Nông dân bất an vì giá dứa giảm sâu

Nhiều diện tích dứa tại Thanh Hóa buộc phải kéo dài thời gian thu hoạch vì không bán được hàng. Ảnh: Đình Minh.

Dứa chín đầy đồng vẫn không thu hoạch

Những ngày này, trên các triền đồi dứa ở Hà Long, Xuân Tín và nhiều vùng chuyên canh khác của Thanh Hóa, dứa đồng loạt chín vàng. Thế nhưng, thay vì cảnh thương lái tấp nập thu mua như mọi năm, không khí thu hoạch năm nay khá trầm lắng. Nhiều diện tích dứa đã đến kỳ thu hoạch nhưng vẫn nằm nguyên trên đồng vì không tìm được đầu ra.

Tại xã Hà Long, một trong những vùng trồng dứa lớn nhất tỉnh với khoảng 700ha, người dân đang trải qua vụ sản xuất đầy khó khăn. Gia đình chị Trần Thị Hồng (trú thôn Khắc Dũng) đầu tư gần 300 triệu đồng để trồng hơn 2ha dứa. Sau hơn một năm rưỡi chăm sóc, đến nay, gia đình mới thu về khoảng 50 triệu đồng tiền bán dứa. Trong khi đó, phần lớn diện tích còn lại đã chín đỏ đồng nhưng gần 2 tuần nay không có thương lái đến thu mua. “Những năm trước, vào thời điểm chính vụ, thương lái thường tìm đến tận ruộng đặt mua. Năm nay, điện thoại gần như không có cuộc gọi nào, trong khi dứa vẫn tiếp tục chín và đối mặt nguy cơ hư hỏng” - chị Hồng tâm sự. Theo chị Hồng, dứa loại đẹp hiện chỉ được thu mua với giá khoảng 4.000-5.000 đồng/kg, giảm từ 50-70% so với cùng kỳ năm trước. Với chi phí sản xuất bình quân từ 150-200 triệu đồng/ha, mức giá này khiến nhiều hộ không đủ bù đắp chi phí đầu tư.

Tại xã Xuân Tín, tình trạng cũng không khá hơn. Bà Nguyễn Thị Ngát (trú thôn 3) cho biết, gia đình đã đầu tư hàng trăm triệu đồng cho hơn 2ha dứa nhưng đến nay chỉ thu về vài chục triệu đồng. Để hạn chế dứa bị cháy nắng, chín ép dưới thời tiết khắc nghiệt, gia đình phải mua lưới che chắn nhưng hiệu quả không đáng kể. Nhiều hộ dân tại các thôn 6, 7 và 15 của xã Xuân Tín cũng buộc phải kéo dài thời gian thu hoạch vì không bán được hàng.

Không chỉ giảm giá sâu, thiệt hại còn gia tăng do thời tiết bất lợi. Nhiều hộ dân phải bỏ thêm hàng chục triệu đồng mua lưới, bạt che nắng hoặc tự mang dứa ra ven đường bán lẻ, đăng thông tin trên mạng xã hội để tìm khách hàng. Tuy nhiên, lượng tiêu thụ không đáng kể so với sản lượng đang đến kỳ thu hoạch.

Gỡ khó đầu ra cho cây dứa

Theo các thương lái, nguyên nhân chính khiến giá dứa giảm sâu là do nguồn cung tăng mạnh trong khi sức mua của thị trường chậm lại. Nhiều địa phương như Thanh Hóa, Ninh Bình, Nghệ An cùng mở rộng diện tích trồng dứa khiến sản lượng tăng cao và chín đồng loạt trong cùng thời điểm.

Chị Nguyễn Thị Lan, thương lái chuyên thu mua dứa tại Hà Long cho biết, những năm trước, mỗi ngày có thể thu mua từ 25-30 tấn dứa để vận chuyển vào thị trường phía Nam. Tuy nhiên năm nay, lượng dứa trên thị trường quá lớn, trong khi nhu cầu tiêu thụ không tăng dẫn tới tình trạng cung vượt cầu. Bên cạnh yếu tố thị trường, thời tiết nắng nóng kéo dài cùng sâu bệnh, nấm đầu vụ cũng ảnh hưởng đến mẫu mã và chất lượng quả dứa, làm giảm khả năng tiêu thụ.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, toàn tỉnh hiện có khoảng 4.000ha dứa, sản lượng hằng năm đạt từ 130.000-150.000 tấn. Tuy nhiên, chỉ khoảng 30% sản lượng được tiêu thụ thông qua các hợp đồng liên kết; phần còn lại phụ thuộc chủ yếu vào thương lái và thị trường tự do. Trong khi đó, toàn tỉnh mới có 4 nhà máy chế biến dứa quy mô vừa và nhỏ nên khả năng tiêu thụ qua chế biến còn hạn chế.

Trước tình trạng nói trên, trao đổi với PV Báo Đại đoàn kết, ông Tống Văn Tuyên - Phó Chủ tịch UBND xã Hà Long cho biết, địa phương đang khẩn trương thống kê thiệt hại, đồng thời kết nối với các doanh nghiệp, nhà máy chế biến, hệ thống siêu thị và cửa hàng nông sản để tìm đầu ra cho sản phẩm. Bà Lê Thị Phương - Phó Trưởng phòng Kinh tế thuộc UBND xã Xuân Tín thông tin, địa phương đang tích cực tuyên truyền, hướng dẫn người dân điều chỉnh diện tích trồng dứa ở những khu vực không phù hợp, đồng thời khuyến khích chuyển đổi sang các loại cây trồng có hiệu quả hơn.

Theo ông Trịnh Văn Chất - Trưởng phòng Trồng trọt, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Thanh Hóa, nguyên nhân khiến giá dứa giảm sâu là do diện tích trồng tăng nhanh trong khi đầu ra vẫn phụ thuộc chủ yếu vào thương lái, các chuỗi liên kết và hợp đồng bao tiêu còn hạn chế. Sau giai đoạn giá dứa đạt 15.000-16.000 đồng/kg, nhiều hộ dân đã chuyển đổi đất trồng mía sang trồng dứa, khiến diện tích toàn tỉnh tăng lên khoảng 5.500ha, cao hơn nhiều so với định hướng trước đây.

“Để ổn định đầu ra, Thanh Hóa đang thu hút 2 nhà đầu tư xây dựng nhà máy chế biến dứa quy mô lớn, đồng thời, triển khai các giải pháp kiểm soát diện tích trồng mới, phát triển vùng sản xuất tập trung, rải vụ thu hoạch và nâng cao chất lượng giống nhằm tăng hiệu quả sản xuất, tiêu thụ” - ông Chất cho biết.