pả. Ngôi làng chưa phát triển du lịch ồ ạt, khách tìm đến chủ yếu được giới thiệu từ trước.

Lô Lô Chải được nhận xét phù hợp với du khách ưa không khí nhộn nhịp, trong khi Thèn Pả hướng tới những người muốn trải nghiệm đời sống bản địa người Mông chậm rãi và yên tĩnh hơn.

Người đầu tiên hỗ trợ bà con Thèn Pả làm du lịch là anh Vũ Gia Đại, hiện quản lý Thèn Pả Village. Anh đến làng năm 2021, đúng giai đoạn dịch Covid-19, khi lượng khách gần như bằng không.

Sau khi tìm hiểu các mô hình du lịch cộng đồng, anh nhận thấy tiềm năng từ những ngôi nhà trình tường đất, mái ngói âm dương và cộng đồng người dân cùng họ Vàng sinh sống lâu đời tại đây.

Làng Thèn Pả bình yên nhìn từ trên cao, là nơi sinh sống của 12 hộ dân người Mông. Ảnh: Vũ Gia Đại.

Thay vì thuê hay mua nhà, anh Đại chọn hình thức hợp tác với người dân, vận động các hộ chuyển đổi chuồng trại cũ sang làm du lịch. Ban đầu, việc thuyết phục gặp nhiều khó khăn, nhưng khi một số hộ thử nghiệm và có thu nhập ổn định, mô hình dần được nhân rộng.

Chuồng bò được dỡ bỏ, nhà trình tường được sửa sang để đón khách, vẫn giữ kiến trúc truyền thống nhưng bổ sung tiện nghi tối thiểu. Du khách lưu trú được yêu cầu tôn trọng phong tục của người Mông, cùng ăn, cùng sinh hoạt và trải nghiệm như người bản địa.

Trưởng làng Thèn Pả, một trong những hộ tiên phong, cho biết ban đầu ông lo ngại bỏ nuôi bò sẽ mất kế sinh nhai. Tuy nhiên, sau một thời gian làm du lịch, thu nhập cao hơn nhiều so với trước. Hiện gia đình ông còn nuôi thêm ngựa để phục vụ du khách cưỡi dạo quanh làng và sang Lô Lô Chải.

Những căn nhà trình tường, mái ngói âm dương chạy dọc ngôi làng. Ảnh: Vũ Gia Đại.

Theo anh Đại, ngôi làng có 12 hộ dân, tất cả cùng tham gia làm du lịch, mỗi hộ đảm nhiệm một vai trò khác nhau. Khoảng 6 hộ có phòng lưu trú, các hộ còn lại hỗ trợ nhân lực, bãi gửi xe và cung cấp sản phẩm địa phương như bánh ngô, trâu gác bếp, dâu tây hay dịch vụ cưỡi ngựa.

Không gian làng được chỉnh trang sạch sẽ, vườn hoa dần thay thế nương ngô, tạo diện mạo mới nhưng vẫn giữ nhịp sống bản địa.

Bên cạnh lưu trú, làng phát triển các trải nghiệm gắn với văn hóa truyền thống như vẽ sáp ong, nhuộm chàm trên vải lanh, nấu rượu ngô, làm mèn mén. Người dân trực tiếp hướng dẫn và cùng du khách tham gia. Gần đây, dịch vụ cưỡi ngựa được bổ sung, mang đến góc nhìn khác về cảnh quan Lũng Cú.

Du khách nhuộm chàm trên vải lanh, cưỡi ngựa tại làng Thèn Pả. Ảnh: Vũ Gia Đại.

Anh Đại cho hay Thèn Pả không đặt mục tiêu tăng mạnh số phòng lưu trú, hiện chỉ khoảng 30 phòng và vài nhà truyền thống, mà tập trung vào chất lượng trải nghiệm.

"Chúng tôi chọn phát triển vừa phải, giữ sự bình yên, tránh quá đông đúc. Ai thích chụp ảnh vẫn có không gian, ai muốn trải nghiệm sẽ có hoạt động phù hợp", anh nói.

Theo anh, so với Lô Lô Chải nơi nhiều nhà được thuê lại để làm homestay, Thèn Pả đi theo hướng du lịch cộng đồng, người dân cùng tham gia và cùng hưởng lợi.

Với cách làm này, ngôi làng vẫn giữ được nét mộc mạc, yên tĩnh, phù hợp với những du khách tìm kiếm trải nghiệm chậm và gần gũi với đời sống bản địa.

"Có người thấy làng 'buồn', nhưng con đường chúng tôi chọn là giữ giá trị truyền thống và phát triển bền vững", anh nói.

Du khách lần đầu đến 'ngôi làng tốt nhất thế giới' ở Hà Giang Tháng 2/2023, trong chuyến đi xuyên Việt khám phá 63 tỉnh thành cũ của Việt Nam, du khách Nguyễn Yến lần đầu lưu trú tại Lô Lô Chải, ngôi làng vừa được vinh danh "tốt nhất thế giới".

Châu Sa