NSND Dương Minh Đức: Tình yêu nước phải luôn là điều cốt lõi

Trước xu hướng này, Đại tá, NSND Dương Minh Đức (ảnh), nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội, đã chia sẻ với phóng viên Báo SGGP những góc nhìn thẳng thắn về sự vận động của đời sống âm nhạc đương đại cũng như những trăn trở trong công tác đào tạo nghệ sĩ trẻ hiện nay.

PHÓNG VIÊN: Là giọng ca tiêu biểu của dòng nhạc cách mạng, từng ghi dấu ấn qua nhiều ca khúc đi cùng năm tháng như Đường chúng ta đi, Bác đang cùng chúng cháu hành quân, Hát mãi khúc quân hành, Hành khúc ngày và đêm..., ông nhìn nhận thế nào về xu hướng ngày càng nhiều bạn trẻ mạnh dạn sáng tác, biểu diễn các ca khúc về Đảng, cách mạng và đất nước?

NSND DƯƠNG MINH ĐỨC: Trước hết phải khẳng định, ý thức lựa chọn đề tài của các bạn trẻ như vậy rất đáng trân trọng. Các bạn dám vượt qua rào cản về suy nghĩ, về khoảng cách thế hệ để tiếp cận những đề tài lớn như Đảng, cách mạng và đất nước.

Điều đó cho thấy một nhận thức mới và tinh thần trách nhiệm của người trẻ đối với xã hội. Những sáng tác hôm nay cũng mang rõ màu sắc tuổi trẻ, phản ánh cách cảm, cách nghĩ của thế hệ mới. Để hiểu rõ hơn xu hướng này, cần đặt nó trong mạch nối với những bài ca đi cùng năm tháng.

Những ca khúc ấy được sáng tác trong giai đoạn lịch sử đặc biệt gian khổ nhưng rất đỗi hào hùng của dân tộc, nơi kết tinh ý chí, bản lĩnh và khí phách Việt Nam. Đó là kết quả của tâm huyết, trải nghiệm sống, lý tưởng và trách nhiệm công dân của các nhạc sĩ, tác phẩm vì thế có sức sống lâu bền và khả năng vượt qua thử thách của thời gian.

Ở từng thời điểm, mức độ lan tỏa của những bài hát có thể khác nhau, nhưng giá trị cốt lõi không mất đi. Tôi rất tự hào khi hôm nay nhiều bạn trẻ vẫn hát, thậm chí hát rất nhiều ca khúc cách mạng, từ sân khấu lớn đến các buổi sinh hoạt tập thể, hoạt động phong trào.

Qua đó cho thấy dòng chảy âm nhạc cách mạng vẫn đang được tiếp nối một cách tự nhiên. Chính trên nền tảng ấy, việc các bạn trẻ mạnh dạn sáng tác ca khúc mới về Đảng, về đất nước là một bước phát triển tất yếu.

Tất nhiên, do còn hạn chế về nghề và trải nghiệm nên một số ca khúc của các bạn chưa thật cô đọng, còn dài, nặng tính kể lể. Nhưng không nên vì thế mà phê phán hay phủ nhận. Phải có những tác phẩm như vậy mới có cơ sở để chọn lọc, bồi đắp và nâng tầm lên.

Chúng ta tin rằng, khi kiến thức và trải nghiệm ngày càng đầy đặn, các bạn sẽ làm tốt hơn. Điều quan trọng là động viên, khích lệ, bởi nếu không có những bước đi đầu tiên thì sẽ không có những sáng tác mới cho tương lai.

Các bạn trẻ vừa sáng tác, vừa làm mới và tái hiện những ca khúc đi cùng năm tháng trong nhiều không gian biểu diễn khác nhau. Ông nhìn nhận ra sao về sự chuyển dịch thẩm mỹ và nhu cầu tiếp nhận âm nhạc của công chúng hiện nay?

Đây là một tín hiệu tích cực. Việc lớp trẻ hát lại và làm mới những ca khúc đi cùng năm tháng chứng tỏ giá trị của âm nhạc cách mạng không chỉ nằm trong ký ức, mà vẫn đang sống trong đời sống hôm nay. Nếu không có lớp trẻ tiếp nối, những bài hát ấy rất dễ bị lãng quên theo thời gian.

Trong nhiều chương trình lớn của Nhà nước, những ca khúc đi cùng năm tháng luôn giữ vị trí quan trọng, có sức lan tỏa rộng và giá trị giáo dục sâu sắc. Tuy nhiên, đời sống xã hội luôn vận động. Nhịp thời đại khác thì sáng tác và cách thể hiện cũng khác, nhưng sự đổi mới phải dựa trên những giá trị cốt lõi đã được khẳng định.

Thực tế cho thấy, có những bản làm lại chưa hay bằng bản cũ, nhưng cách thể hiện mới đem lại sức sống khác cho ca khúc. Điều quan trọng là phải dám thử nghiệm, dám tìm cách tiếp cận mới để các bài hát cách mạng tiếp tục hiện diện trong đời sống.

Theo ông, đâu là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng đào tạo và hình thành đội ngũ nghệ sĩ trẻ có năng lực, bản lĩnh nghề nghiệp?

Đây là một vấn đề rất lớn. Các cụ ngày xưa nói “có thực mới vực được đạo”, điều đó đến giờ vẫn đúng. Nhiều bạn trẻ bây giờ hát rất hay, giọng rất tốt, có kiến thức. Nhưng áp lực cơm áo gạo tiền khiến các bạn phải tập trung kiếm sống, trong khi nghệ thuật lại là lĩnh vực cực kỳ tốn kém, từ học phí đến trang phục, đạo cụ. Tối đi làm về khuya, hôm sau giọng khó mà tốt được.

So với thời chúng tôi, điều kiện bây giờ đã khá hơn, nhưng nếu so với nước ngoài thì vẫn còn khoảng cách. Vì vậy, Nhà nước nên tiếp tục quan tâm, đầu tư mạnh hơn cho các cơ sở đào tạo nghệ thuật, cả về con người lẫn cơ sở vật chất, để các bạn trẻ có thể yên tâm học tập.

Khi chất lượng đào tạo được nâng cao, nghệ sĩ trẻ không chỉ phục vụ tốt đời sống nghệ thuật trong nước mà còn có thể từng bước hội nhập, vươn ra thế giới và khẳng định mình ở những sân chơi lớn hơn.