Nói không với sự chậm trễ

Dự án Quảng trường Văn hóa - Thể thao TP. Huế chưa hoàn thành thi công theo kế hoạch đề ra. Ảnh: Minh Anh

Mới đây, cũng sau nhiều lần nhắc nhở và xử lý mà vẫn không thực hiện, Ban Quản lý DA Đầu tư xây dựng và Phát triển đô thị TP. Huế đã ban hành quyết định chấm dứt hợp đồng đối với phần công việc do Công ty CP Tập đoàn Đồng Tâm đảm nhận tại gói thầu số 21 thuộc DA đường Tố Hữu nối dài đi sân bay Phú Bài. Đây là DA có tổng mức đầu tư hơn 1.143 tỷ đồng, được kỳ vọng tạo trục kết nối từ trung tâm TP. Huế đến Cảng hàng không quốc tế Phú Bài, giảm tải cho Quốc lộ 1 và mở rộng không gian đô thị phía nam.

Trước đó, chủ đầu tư đã nhiều lần đốc thúc, cảnh báo và xử phạt vi phạm tiến độ đối với nhà thầu. Ban Quản lý DA Đầu tư và Phát triển đô thị TP. Huế cũng đã 2 lần ban hành quyết định xử phạt Công ty CP Tập đoàn Đồng Tâm với tổng số tiền 411 triệu đồng. Tuy nhiên, nhà thầu vẫn không có biện pháp khắc phục, không bù lại khối lượng chậm trễ, ảnh hưởng đến tiến độ chung của DA cũng như kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công của thành phố.

Chậm trễ, chuyện “biết rồi nói mãi”, đang là rào cản lớn. Một DA bị trì trệ, hậu quả không chỉ là những công trình dở dang mà còn kéo theo chuỗi hệ lụy. Có thể kể về kinh tế, đó là tiền vốn bị “găm” vào các DA bất động sẽ phát sinh chi phí cơ hội. Số tiền đó nếu đầu tư vào việc khác đã có thể sinh lời hoặc giải quyết các vấn đề cấp bách. Thời gian kéo dài đồng nghĩa với chi phí nguyên, vật liệu, nhân công và máy móc tăng lên do lạm phát. Mặt khác, hạ tầng chậm chạp sẽ khiến các nhà đầu tư lớn quay lưng vì họ không thể chờ đợi một môi trường thiếu năng động, làm chậm kế hoạch kinh doanh của họ.

Sự chậm trễ còn gây nên những hệ lụy ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống xã hội. Rõ ràng, các rào chắn thi công, khói bụi, tiếng ồn tồn tại từ năm này qua năm khác làm đảo lộn sinh hoạt, gây mất an toàn giao thông và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân. Chính việc chậm trễ của các DA như bệnh viện, trường học, công viên hoặc hạ tầng chống ngập khiến người dân mất đi quyền lợi được tiếp cận các dịch vụ công chất lượng cao. Chưa kể, những công trình “treo”, sắt thép hoen gỉ, cỏ dại mọc um tùm làm xấu đi hình ảnh của một thành phố văn minh, đặc biệt là với một đô thị du lịch như Huế.

Những DA chậm trễ thường bắt nguồn từ sự quan liêu, năng lực yếu kém của nhà thầu, hoặc sự đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý. Một bộ máy hành chính để xảy ra quá nhiều DA trì trệ sẽ làm giảm niềm tin của Nhân dân vào năng lực điều hành và cam kết phát triển của địa phương. Cũng chính vì những lý do đó mà chậm trễ không đơn thuần là vấn đề thời gian, mà là một lực cản vô hình kìm hãm dòng chảy phát triển, biến những tiềm năng thành gánh nặng cho xã hội.

Không chỉ mạnh tay cắt hợp đồng hay xử phạt vi phạm nghiêm khắc với những nhà thầu yếu kém, đáng nói nữa là, cũng trong thời gian gần đây, thành phố Huế đã lập các đoàn thanh tra chuyên đề để thanh tra diện rộng hàng chục DA tồn đọng, chậm tiến độ kéo dài trên địa bàn, nhằm “chỉ mặt, gọi tên” các hành vi vi phạm, lãng phí hay tiêu cực; phê bình và yêu cầu kiểm điểm nghiêm túc các ban quản lý dự DA để xảy ra trì trệ, đồng thời ra “tối hậu thư” loại thẳng tay các DA không bảo đảm tiến độ ra khỏi danh mục vốn giai đoạn tới.

Cuộc chiến chống sự trì trệ không còn là chuyện của riêng Huế mà đang trở thành làn sóng mạnh mẽ tại các địa phương và Hà Nội là một minh chứng điển hình. Người Thủ đô có câu nói quen thuộc, nghe như một triết lý sống: “Hà Nội không vội được đâu”. Thế nhưng, chính người Hà Nội đang tự mình viết lại câu “sấm” ấy thành: “Hà Nội không thể chậm trễ”. Cuối năm 2025, Hà Nội cho thấy một tín hiệu rất rõ ràng khi đồng loạt khởi công nhiều DA trọng điểm trong cùng một giai đoạn ngắn; tái khởi công những công trình từng “đứng hình” nhiều năm; tăng tốc các tuyến hạ tầng xương sống, thay vì làm manh mún, rời rạc. Đặc biệt mới đây, Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị số 11-CT/TU, coi chậm trễ, thiếu quyết đoán, bỏ lỡ cơ hội phát triển là một dạng lãng phí cần xử lý nghiêm.

Người Huế mình đúng là quen với nhịp sống chậm rãi và từ tốn, nhưng không vì thế mà họ chấp nhận và đồng lõa với sự chậm trễ vô trách nhiệm trong công việc hay triển khai các DA phát triển xã hội. Chính người dân đã lên tiếng khi sốt ruột nhìn thấy các công trình treo hàng năm trời, gây mất mỹ quan và cản trở sinh hoạt. Việc ra quân xử phạt, thanh tra và cắt hợp đồng với nhà thầu yếu kém chính là câu trả lời cho thấy địa phương đang “nói không với sự chậm trễ”. Họ muốn giữ “hồn cốt” sống chậm bình yên là văn hóa, nhưng phát triển thì không thể chậm trễ.

Tại buổi làm việc về tiến độ các DA, công trình trọng điểm trên địa bàn thành phố nhiệm kỳ 2025 - 2030, UVTW Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn ĐBQH TP. Huế Nguyễn Đình Trung đã chỉ đạo không để chậm tiến độ các DA trọng điểm. Đồng chí yêu cầu các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư tập trung tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, thủ tục đất đai, nguồn vật liệu; đồng thời, xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị, cá nhân trong quá trình triển khai thực hiện. Đó cũng là cách của Huế thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, khẳng định mọi công việc phải được bắt tay thực hiện ngay, không để gián đoạn, bởi “chậm trễ, để lỡ thời cơ là có lỗi với đất nước và Nhân dân”.