Nối mạch cứu đầu gối bị bắn nát trong chiến tranh của người thương binh

Bác sĩ kiểm tra sức khỏe của thương binh

Ông N.D.T. (85 tuổi, Thanh Hóa) là thương binh từng tham gia chiến đấu tại chiến trường miền Nam. Trong một trận đánh, ông bị đạn súng tiểu liên bắn trúng đầu gối, khiến xương bánh chè bị văng hoàn toàn, kèm tổn thương hỏa khí sâu ở phần mềm xung quanh.

Do điều kiện chiến trường thời bấy giờ còn nhiều thiếu thốn, vết thương chỉ được xử trí ban đầu mà không thể điều trị triệt để. Suốt hơn nửa thế kỷ sau đó, vùng đầu gối liên tục chảy dịch, đau nhức kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động cũng như sinh hoạt hằng ngày.

Gia đình đã nhiều lần tìm kiếm các phương pháp điều trị nhưng tình trạng bệnh không cải thiện. Khi đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, các chuyên gia xác định người bệnh bị mất hoàn toàn xương bánh chè và viêm dò mạn tính gân bánh chè do di chứng hỏa khí, một tổn thương hiếm gặp, phức tạp và rất khó điều trị.

Theo TTƯT.TS.BS Vũ Trung Trực, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt, Tạo hình - Thẩm mỹ, đây là một trường hợp đặc biệt cả về bệnh lý lẫn hoàn cảnh. Để xử lý triệt để ổ viêm mạn tính và cải thiện chức năng vận động, các bác sĩ buộc phải cắt bỏ toàn bộ mô viêm, đồng thời tái tạo vùng khuyết hổng bằng tổ chức có sức sống tốt. Đây là ca mổ lớn, thời gian kéo dài và tiềm ẩn nhiều nguy cơ, đặc biệt khi người bệnh đã ở tuổi 85.

Hình ảnh X-quang đầu gối người bệnh không còn xương bánh chè.

"Bệnh nhân này là một người lính từng vào sinh ra tử. Sau khi được giải thích đầy đủ về những nguy cơ của cuộc phẫu thuật, ông vẫn bình tĩnh chấp nhận và quyết định phẫu thuật. Chính tinh thần của một người lính đã giúp ông sẵn sàng đối mặt với thử thách để tìm lại chất lượng cuộc sống", TTƯT.TS.BS Vũ Trung Trực chia sẻ.

Ca vi phẫu kéo dài 8 giờ

Đối với người bệnh cao tuổi, phẫu thuật chuyển vạt tự do có nối vi mạch dưới kính hiển vi vốn không phải là lựa chọn ưu tiên do hệ thống mạch máu thường đã bị lão hóa.

Dù không mắc các bệnh lý nền, chất lượng mạch máu của cụ ông vẫn được các bác sĩ đánh giá rất thận trọng. Sau khi hội chẩn liên chuyên khoa gồm Phẫu thuật Tạo hình - Thẩm mỹ, Chấn thương Chỉnh hình, Gây mê và Hồi sức, ê-kíp quyết định trước tiên sẽ thực hiện chuyển vạt cuống mạch liền từ vùng đùi cùng bên để che phủ tổn thương. Đồng thời, phương án chuyển vạt tự do có nối vi mạch cũng được chuẩn bị sẵn nếu phương án đầu tiên không khả thi.

Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ phát hiện hệ thống mạch máu tại vùng tổn thương đã biến đổi nghiêm trọng, thành mạch xơ vữa nên không thể sử dụng kỹ thuật chuyển vạt cuống liền như dự kiến. Ê-kíp buộc phải chuyển sang phương án khó hơn là cắt rời mạch máu, đưa vạt đến vị trí mới và thực hiện nối vi mạch dưới kính hiển vi phẫu thuật.

Đây là giai đoạn khó khăn nhất của ca mổ. Thành mạch máu bị xơ vữa và tách thành hai lớp khiến việc nối mạch trở nên đặc biệt phức tạp. Chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến tắc mạch, hoại tử vạt hoặc thậm chí hoại tử chi.

Hình ảnh mô phỏng trước - sau khi người bệnh phẫu thuật vi phẫu chuyển vạt.

Sau 8 giờ phẫu thuật liên tục, ca mổ đã thành công. Người bệnh được theo dõi hậu phẫu nghiêm ngặt với chế độ chăm sóc đặc biệt, bao gồm kiểm soát tuần hoàn của vạt, thay băng, vệ sinh vết mổ, dùng thuốc và tập phục hồi chức năng.

Các bác sĩ xác nhận hệ thống mạch máu sau nối lưu thông tốt, vạt sống hoàn toàn, tình trạng viêm dò kéo dài hơn nửa thế kỷ được xử lý triệt để. Sau quá trình phục hồi chức năng, cụ ông đã có thể đi lại gần như bình thường.

Theo các chuyên gia, thành công của ca bệnh không chỉ đến từ kỹ thuật vi phẫu hiện đại mà còn là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa trong đánh giá, lựa chọn phương án điều trị và chăm sóc hậu phẫu.

Với những trường hợp đặc biệt như thương binh và người có công với cách mạng, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức luôn xây dựng phác đồ điều trị tối ưu, huy động những chuyên gia giàu kinh nghiệm nhằm mang lại kết quả điều trị tốt nhất, thể hiện sự tri ân đối với những hy sinh, đóng góp của các thế hệ đi trước.