Gỡ điểm nghẽn thể chế, đưa chính sách nông nghiệp về sát cơ sở
Từ thực tiễn triển khai chính sách khuyến khích phát triển nông nghiệp, nông thôn giai đoạn 2022 - 2025, HĐND tỉnh Hà Tĩnh đã kịp thời sửa đổi, bổ sung các quy định không còn phù hợp khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc phân định lại thẩm quyền, đơn giản hóa thủ tục, khơi thông nguồn lực đã góp phần duy trì chính sách trong giai đoạn chuyển tiếp, đồng thời cung cấp thêm cơ sở thực tiễn để tỉnh xây dựng chính sách cho giai đoạn mới.
Kịp thời điều chỉnh để chính sách không bị gián đoạn
Nghị quyết số 51/2021/NQ-HĐND và số 125/2024/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Hà Tĩnh đã tạo cơ sở triển khai nhiều chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất tập trung, tích tụ ruộng đất, xây dựng sản phẩm OCOP, hỗ trợ lãi suất và ứng dụng khoa học, công nghệ. Giai đoạn 2022 - 2024, tổng kinh phí thực hiện đạt hơn 99 tỷ đồng.
HĐND tỉnh Hà Tĩnh đánh giá việc thực hiện chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn giai đoạn 2022 - 2025. Ảnh: Xuân Hoa
Tuy nhiên, khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành từ ngày 1/7/2025, một số quy định không còn phù hợp. Để bảo đảm chính sách trong năm cuối của giai đoạn 2022 - 2025 được thực hiện thông suốt, đúng thẩm quyền, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 165/2025/NQ-HĐND sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị quyết số 51 và Nghị quyết số 125.
Trao đổi với phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân, Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Nguyễn Thị Thúy Nga cho biết, Nghị quyết số 165 tập trung điều chỉnh 4 nhóm nội dung: thẩm quyền và đầu mối tổ chức thực hiện; nguồn kinh phí, xây dựng kế hoạch và phân bổ vốn; quy trình, hồ sơ; một số nội dung về phòng, chống dịch bệnh, kiểm soát giết mổ, chuyển đổi ruộng đất và thuê quyền sử dụng đất để sản xuất nông nghiệp.
Theo đó, những nhiệm vụ trước đây thuộc UBND cấp huyện được chuyển về UBND cấp xã; chức năng của các sở, ngành được cập nhật sau sắp xếp, qua đó xác định rõ cơ quan tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt hồ sơ và cấp kinh phí. Nguồn lực thực hiện chủ yếu do ngân sách tỉnh bảo đảm, lồng ghép với các nguồn vốn hợp pháp khác... Đối với phần kinh phí năm 2025 chưa phân bổ, các xã, phường được giao rà soát nhu cầu thực tế để đề xuất, tránh ách tắc nguồn lực.
Quy trình, hồ sơ cũng được sửa đổi theo hướng giảm khâu trung gian, giao rõ trách nhiệm và thời hạn xử lý. Những điều chỉnh này tập trung tháo gỡ 3 vướng mắc: hồ sơ không còn cơ quan tiếp nhận sau khi không tổ chức cấp huyện; kinh phí đã bố trí nhưng khó giải ngân; ruộng đất còn manh mún, khó hình thành vùng sản xuất quy mô lớn... Qua đó, chính sách tiếp tục phục vụ phát triển sản xuất, góp phần giữ vững các tiêu chí nông thôn mới, nhất là về tổ chức sản xuất và thu nhập.
Tạo thuận lợi để chính sách đi vào cuộc sống
Một thay đổi tác động trực tiếp đến người thụ hưởng là việc đưa đầu mối giải quyết hồ sơ về cấp xã. Theo Nghị quyết số 165, người dân, HTX, doanh nghiệp nộp hồ sơ tại UBND cấp xã để được tiếp nhận, kiểm tra, thẩm định, phê duyệt và cấp kinh phí theo thẩm quyền. Thời hạn xử lý được quy định cụ thể; trường hợp hồ sơ chưa đủ điều kiện phải trả lời bằng văn bản, nêu rõ lý do để hoàn thiện.
Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Hà Tĩnh Dương Tất Thắng cùng các đại biểu khảo sát mô hình nuôi dúi má đào. Ảnh: Xuân Hoa
Thủ tục cũng được đơn giản hóa. Nhiều giấy tờ trước đây phải nộp bản sao có chứng thực có thể được thay bằng bản sao kèm bản chính để đối chiếu; những thành phần hồ sơ, xác nhận của cấp huyện không còn phù hợp được bãi bỏ... Đối với hỗ trợ lãi suất, quy trình phối hợp giữa tổ chức tín dụng và UBND cấp xã được xác định theo từng quý. Theo bà Nguyễn Thị Thúy Nga, đơn giản hóa thủ tục phải đi đôi với công khai, thuận tiện cho người dân, đồng thời bảo đảm đúng đối tượng, đúng nội dung và sử dụng ngân sách hiệu quả.
Đối với tập trung ruộng đất, Nghị quyết số 165 quy định hỗ trợ chuyển đổi và tiền thuê đất trong 2 năm, tối đa 10 triệu đồng/ha/năm, nhằm tạo điều kiện hình thành vùng sản xuất đủ quy mô để cơ giới hóa, áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật và liên kết tiêu thụ... Cùng với đó, liên kết giữa doanh nghiệp, HTX và người dân được xác định là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất. Doanh nghiệp gắn với thị trường, công nghệ; HTX tổ chức vùng nguyên liệu, kết nối các hộ; người dân trực tiếp sản xuất và hưởng lợi. Sự liên kết này góp phần hạn chế sản xuất manh mún, tự phát và giảm rủi ro đầu ra.
Theo Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Nguyễn Thị Thúy Nga, chỉ nên nhân rộng những mô hình đã chứng minh được hiệu quả kinh tế, phù hợp với điều kiện từng địa bàn, có thị trường tương đối ổn định và bảo đảm yêu cầu về môi trường. Nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước đóng vai trò tạo lực đẩy ban đầu; tính bền vững phải được quyết định bởi hiệu quả sản xuất và khả năng đứng vững trên thị trường. Quan điểm này cũng gắn với mục tiêu xây dựng nông thôn mới theo hướng thực chất. Kết quả phải thể hiện ở hiệu quả sản xuất, việc làm, thu nhập và chất lượng cuộc sống của người dân.
Trên cơ sở tổng kết giai đoạn 2022 - 2025, Hà Tĩnh đang xây dựng chính sách khuyến khích phát triển nông nghiệp, nông thôn và xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030. Dự thảo được xây dựng theo hướng tiếp tục các chính sách đã phát huy hiệu quả, loại bỏ những nội dung có nhu cầu thấp, khó hấp thụ; ưu tiên hỗ trợ lãi suất, hỗ trợ theo kết quả đầu ra, đồng thời đơn giản hóa hồ sơ và phân cấp mạnh hơn cho cấp xã.
Theo dự thảo đề án, chính sách giai đoạn mới hướng tới nâng giá trị sản phẩm nông, lâm nghiệp và thủy sản trên một đơn vị diện tích lên trên 112 triệu đồng/ha; góp phần đưa thu nhập bình quân đầu người đạt trên 80 triệu đồng vào năm 2030... Những mục tiêu này cũng cho thấy, định hướng của chính sách giai đoạn mới là nâng cao hiệu quả sản xuất, thu nhập và chất lượng cuộc sống của người dân.
