NSND Trần Ly Ly trở lại sau khi vừa bảo vệ tiến sĩ

Tối 2/9, Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội phối hợp với các đơn vị ra mắt vở diễn Những lớp phù sa - dự án nghệ thuật đương đại kết hợp đa phương tiện, lấy hình tượng dòng sông Hồng và những lớp phù sa văn hóa để kể câu chuyện về đất, người và ký ức Bắc Bộ.

Với ý tưởng gốc của NSƯT Cao Ngọc Ánh, Những lớp phù sa quy tụ ê-kíp sáng tạo có kinh nghiệm trong nhiều lĩnh vực nghệ thuật, trong đó nổi bật là NSND Trần Ly Ly và nhạc sĩ Đạt Kìm.

"Những lớp phù sa" không chỉ kể một câu chuyện mà còn đưa khán giả bước vào một dòng chảy xuyên suốt của văn hóa và tâm hồn Việt Nam.

Chia sẻ với phóng viên VietNamNet, NSƯT Cao Ngọc Ánh cho rằng, phù sa được hình thành từ những vật chất nhỏ bé được dòng sông mang theo và bồi đắp qua thời gian. Từ đó, đất đai trở nên màu mỡ, sự sống bén rễ và cộng đồng cư dân hình thành. Những lớp phù sa mượn quy luật ấy làm ẩn dụ cho dòng chảy văn hóa - nơi lịch sử, ký ức, phong tục, tín ngưỡng và nghệ thuật được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Từ ý tưởng đó, NSND Trần Ly Ly đã kể câu chuyện của không gian văn hóa Bắc Bộ từ một hình ảnh giản dị: một giọt nước rời khỏi mây và theo dòng sông Hồng đi qua đất, làng và con người. Giọt nước ấy vừa là nhân vật, là người dẫn chuyện, để từ một hành trình của tự nhiên mở ra hành trình của văn hóa thông qua 5 hồi chính của tác phẩm: Giọt nước - Làng - Chợ - Yêu - Hội.

Dưới bàn tay tài hoa của NSND Trần Ly Ly - người vừa bảo vệ luận án Tiến sĩ Lý luận lịch sử sân khấu, cùng âm nhạc lôi cuốn của Đạt Kìm khi tấm màn nhung sân khấu từ từ mở ra, Những lớp phù sa không chỉ kể một câu chuyện mà còn đưa khán giả bước vào một dòng chảy xuyên suốt của văn hóa và tâm hồn Việt Nam. Trải qua 5 hồi dạt dào cảm xúc, vở diễn là một bức tranh toàn cảnh đi từ những khởi nguyên sơ khai nhất của sự sống, đến sự thăng hoa của tình yêu, lao động và tín ngưỡng thiêng liêng.

Trải qua 5 hồi dạt dào cảm xúc, vở diễn là một bức tranh toàn cảnh đi từ những khởi nguyên sơ khai nhất của sự sống, đến sự thăng hoa của tình yêu, lao động và tín ngưỡng thiêng liêng.

Vở diễn mở đầu bằng sự chu du của một giọt nước bé nhỏ, thẩm thấu vào lòng đất mẹ để chắt chiu, bồi đắp nên những lớp phù sa màu mỡ. Sự xuất hiện của giọt nước và phù sa trên sân khấu mang tính biểu tượng cao, miêu tả khoảnh khắc những hạt phù sa đầu tiên bắt đầu lang bạt, mang theo nhựa sống để hồi sinh những vùng đất cằn cỗi, dọn đường cho hơi thở của con người.

Từ lớp phù sa màu mỡ ấy, mầm xanh bắt đầu vươn lên qua cảnh đi cấy rộn rã. Sân khấu tái hiện lại niềm vui lao động của những cô gái thôn quê đang thoăn thoắt cấy mạ non. Giữa khung cảnh bình yên đó, một bức tranh tình yêu đôi lứa hiện lên thật mộc mạc và trong trẻo: Cây cầu tre vắt ngang dòng nước long lanh, ánh trăng vằng vặc soi bóng những rung động e ấp, thủa ban đầu của chàng trai và cô gái.

Hạt mạ non gieo xuống cùng tình yêu lứa đôi đã đơm hoa kết trái, tạo nên một mùa gặt vàng ươm. Hồi 3 đưa khán giả đắm chìm vào niềm hạnh phúc của cả một cộng đồng khi thu hoạch thành quả lao động. Không gian sân khấu ngập tràn sắc vàng ấm áp gợi lên sự sung túc, đoàn viên. Hình ảnh những đụn rơm to, phảng phất đâu đây mùi khói bếp cay nồng, bình dị đánh thức ký ức sâu thẳm trong mỗi người về một làng quê yên ả, đậm đà tình làng nghĩa xóm.

Hồi 4 là phân đoạn cốt lõi của vở diễn, nơi hình tượng người mẹ xuất hiện như một sợi chỉ đỏ xuyên suốt cuộc đời mỗi con người. Qua những câu hát ru ầu ơ hiền từ, mẹ hóa thân thành người dẫn dắt khán giả bước vào không gian của 3 làng nghề truyền thống – nơi kết tinh trí tuệ và bàn tay tài hoa của người Việt.

Đó là làng mây tre đan - nơi những sợi song, sợi mây đan cài vào nhau, dẻo dai và bền bỉ như cốt cách con người. Làng gốm - nơi đất và lửa hòa quyện. Ngọn lửa nung nấu đất sét để tạo hình nên cốt lõi của gốm, cũng chính là sự tôi luyện của con người. Làng lụa - đại diện cho sự ngọt ngào, mềm mại, là hiện thân của tình yêu. Những dải lụa bay bổng như những đám mây, cuộn lấy nhau tạo nên một không gian lãng mạn, thăng hoa và đắm say.

Nghệ nhân Đức Hiển có màn biểu diễn hầu đồng ấn tượng.

Từ những ngôi làng nhỏ, con người mang theo những gì tinh túy nhất, đẹp đẽ nhất tụ hội về chợ, về chốn 36 phố phường tấp nập. Sự hội tụ ấy được đẩy lên cao trào ở màn dâng lễ cuối cùng. Mang đậm hơi thở của Tín ngưỡng thờ Mẫu (đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại) cảnh dâng lễ là tiếng lòng thành kính gửi tới đất trời. Khán giả được cùng hòa chung vào lời cầu nguyện cho một cuộc sống an bình, hân hoan, cho hoa thơm trái ngọt và sự sung túc muôn đời. Với tất cả sự chân thành, con người khẩn cầu Thánh Mẫu ban phát những điều tốt đẹp nhất cho mảnh đất và con người Việt Nam.

NSND Trần Ly Ly chia sẻ với PV VietNamNet, điều tiếc nuối và khó nhất với chị ở vở diễn này là sân khấu biểu diễn hơi nhỏ. "Với dàn diễn viên ít và cần độ tinh, làm sao trong 45 phút mà họ có thể theo được những cảm xúc cũng như những tiết tấu của vở diễn là điều chúng tôi trăn trở. Tuy nhiên, nhỏ nhưng chúng tôi chắt lọc để qua đó mọi người nhìn thấy những lớp lang, những thứ đẹp đẽ và những cái cảm xúc của người Việt".

Ảnh: BTC 
Clip: T.Lê