Non thiêng Yên Tử rộn ràng Hội Xuân Di sản

“Di sản sống”

Từ sáng sớm, dọc theo những bậc đá dưới những tán tùng cổ thụ, dòng người chậm rãi qua suối Giải Oan, tới chùa Hoa Yên rồi chạm mây nơi chùa Đồng ở độ cao 1.068m. Một không khí rộn ràng, náo nức lan tỏa theo từng bước chân. Dù thấm mệt, những gương mặt khách hành hương vẫn đầy hân hoan, trang nghiêm chiêm bái trước những mái chùa, ngôi tháp rêu phong.

Người dân, du khách hành hương lên Yên Tử cầu an, chiêm bái và tìm hiểu những giá trị tư tưởng "gắn đạo với đời" của thiền phái Trúc Lâm

Ông Trần Đình Chí, du khách từ Hà Nội đánh giá: “Di tích Yên Tử hiện nay không chỉ nổi tiếng ở Việt Nam mà còn được biết đến rộng rãi trên thế giới. Tỉnh Quảng Ninh đã tạo mọi điều kiện và huy động các nguồn lực nhằm phát huy giá trị tinh thần cốt lõi của di tích. Lượng du khách đến tham quan rất đông, với tâm thế phấn khởi; các dịch vụ tại đây được tổ chức quy củ”.

Núi rừng Yên Tử bao năm qua vẫn thế. Nhưng tâm thế người hành hương về Hội Xuân năm nay dường như đã khác. Mùng 10 tháng Giêng vừa qua, tại Khu di tích và danh thắng Yên Tử (tỉnh Quảng Ninh), Lễ khai hội Xuân Yên Tử mở màn cho mùa lễ hội đầu tiên sau khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc chính thức trở thành Di sản văn hóa thế giới. Dịp khai hội, hàng loạt hoạt động triển lãm cổ vật, trình diễn nghệ thuật, các khóa tu đã diễn ra, thu hút hàng vạn du khách.

Lễ khai hội Xuân Yên Tử diễn ra long trọng với các nghi lễ truyền thống rước kiệu, cầu quốc thái dân an, đóng dấu thiêng...

Cùng bước đi trong đoàn rước khai hội, chứng kiến những nghi lễ cầu quốc thái dân an, nghi lễ dâng hương lên Trúc Lâm tam tổ, ông Jonathan Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam bày tỏ ấn tượng mạnh mẽ.

Ông cho rằng, Lễ hội Xuân là dịp để tỏa sáng những giá trị tâm linh và nhân văn sâu sắc được trao truyền bất kể thời gian: “Điều làm cho di sản này trở nên đặc biệt, ngoài lịch sử và mối liên hệ với Phật giáo, chính là vì đây là một “di sản sống”. Mọi người với nhiều thế hệ khác nhau đến đây, cùng thực hiện các nghi lễ tâm linh, cùng nhau chào đón mùa Xuân như chúng ta đang làm hôm nay. Tôi nghĩ đó là điều làm cho di sản này trở nên đặc biệt, không chỉ đối với người Việt Nam mà còn đối với cả thế giới”.

Kết nối và lan tỏa

Giá trị cốt lõi của cả Quần thể Di sản mà UNESCO đã tôn vinh, đặc biệt là tinh thần hòa bình và hòa hợp của Thiền phái Trúc Lâm, của Phật hoàng Trần Nhân Tông trong cộng đồng cũng chính là những giá trị mà các địa phương có Di sản xác định tập trung bảo tồn và lan tỏa. Tại Quảng Ninh, Lễ hội Xuân Yên Tử không chỉ tiếp tục tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc với tầm vóc của Di sản thế giới mà còn là cơ hội để mang những giá trị đó đến gần hơn với người dân, du khách.

Triển lãm trưng bày cổ vật nhà Trần và các tư liệu quý về Phật giáo Trúc Lâm Việt Nam cùng Hội chợ OCOP, các hoạt động "Xuân di sản - Tết làng Nương" với các trò chơi dân gian... thu hút đông đảo du khách

Ông Lê Trọng Thanh, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Phát triển Tùng Lâm - đơn vị phát triển các sản phẩm văn hóa du lịch tại Yên Tử cho biết, để giúp du khách “chạm” vào văn hóa Yên Tử, Tùng Lâm đang xây dựng nhiều sản phẩm khai thác giá trị tâm linh, văn hóa lịch sử, thiên nhiên, đồng thời lan tỏa được giá trị tư tưởng của Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử. Một sản phẩm mới là du lịch cưới. Giữa không gian thanh tịnh của non thiêng, nhiều đám cưới, lễ hằng thuận được tổ chức. Dù mang nhiều quốc tịch nhưng các cặp đôi đều rất vui và hãnh diện được khoác lên mình tà áo dài Việt Nam.

“Hiện nay, chúng tôi triển khai nhiều sản phẩm, dịch vụ phục vụ du khách như các chương trình yoga, thiền. Về ẩm thực, có mô hình buffet thực dưỡng. Bên cạnh đó, tại Làng Nương Yên Tử còn tổ chức các hoạt động nghệ thuật và giới thiệu sản phẩm lưu niệm với khoảng 30 loại hình trải nghiệm, như làm nón, làm tranh Đông Hồ, nặn tò he, mặc cổ phục… Các hoạt động này được tổ chức liên tục từ 6 giờ sáng đến 22 giờ đêm”, ông Thanh nói.

Năm 2025, khách du lịch quốc tế đến Yên Tử từ 35 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó lượng khách từ châu Âu, châu Mỹ và Đông Bắc Á đang tăng lên. Mùa lễ hội Xuân này cũng mở đầu cho mục tiêu của Quảng Ninh đón trên 1 triệu lượt khách đến với Yên Tử trong năm. Bên cạnh tăng cường công tác quản lý lễ hội, cơ sở hạ tầng, dịch vụ thương mại và tổ chức chuỗi sự kiện văn hóa, tỉnh Quảng Ninh đã áp dụng chính sách miễn phí vé tham quan di tích thắng cảnh, miễn phí xe điện, phí trông giữ xe… góp phần giúp khách hành hương có những trải nghiệm trọn vẹn nhất.

Điểm nhấn trong chuỗi hoạt động văn hóa, lễ hội, nghệ thuật đặc sắc quy mô lớn nhân Lễ hội Xuân là chương trình nghệ thuật đặc biệt có quy mô 10.000 người dự kiến diễn ra tối 7/3 (19 tháng Giêng)

Bà Nguyễn Thị Hạnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết, tỉnh cũng đã xây dựng một kế hoạch bài bản để phối hợp bảo tồn và phát huy giá trị Di sản: “Tỉnh Quảng Ninh đã xây dựng đề án quy hoạch tổng thể khu vực Yên Tử, bao gồm hệ thống công trình bổ trợ và các dịch vụ đi kèm. Đồng thời, tỉnh cũng triển khai đề án bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản Yên Tử gắn với Côn Sơn - Kiếp Bạc, nhằm thúc đẩy phát triển liên vùng. Đề án này còn kết nối với vịnh Hạ Long và vịnh Lan Hạ - những di sản đã được UNESCO công nhận, qua đó hình thành chuỗi liên kết phát triển không chỉ cho Quảng Ninh mà còn cho Hải Phòng, Bắc Ninh và cả nước”.

Sau 3 ngày khai hội Xuân, ước tính Khu di tích và danh thắng Yên Tử đón hơn 60.000 lượt khách. Với vị thế Di sản, Yên Tử không chỉ là nơi để người dân, phật tử và du khách thập phương lễ Phật, cầu an mà còn để tìm về cội nguồn lịch sử, nuôi dưỡng khát vọng hướng thiện và tri ân tiền nhân. Mỗi bước chân trẩy hội Xuân này đều góp phần vào lan tỏa sức sống trường tồn của Yên Tử - nơi giá trị tâm linh hòa quyện cùng tinh thần dân tộc Việt Nam.

Trường Giang/VOV-Đông Bắc