'Nốt nhạc xanh' của du lịch Lâm Đồng

Bài 1: Nghe nông sản “kể” chuyện

Ở những miền quê Lâm Đồng, những khu vườn, nông trại đang trở thành điểm đến để du khách tìm hiểu đời sống sản xuất và thưởng thức nông sản ngay tại nơi chúng được làm ra. Khi người nông dân biết kể câu chuyện về sản phẩm và kết hợp sản xuất với trải nghiệm, nông sản có thêm đầu ra, giá trị được nâng lên.

Du khách gần xa bất ngờ khi được tham quan vườn nho ở Lâm Đồng

Khi làng quê là điểm đến

Mỗi khi vườn nho đông khách, những người làm công ở Bồng Lai Farm lại thay một bộ quần áo khác. Bộ đồ mặc lúc chăm nho được cất đi, quần áo chỉnh tề hơn được mặc vào để đón khách, hướng dẫn hái nho và kể về mùa vụ.

Cách đây vài năm, chuyện người nông dân vừa làm vườn vừa đón khách vẫn còn khá mới mẻ với ông Nguyễn Hữu Thành, một nông dân ở thôn Bồng Lai, xã Hiệp Thạnh. Năm 2026 đánh dấu tròn 10 năm ông gắn bó với cây nho hạ đen. Hơn 3 năm trở lại đây, ông có thêm một công việc khác: học cách chăm sóc “hành trình” của những người tìm đến vườn nho gia đình.

Ông Thành bảo, mỗi trái nho đến tay du khách là kết quả của cả một quá trình chăm sóc, từ chọn giống, làm đất, dựng nhà kính đến theo dõi từng giai đoạn sinh trưởng. Nhưng khi làm du lịch, ông nhận ra sản phẩm còn có một giá trị khác: câu chuyện về cách người nông dân làm ra nó. Hơn 4.000 m² nhà kính hiện cho Bồng Lai Farm thu hoạch khoảng 7 tấn nho mỗi năm. Toàn bộ sản lượng được bán trực tiếp cho khách đến tham quan với giá khoảng 250.000 đồng/kg, trong khi trước đây mức giá chỉ khoảng 100.000 - 150.000 đồng/kg.

Du khách muốn được chạm vào sản phẩm, thu hái tại vườn

So với những ngày đầu, quy mô vườn nho đã tăng gấp 3 lần. Từ căn nhà nhỏ từng dùng để chứa vật tư nông nghiệp và làm nơi nghỉ trưa, khu vườn nay được chỉnh trang đường đi, cảnh quan, cây xanh để thuận tiện đón khách. Bồng Lai Farm cũng tạo việc làm thường xuyên cho 6 lao động địa phương.

Sự thay đổi không chỉ nằm ở khu vườn. Người làm công cũng phải học thêm một công việc mới. “Ban đầu mọi người rất lúng túng, ngay cả mỉm cười với khách cũng thấy ngại. Nhưng giờ đây tất cả công nhân đều có thể chủ động xoay xở và hỗ trợ khi các đoàn ồ ạt tới cùng lúc”, ông Thành kể.

2 bộ quần áo vì thế trở thành một chi tiết nhỏ cho thấy sự thay đổi trong cách làm nông nghiệp. Người lao động vẫn chăm cây, thu hoạch nho, nhưng khi có khách, họ trở thành người hướng dẫn, giới thiệu sản phẩm và câu chuyện của khu vườn. Theo ông Nguyễn Hữu Thành, du khách đến Bồng Lai Farm không chỉ để mua nho mà còn muốn biết cây nho được trồng thế nào, người nông dân chăm sóc ra sao và một mùa nho diễn ra như thế nào.

Nhiều gia đình đưa trẻ em đi trải nghiệm du lịch canh nông

Xung quanh Bồng Lai Farm, một số hàng quán và dịch vụ cũng bắt đầu hình thành. Những đoàn khách từ nhiều địa phương, trong đó có cả khách quốc tế, tìm đến khu vườn. “Nông thôn không cần phải thay đổi thành một nơi khác để đón khách. Điều quan trọng là mình cho khách thấy được những gì mình đang có”, ông Thành chia sẻ.

Cách Bồng Lai Farm không xa, Avocado Farm ở thôn Quảng Lợi, xã Quảng Lập cũng bắt đầu từ một khu vườn sản xuất nông nghiệp. Đây là một trong 4 khu du lịch canh nông được UBND tỉnh Lâm Đồng công nhận. Từ khu vườn bơ có tuổi đời hàng chục năm, ông Phan Thanh Nhân - người sáng lập Avocado Farm chọn cách kết hợp lưu trú, tham quan và thiết kế các tour trải nghiệm theo nhu cầu của du khách.

Trải nghiệm hái bơ tại vườn

Theo ông Nhân, điều ông muốn giữ lại trước hết là đời sống vốn có của vùng quê. Xung quanh farm là những vườn rau, cây ăn trái cùng các giá trị văn hóa của đồng bào Churu với những nghề thủ công như làm nhẫn bạc, gốm mộc, đan lát. Những sản phẩm ấy được kết nối vào hành trình của du khách thay vì tách thành những điểm đến riêng lẻ.

Farm cũng đang từng bước liên kết với các hộ nông dân trong vùng để hình thành chuỗi sản phẩm và trải nghiệm. “Những nghề tưởng chừng nhỏ bé ấy lại là “mảnh ghép” quan trọng, góp phần tạo nên trải nghiệm du lịch khác biệt, nơi du khách không chỉ tham quan mà còn được chạm tay, lắng nghe và cảm nhận chiều sâu văn hóa của cả một cộng đồng dân cư”, ông Nhân chia sẻ.

Từ khu vườn, nối thành câu chuyện

Ở Quảng Lập, khi một dòng khách bắt đầu tìm đến, những hộ dân xung quanh cũng có thêm cơ hội giới thiệu sản phẩm và hoạt động sản xuất. Trang trại bò sữa của chị Minh Hiếu, cùng ở thôn Quảng Lợi, trước đây chủ yếu tập trung vào chăn nuôi. Khi có khách đến tham quan, chị bắt đầu nghĩ nhiều hơn đến việc giới thiệu sản phẩm ngay tại nơi chúng được làm ra.

Chị đầu tư 3.000 m² trồng cam cara, vừa bổ sung sản phẩm cho trang trại, vừa tạo thêm trải nghiệm cho du khách. Chị cũng tham gia các lớp tập huấn về lễ tân, bảo vệ môi trường do ngành du lịch tổ chức và đã được cấp chứng chỉ hoàn thành khóa học. Từ việc chỉ bán sản phẩm, chị Hiếu đang tính đến việc chế biến sâu các sản phẩm từ sữa bò và xây dựng thêm hoạt động trải nghiệm để khách hiểu hơn về công việc của người nông dân.

Chị Minh Hiếu quyết định làm du lịch khi thấy khách hàng các nơi tìm đến ngày một nhiều

Cùng với đó, những mô hình sản xuất khác cũng bắt đầu được đưa vào hành trình trải nghiệm. Chị Phạm Thị Thanh Tuyền - Giám đốc Hợp tác xã Phụ nữ Trùn quế Đơn Dương cho biết, một số khách lưu trú từ Avocado Farm đã tìm đến mô hình nuôi trùn quế, xử lý rác thải và phế phẩm nông nghiệp của hợp tác xã. Tại đây, những thứ tưởng như bỏ đi được đưa trở lại quá trình sản xuất. Phế phẩm nông nghiệp trở thành nguồn thức ăn cho trùn, phân trùn tiếp tục được sử dụng để bón cây. Với du khách, đây là cách trực tiếp nhìn thấy một vòng tuần hoàn trong sản xuất nông nghiệp.

Theo ông Nguyễn Văn Tứ, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Lập, địa phương những năm gần đây phát triển mạnh nông nghiệp công nghệ cao, đồng thời từng bước khai thác lợi thế cảnh quan, môi trường và đời sống nông thôn để phát triển du lịch trải nghiệm. Hiện nay, trên địa bàn xã có 5 đơn vị trực tiếp kinh doanh, khai thác du lịch, thu hút khoảng trên 10.000 khách mỗi năm.

Không gian trưng bày các hiện vật truyền thống của người Churu ở xã Quảng Lập

Theo ông Tứ, việc phát triển du lịch được địa phương gắn với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của cộng đồng dân tộc bản địa. Những sản phẩm nông nghiệp, nghề truyền thống và cảnh quan nông thôn nếu được kết nối phù hợp sẽ giúp người dân có thêm đầu ra cho sản phẩm, đồng thời tạo thêm lý do để du khách ở lại lâu hơn.

Từ những khu vườn như Bồng Lai Farm hay Avocado Farm, sản xuất nông nghiệp đang có thêm một cách tiếp cận thị trường. Một trái nho được bán ngay tại vườn, một quả cam được giới thiệu cùng câu chuyện về người trồng, một mô hình xử lý phế phẩm trở thành trải nghiệm cho khách… Những việc ấy đang nối sản xuất với dịch vụ, nối người nông dân với người tiêu dùng. Ở những miền quê ấy, người dân vẫn làm nông như bao đời nay. Chỉ khác là bên cạnh mùa vụ, họ bắt đầu học thêm cách đón khách, kể chuyện và bán sản phẩm bằng chính câu chuyện của mảnh đất mình đang sống.

(Còn nữa)