Nới điều kiện thành lập cụm công nghiệp, mở thêm dư địa cho doanh nghiệp

Nới điều kiện thành lập cụm công nghiệp, mở thêm dư địa cho doanh nghiệp. Ảnh minh họa

Linh hoạt hơn về tỷ lệ lấp đầy

Ngày 1/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 303/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 32/2024/NĐ-CP về quản lý, phát triển cụm công nghiệp. Nghị định chính thức có hiệu lực từ ngày 15/9.

Một trong những thay đổi đáng chú ý liên quan trực tiếp đến điều kiện thành lập cụm công nghiệp.

Theo quy định mới, trong trường hợp địa bàn cấp xã đã thành lập cụm công nghiệp, tỷ lệ lấp đầy trung bình của các cụm công nghiệp phải đạt trên 50% hoặc tổng quỹ đất công nghiệp chưa cho thuê không vượt quá 50 ha.

Điểm đáng chú ý nằm ở điều kiện lựa chọn “hoặc”. Quy định được sửa đổi nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nâng tính khả thi của việc thành lập và đầu tư xây dựng cụm công nghiệp, đồng thời tạo thêm quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế tư nhân nhưng vẫn bảo đảm sử dụng đất hiệu quả.

Điều kiện mở rộng cụm công nghiệp cũng được điều chỉnh. Theo đó, cụm công nghiệp phải đạt tỷ lệ lấp đầy ít nhất 50% hoặc nhu cầu thuê đất công nghiệp vượt quá diện tích đất công nghiệp hiện có.

Đồng thời, cụm công nghiệp phải hoàn thành và đưa vào sử dụng các công trình hạ tầng kỹ thuật dùng chung thiết yếu gồm đường giao thông nội bộ, cấp nước, thu gom và xử lý nước thải theo quy hoạch chi tiết được phê duyệt. Điều kiện này không áp dụng đối với các cụm công nghiệp hình thành trước Quyết định 105/2009/QĐ-TTg.

Với doanh nghiệp sản xuất, thay đổi này đáng chú ý bởi quỹ đất tại cụm công nghiệp là một trong những yếu tố quyết định khả năng mở rộng nhà xưởng và đầu tư dự án. Việc điều chỉnh điều kiện thành lập, mở rộng cụm công nghiệp có thể tạo thêm dư địa phát triển mặt bằng sản xuất tại các địa phương.

Từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”

Không chỉ thay đổi điều kiện về đất và tỷ lệ lấp đầy, Nghị định 303 còn sửa đổi hồ sơ, trình tự, thủ tục thành lập và mở rộng cụm công nghiệp.

Theo Báo Chính phủ, quy định mới được xây dựng theo tư duy chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, rà soát, loại bỏ một số hồ sơ, tài liệu không cần thiết và giảm thời gian tiếp nhận, xử lý thủ tục hành chính về cụm công nghiệp.

Đây là thay đổi đáng quan tâm đối với các doanh nghiệp, hợp tác xã và tổ chức kinh tế tham gia đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp. Việc giảm các khâu thủ tục ở giai đoạn đầu có thể giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án; trong khi yêu cầu hậu kiểm đặt trọng tâm nhiều hơn vào trách nhiệm thực hiện đúng quy hoạch, đầu tư hạ tầng và vận hành dự án sau khi được chấp thuận.

Bộ Công Thương cho biết, một số cụm công nghiệp do đơn vị nhà nước đầu tư, quản lý trước đây gặp khó khăn do nguồn lực ngân sách địa phương hạn chế, dẫn đến hạ tầng đầu tư chắp vá, xuống cấp hoặc thiếu các công trình cần thiết, đặc biệt là hạ tầng bảo vệ môi trường. Quy định mới hướng tới tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức kinh tế tham gia đầu tư, hoàn thiện và khai thác hiệu quả các cụm công nghiệp này.

Một điểm mới khác là doanh nghiệp công nghệ cao và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được bổ sung vào nhóm đối tượng khuyến khích đầu tư trong cụm công nghiệp.

Danh sách còn có doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ chiến lược, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp công nghệ số. Nhà nước cũng khuyến khích phát triển các mô hình cụm công nghiệp công nghệ cao, sinh thái, chuyên ngành, công nghiệp hỗ trợ và cụm công nghiệp theo hướng thông minh, hiệu quả, bền vững.

Như vậy, thay đổi từ ngày 15/9 không đơn thuần là “nới” một điều kiện thành lập cụm công nghiệp. Định hướng rộng hơn là tạo thêm không gian sản xuất cho khu vực kinh tế tư nhân, thu hút nguồn lực xã hội đầu tư hạ tầng và từng bước nâng chất lượng các cụm công nghiệp.