Nông thôn theo chuẩn mới -Làm thật, đánh giá thật

Điểm đáng chú ý trong bộ tiêu chí này là thành phố Hà Nội không áp dụng điểm sàn cứng nhắc cho mọi địa bàn, mà phân thành 2 nhóm với những yêu cầu khác nhau. Đó là cách tiếp cận phù hợp với thực tế tại khu vực nông thôn Thủ đô đang trong quá trình đô thị hóa nhanh, có điều kiện kinh tế, hạ tầng và dư địa phát triển. Đặc biệt, bộ tiêu chí mới góp phần mở rộng và nâng chất lượng chuẩn nông thôn: Từ quy hoạch, hạ tầng, thu nhập, nguồn nhân lực... đến nước sạch, môi trường, chuyển đổi số, hành chính công...

Các tiêu chuẩn đã khá rõ ràng, vấn đề còn lại là phải làm thật, đánh giá thật và chịu trách nhiệm thật. Hà Nội xác định xây dựng nông thôn mới không thể là cuộc chạy đua hoàn thành chỉ tiêu để lấy danh hiệu, càng không thể có chuyện đạt chuẩn trên hồ sơ nhưng chất lượng sống của người dân chưa tương xứng.

Giá trị của bộ tiêu chí mới nằm ở chỗ những yêu cầu phát triển được lượng hóa cụ thể. Xã nhóm 1 phải đạt tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người từ 10,5%/năm trở lên; tỷ lệ nghèo đa chiều không quá 1,5%; tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch theo quy chuẩn từ 80% trở lên. Với nhóm 2, các mức tương ứng là 9,5%/năm, không quá 3% và từ 70% trở lên.

Theo các chuyên gia kinh tế, những con số trên phải được hiểu là ngưỡng chất lượng, chứ không phải mục tiêu để “chạy” cho đủ. Bởi phía sau một tỷ lệ là đời sống của người dân và phía sau một tiêu chí là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước.

Bộ tiêu chí cũng đưa chính quyền số, số hóa dữ liệu, thương mại điện tử, thôn thông minh vào chuẩn nông thôn mới. Rõ ràng, nông thôn mới của Hà Nội trong thời gian tới không thể chỉ có đường rộng hơn, nhà cao hơn mà thu nhập của người dân phải cao hơn, dịch vụ tốt hơn, môi trường sạch hơn...

Bộ tiêu chí đã có, việc quan trọng nhất lúc này là tổ chức thực hiện nghiêm túc, chuyển từng tiêu chí thành nhiệm vụ cụ thể ở từng xã. Trước hết, các xã phải khẩn trương rà soát toàn bộ tiêu chí, chỉ rõ nội dung đã đạt, chưa đạt; xác định nguyên nhân, nguồn lực, tiến độ và trách nhiệm thực hiện. Việc rà soát không chỉ để hoàn thiện hồ sơ mà còn để nhận diện đúng điểm nghẽn để có giải pháp tháo gỡ.

Từ kết quả rà soát, mỗi xã cần xây dựng lộ trình thực hiện gắn với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 và từng năm. Nguồn lực phải tập trung cho những tiêu chí tác động trực tiếp đến đời sống người dân như: Thu nhập, nước sạch, môi trường, giao thông, y tế, giáo dục, an sinh xã hội. Những tiêu chí đã đạt cũng phải được duy trì, tránh tình trạng “đạt chuẩn rồi lại xuống chuẩn”.

Các xã khi triển khai bộ tiêu chí phải thay đổi cách tiếp cận: Xây dựng nông thôn mới không chỉ xây thêm công trình, mà phải tạo thêm năng lực phát triển. Phát triển nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn gắn với hiệu quả và thị trường tiêu thụ; sản phẩm OCOP phải gắn với tiêu thụ; du lịch nông thôn phải tạo sinh kế; chuyển đổi số phải tạo tiện ích cho người dân...

Trách nhiệm của các sở, ngành cũng tương xứng với nhiệm vụ được giao như: Hướng dẫn phải thống nhất, tiêu chuẩn rõ ràng, thẩm định thực chất. Sở Nông nghiệp và Môi trường theo dõi, đôn đốc, tổng hợp những khó khăn, vướng mắc để kịp thời tham mưu thành phố tháo gỡ. Các xã chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện, việc đánh giá cần hướng vào chất lượng và tính bền vững, không chạy theo thành tích.

Sau cùng, thước đo quan trọng nhất vẫn là việc nâng cao thu nhập, chất lượng sống của người dân. Một xã đạt chuẩn nhưng người dân còn thiếu nước sạch, dịch vụ công chưa thuận tiện thì chất lượng chuẩn cần xem xét lại. Ngược lại, khi người dân thực sự được hưởng lợi từ những thay đổi cụ thể, công tác xây dựng nông thôn mới mới thật sự có ý nghĩa.

Chuẩn đã có, trách nhiệm đã rõ. Vì vậy, phải làm thật, đánh giá thật và chịu trách nhiệm thật. Đó là yêu cầu cốt lõi để Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 trở thành động lực nâng chất lượng sống và phát triển bền vững ở khu vực nông thôn Thủ đô.