NSƯT Bùi Thị Hương: Chinh phục sân khấu xiếc quốc tế bằng bản sắc Việt

“Điều mình hạnh phúc nhất là khi nhận giải thưởng, họ không gọi tên mình, mà hô vang hai tiếng Việt Nam”, NSƯT Bùi Thị Hương chia sẻ. Gần hai thập kỷ gắn bó với nghệ thuật xiếc, vượt qua những chấn thương, nữ nghệ sĩ vẫn bền bỉ chinh phục các sân khấu quốc tế...

2 giờ trước Gốc

21 giờ, vừa nhận Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2026, Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT) Bùi Thị Hương lại tất bật trở về sân khấu, cùng đồng nghiệp tại Liên đoàn Xiếc Việt Nam tiếp tục tập luyện vở diễn chào mừng Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10.

Niềm vui được vinh danh còn chưa kịp lắng xuống, nữ nghệ sĩ đã trở lại với những vòng đu, động tác kỹ thuật đòi hỏi độ chính xác cao và những giờ khổ luyện miệt mài. Với nữ nghệ sĩ, sân khấu là nơi thăng hoa cùng nghệ thuật, cũng là nơi lưu giữ những ước mơ tưởng chừng đã khép lại sau những chấn thương nghiệt ngã.

NSƯT Bùi Thị Hương vinh dự nhận giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2026.

Có một ngọn lửa chưa bao giờ tắt

Gần hai thập kỷ gắn bó với nghệ thuật xiếc, NSƯT Bùi Thị Hương đã trải qua không ít thăng trầm. Những chuyến lưu diễn, các cuộc thi quốc tế và những tấm huy chương ghi dấu hành trình lao động nghệ thuật của chị. Nhưng phía sau ánh đèn sân khấu là những tháng ngày tập luyện miệt mài, những lần đối diện với hiểm nguy và cả khoảnh khắc chị phải tự hỏi liệu mình còn cơ hội trở lại với nghề.

Sinh ra ở vùng quê có truyền thống hát chèo, hát quan họ, NSƯT Bùi Thị Hương từng nghĩ mình sẽ nối nghiệp ông cố nội là Nghệ sĩ Nhân dân Bùi Đắc Sử, nguyên Giám đốc Nhà hát Chèo Việt Nam. Thế nhưng, ông là người đưa chị đến với nghệ thuật xiếc, mở ra một ngã rẽ bất ngờ.

Các nghệ sĩ thăng hoa trong vở diễn “Lời của tre”, mang đến cho khán giả câu chuyện nghệ thuật giàu bản sắc dân tộc.

Những ngày đầu bước chân vào trường xiếc, Hương còn nhiều bỡ ngỡ. Gia đình, đặc biệt là mẹ và bà ngoại, từng phản đối quyết liệt, lo lắng khi con gái theo đuổi một nghề nguy hiểm, vất vả. Nhưng rồi, từ những buổi tập đầu tiên, tình yêu với bộ môn nghệ thuật này cứ lớn dần, để rồi trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của chị.

Nếu có điều gì giúp Hương bền bỉ đi qua hơn hai thập kỷ làm nghề, đó chính là niềm đam mê đã bén rễ từ những ngày đầu ấy. Chị hiểu rằng xiếc không có chỗ cho “sự dễ dãi”. Mỗi động tác trên không, mỗi lần đu dây hay giữ thăng bằng đều đòi hỏi người nghệ sĩ phải dành nhiều thời gian, công lực và sự kiên trì. Đôi khi, chỉ một khoảnh khắc mất tập trung cũng có thể để lại hậu quả khó lường.

Với NSƯT Bùi Thị Hương, thử thách lớn nhất không đơn thuần là chinh phục những kỹ thuật khó, mà là vượt qua chính mình. Năm 2012, ngay trước thời điểm báo cáo tiết mục để trở thành diễn viên chính thức của Liên đoàn Xiếc Việt Nam, chị gặp tai nạn, bị giãn xương gót chân phải. Bốn năm sau, khi chuẩn bị tham gia Liên hoan Xiếc quốc tế, một tai nạn khác khiến chị gãy xương mu bàn chân trái, các ngón chân bị lệch…

Đằng sau mỗi tiết mục trên sân khấu là quá trình luyện tập công phu, đòi hỏi nghệ sĩ phải phối hợp nhịp nhàng và tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu kỹ thuật.

Hai lần chấn thương, hai lần con đường nghệ thuật đứng trước nguy cơ đứt đoạn. Với người nghệ sĩ xiếc, cơ thể chính là phương tiện biểu đạt quan trọng nhất. Đôi chân không chỉ giúp họ di chuyển, giữ thăng bằng, mà còn là điểm tựa cho những động tác đòi hỏi sức mạnh và độ chính xác cao. Khi đôi chân bị tổn thương, điều mất đi không chỉ là khả năng vận động bình thường, mà còn là niềm tin vào ngày có thể trở lại sân khấu.

Nữ nghệ sĩ từng rơi vào khủng hoảng khi bác sĩ thông báo chị khó có thể tiếp tục làm nghề. Sau những ngày điều trị, khi đã có thể đi lại, chị từng nuôi hy vọng mình sẽ sớm trở lại với những động tác quen thuộc. Nhưng kết quả thăm khám một lần nữa khiến hy vọng ấy trở nên mong manh.

“Có những khoảnh khắc bác sĩ nói mình là không thể quay lại với nghề nữa. Lúc đó, mình rất sợ, bởi ngọn lửa nghề vẫn còn đau đáu trong người…”, NSƯT Bùi Thị Hương nhớ lại.

Nỗi sợ ấy không chỉ đến từ những cơn đau hay nguy cơ tổn thương kéo dài, mà còn từ viễn cảnh phải rời xa điều mình yêu nhất khi trong lòng vẫn còn nguyên khát vọng. Đứng trước khả năng phải dừng lại, chị tự nhắc mình phải tiếp tục cố gắng, tin vào cơ hội vượt qua giới hạn của bản thân. Gia đình, đồng nghiệp và những người thầy tại Liên đoàn Xiếc Việt Nam cũng trở thành điểm tựa để chị đi qua giai đoạn khó khăn nhất.

NSƯT Bùi Thị Hương mang bản sắc Việt ghi dấu ấn trên sân khấu quốc tế.

Mang bản sắc Việt lên sân khấu quốc tế

Trên hành trình chinh phục những sân khấu quốc tế, bên cạnh những tiết mục mang nhiều kỹ thuật khó, được tôi luyện qua nhiều năm, NSƯT Bùi Thị Hương luôn mong muốn gửi gắm niềm tự hào về văn hóa Việt Nam trong từng tiết mục.

“Đu Quan họ” là một trong những dấu ấn đặc biệt trong sự nghiệp của chị. Chị Hương nhớ lại, trong trang phục truyền thống Việt Nam, chị biểu diễn trên nền giai điệu “Bèo dạt mây trôi”. Những động tác đu đòi hỏi sức mạnh, sự chính xác và khả năng làm chủ cơ thể hòa cùng âm hưởng dân ca mềm mại, sâu lắng.

NSƯT Bùi Thị Hương và NSƯT Vũ Thanh Tuấn gặt hái quả ngọt tại các Liên hoan Xiếc quốc tế.

Sự kết hợp giữa kỹ thuật xiếc hiện đại và làn điệu dân ca quê hương tạo nên một cách kể chuyện riêng, nơi văn hóa Việt Nam được giới thiệu không chỉ bằng hình ảnh trang phục, âm nhạc mà còn qua ngôn ngữ hình thể của người nghệ sĩ. Với chị Hương, khoảnh khắc những giai điệu thân thuộc vang lên giữa không gian biểu diễn ở nước ngoài cũng là lúc chị cảm nhận rõ hơn sức mạnh kết nối của nghệ thuật.

Tấm huy chương Vàng đầu tiên vì thế trở thành món quà vô giá. Đó không chỉ là sự ghi nhận cho những tháng ngày khổ luyện, mà còn tiếp thêm niềm tin để chị tiếp tục theo đuổi hướng đi đưa bản sắc dân tộc vào nghệ thuật xiếc.

Sau “Đu Quan họ”, hành trình của Bùi Thị Hương tiếp tục được nối dài với “Duo Love”, tiết mục đu dây đôi nam nữ đòi hỏi kỹ thuật cao và sự phối hợp ăn ý giữa hai nghệ sĩ. Tiết mục giành giải Vàng tại Liên hoan Xiếc quốc tế ở Kazakhstan, ghi thêm một dấu mốc đáng nhớ trong sự nghiệp của chị.

Đằng sau mỗi lần biểu diễn là mong muốn để khán giả quốc tế nhìn thấy một Việt Nam giàu bản sắc, có những nghệ sĩ tuy vóc dáng có thể nhỏ bé nhưng mang trong mình ý chí mạnh mẽ và khát vọng vươn lên. “Điều mình hạnh phúc nhất là khi nhận giải, họ không gọi tên mình mà hô vang hai tiếng Việt Nam”, NSƯT Bùi Thị Hương bộc bạch.

Bởi vậy, mỗi lần biểu diễn, chị Hương luôn tự nhắc mình phải dốc hết sức lực, có khi là 200% khả năng. Đằng sau một tiết mục hoàn chỉnh là mồ hôi, sự kiên trì và quá trình không ngừng vượt qua những giới hạn của bản thân. Với chị, mang nghệ thuật Việt Nam đến với bạn bè quốc tế cũng đồng nghĩa với việc phải nỗ lực để xứng đáng với niềm tin của đồng nghiệp và sự kỳ vọng của khán giả.

NSND Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam luôn tự hào về người học trò của mình.

NSND Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam, đánh giá cao sự nỗ lực, bền bỉ và những cống hiến của NSƯT Bùi Thị Hương. Với tư cách người thầy đã dìu dắt chị từ khi mới 17 tuổi, ông cảm thấy tự hào khi chứng kiến học trò trưởng thành và khẳng định được dấu ấn riêng trong nghề. Nữ nghệ sĩ đã thể hiện được bản sắc, cốt cách của người con gái Việt Nam, đó cũng chính là thế mạnh của nghệ sĩ.

Song, điều khiến NSND Tống Toàn Thắng đặc biệt trân trọng ở NSƯT Bùi Thị Hương không chỉ là tài năng, mà còn là sự hy sinh và nghị lực phi thường.

“Đã có lúc tôi nghĩ mình có thể phải chia tay một nghệ sĩ, bởi những tai nạn xảy ra khiến tôi lo ngại Hương sẽ không thể tiếp tục theo nghề. Nhưng sau tất cả, Hương vẫn đứng dậy, trở lại với sàn tập và tiếp tục cống hiến. Những lần em trở lại như vậy khiến chúng tôi thực sự xúc động”, NSND Tống Toàn Thắng bày tỏ.

NSND Tống Toàn Thắng cho rằng, những phần thưởng mà Bùi Thị Hương nhận được là sự ghi nhận xứng đáng cho tài năng, nỗ lực và cả những hy sinh thầm lặng phía sau ánh đèn sân khấu. Đây cũng là động lực để nữ nghệ sĩ tiếp tục cống hiến, đồng thời trở thành tấm gương cho các thế hệ nghệ sĩ trẻ của Liên đoàn Xiếc Việt Nam noi theo, nỗ lực rèn luyện và phấn đấu.

Các nghệ sĩ chụp ảnh kỷ niệm một hành trình đáng nhớ tại đấu trường quốc tế.

Từ năm 2022 đến năm 2026, các nghệ sĩ Liên đoàn Xiếc Việt Nam đã mang về 12 giải thưởng quốc tế, góp phần khẳng định năng lực của xiếc Việt Nam trên các sân khấu chuyên nghiệp. Trong hành trình ấy, những nữ nghệ sĩ như Bùi Thị Hương đã đóng góp bằng tài năng, sức sáng tạo và khát vọng chinh phục những đỉnh cao mới.

Với NSƯT Bùi Thị Hương, mỗi chuyến đi không chỉ là một cuộc thi, mà còn là dịp để học hỏi, hoàn thiện bản thân và giới thiệu những nét đẹp văn hóa Việt Nam bằng ngôn ngữ nghệ thuật. Được khán giả quốc tế đón nhận, được nhìn thấy tên đất nước mình vang lên trong giây phút vinh danh là niềm tự hào mà chị luôn mang theo trên chặng đường làm nghề.

Điểm tựa phía sau những lần trở lại

Một nghệ sĩ xiếc có thể mạnh mẽ trên sân khấu, nhưng khi trở về với cuộc sống thường ngày, họ cũng có những lo toan và trách nhiệm của riêng mình. Với NSƯT Bùi Thị Hương, hành trình làm nghề còn gắn liền với vai trò người vợ, người mẹ.

Cặp "đôi vàng" của làng xiếc NSƯT Bùi Thị Hương và NSƯT Vũ Thanh Tuấn cùng gắn bó với nghệ thuật xiếc, cùng chia sẻ tình yêu nghề ...

Từ những buổi tập luyện miệt mài đến khi đứng dưới ánh đèn sân khấu, các nghệ sĩ không ngừng nỗ lực để đưa “Lời của tre” đến gần hơn với công chúng.

Nữ nghệ sĩ tự nhận mình may mắn khi có một người chồng cùng nghề, NSƯT Vũ Thanh Tuấn. Họ cùng tập luyện, cùng biểu diễn và hiểu rõ những vất vả mà người kia phải trải qua. Có những điều không cần nói thành lời, bởi chỉ một ánh mắt cũng đủ để người còn lại hiểu đối phương đang cần gì.

Sự thấu hiểu ấy không dừng lại trên sân khấu. Khi trở về nhà, NSƯT Vũ Thanh Tuấn luôn sẵn sàng san sẻ việc chăm con, nấu ăn, rửa bát và những công việc gia đình khác. Đó là sự hỗ trợ bình dị, nhưng có ý nghĩa lớn đối với một nữ nghệ sĩ phải dành nhiều thời gian, sức lực cho luyện tập và biểu diễn.

Sau những lần NSƯT Bùi Thị Hương trở lại sân khấu là một gia đình luôn ở bên, là người chồng hiểu những khó khăn chị từng trải qua. Nếu tình yêu xiếc giúp chị có lý do để bước tiếp, thì sự đồng hành của những người thân yêu giúp chị vững vàng hơn trên hành trình ấy.

Cùng hoạt động trong lĩnh vực xiếc, NSƯT Bùi Thị Hương và NSƯT Vũ Thanh Tuấn thấu hiểu những vất vả, hiểm nguy mà người nghệ sĩ phải đối mặt sau ánh đèn sân khấu.

Sự đồng hành của NSƯT Vũ Thanh Tuấn giúp NSƯT Bùi Thị Hương thêm vững vàng trên hành trình trở lại sân khấu sau những lần chấn thương.

Trong cuộc trò chuyện, nữ nghệ sĩ luôn nhắc đến lòng biết ơn với gia đình, đồng nghiệp và lãnh đạo Liên đoàn Xiếc Việt Nam, những người đã động viên, tin tưởng chị trong những thời điểm khó khăn nhất. Chị hiểu rằng không ai có thể đi đường dài chỉ bằng sức lực của riêng mình.

Từ làn điệu quan họ trên sân khấu Italy đến những màn đu dây đôi tại các liên hoan quốc tế, từ những ngày tháng tưởng như phải giã từ nghề đến hành trình trở lại đầy nỗ lực, sau tất cả NSƯT Bùi Thị Hương vẫn bền bỉ chinh phục con đường mình đã chọn.

21 giờ nhận giải thưởng, NSƯT Bùi Thị Hương lại trở về sàn tập. Khoảnh khắc ấy nói lên nhiều điều về người nghệ sĩ này hơn bất kỳ lời khẳng định nào. Bởi với chị, vinh danh là niềm vui, huy chương là sự ghi nhận, nhưng công việc vẫn còn đó, những tiết mục vẫn cần hoàn thiện và khán giả vẫn đang chờ đợi.

Sau ánh đèn sân khấu, những giờ tập luyện kéo dài và những lần đối diện với giới hạn của bản thân, điều giữ chị ở lại vẫn là tình yêu xiếc chưa bao giờ nguội tắt. Chị từng có lúc lo sợ mình không thể trở lại. Nhưng hôm nay, chị vẫn tiếp tục bước lên sân khấu, tiếp tục mang bản sắc Việt Nam đến với bạn bè quốc tế và tiếp tục truyền đi thông điệp về lòng can đảm.

Mỗi buổi tập, mỗi lần bước lên sân khấu đều là một phần trong hành trình NSƯT Bùi Thị Hương bền bỉ theo đuổi đam mê và gìn giữ sức sống của nghệ thuật xiếc Việt Nam.