Nữ thủ lĩnh khiếm thị 20 năm đau đáu với dự án 'khởi nghiệp' cấy sinh kế cho người nghèo

Chị Bùi Thị Hà với niềm vui thường nhật ở thư viện miễn phí chị lập ra cho trẻ em

Vết sẹo tuổi thơ và hai tiếng miệt thị

Chị Bùi Thị Hà từng có một đôi mắt sáng. Tai nạn năm lên 6 đã cướp đi tất cả. Một bên mắt hỏng vĩnh viễn, bên còn lại thị lực rớt xuống chỉ còn 4/10. Thế giới của cô bé Hà đột ngột nhòe đi, chìm vào những mảng màu mờ đục không tên.

Nhưng nỗi đau thể xác nguôi ngoai còn nhanh hơn nỗi đau tinh thần. Ngôn từ của đời sống đôi khi sắc và lạnh hơn bất cứ thứ vũ khí nào. Chị Hà vẫn không thể quên cái khoảnh khắc một người bạn nhìn thẳng vào khuôn mặt khiếm khuyết của mình rồi ném thẳng hai chữ lạnh tanh: "Con chột".

Hai tiếng ấy như một bản án tống cô gái nhỏ vào góc khuất của chính mình. Hà thu mình lại. Suốt nhiều năm, chị để tóc buông lòa xòa, cố tình che khuất nửa khuôn mặt để tránh né những ánh nhìn soi xét. Mặc cảm bám chặt lấy chị như một cái bóng không rời.

Thế nhưng, sâu thẳm bên trong người phụ nữ ấy ẩn chứa một nội lực đáng kinh ngạc. Chị dần nhận ra: nếu cứ mãi trốn sau mái tóc, cuộc đời mình sẽ vĩnh viễn là một khoảng tối tự giam cầm. Chị quyết định bước ra, tìm đến công tác xã hội, hòa mình vào những người đồng cảnh ngộ. Ở đó, chị không bị phán xét. Chị hiểu ra rằng khiếm khuyết thể chất không định đoạt được giá trị một con người - chỉ cách ta đối diện với nó mới thật sự làm nên cốt cách. Chị vén mái tóc lên, nhìn thẳng vào cuộc đời.

Trao "cần câu", không cho "con cá"

Hai thập kỷ lăn lộn với công tác thiện nguyện, chị Hà hiện gánh vác đồng thời hai vai trò: Chủ nhiệm Câu lạc bộ Thanh niên khuyết tật và Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Phụ nữ khuyết tật tỉnh Hưng Yên.

Cách chị làm cộng đồng mang đậm tư duy của một nhà "khởi nghiệp" thực thụ. Chị không đi vận động từ thiện, không phát chẩn cứu trợ, bởi lòng thương hại chỉ giải quyết cái bụng đói ngày một ngày hai. Để người yếu thế thật sự ngẩng cao đầu mà sống, họ cần một nghề nghiệp - một chỗ đứng. Chị chủ động gõ cửa từng doanh nghiệp, mở lớp tập huấn, kiên nhẫn cấy sinh kế bền vững vào từng hoàn cảnh.

Trong số những hội viên được chị dìu dắt, câu chuyện của chị Nguyễn Thị Hiền (xã Minh Thọ) là minh chứng sống động nhất cho triết lý ấy. Chị Hiền là người khuyết tật vận động, mưu sinh bằng nghề sửa quần áo tại nhà với thu nhập èo uột, bấp bênh. Đôi chân liệt yếu ớt biến việc ngồi máy may hàng giờ đồng hồ thành cực hình - cơ thể đau nhức triền miên, tương lai mịt mờ. Nhìn thấy sự bế tắc ấy, chị Hà đến tận nơi, ngồi xuống bên cạnh, lắng nghe rồi phân tích, thuyết phục chị Hiền mạnh dạn chuyển sang học ngành dược.

Từ một thợ may vá bấp bênh, nhờ cú hích của người thủ lĩnh, chị Hiền giờ đã sở hữu một hiệu thuốc nhỏ ngay tại nhà. Không chỉ có thu nhập ổn định, chị còn tìm thấy niềm tự hào khi tự tay chăm sóc sức khỏe cho bà con chòm xóm.

Bên cạnh sinh kế, chị Hà còn âm thầm gieo mầm tri thức. Tháng 5/2021, chị dọn dẹp một góc nhà, mở ra Không gian đọc sách miễn phí. Giữa vùng quê Nguyễn Du bình lặng, căn nhà nhỏ của chị bỗng trở thành chốn lui tới của lũ trẻ con - nơi chúng được mượn sách, đọc sách mà không tốn một đồng nào.

Chị Bùi Thị Hà tặng quà chị Nguyễn Thị Hiền - người khuyết tật đã nghe lời khuyên của chị để học ngành dược và đã sở hữu một hiệu thuốc nhỏ ngay tại nhà

Đường chạy 100m và cuộc hội ngộ của sự đồng điệu

Người ta thường mặc định khiếm thị thì khó mà vận động mạnh. Nhưng chị Hà xỏ giày ra sân điền kinh. Tại giải đấu dành cho người khuyết tật, chị bung sức trên cự ly 100m và mang về tấm Huy chương Vàng chói lọi.

Tấm huy chương ấy là sợi chỉ hồng đưa chị đến cuộc gặp gỡ với nữ vận động viên Thanh Vũ - Đại sứ thương hiệu Number 1 (Tập đoàn Tân Hiệp Phát) - trong chương trình Nối Trọn Yêu Thương trên sóng VTV 1. Không khí buổi trò chuyện không ồn ào, hào nhoáng như những sân khấu thể thao đỉnh cao, mà trầm ấm, đầy sức nặng.

Từng chinh phục vô số giải siêu marathon khắc nghiệt, Thanh Vũ hiểu hơn ai hết đường chạy 100m đòi hỏi điều gì. Không phải sự bền bỉ kéo dài - mà là sự bùng nổ, là ép bản thân vắt kiệt 100%, 110% thể lực trong vài chục giây ngắn ngủi tàn nhẫn. Nhìn một người phụ nữ khiếm thị dồn hết sức lực trên đường đua, Thanh Vũ thực sự rung động.

Nữ nhà vô địch chia sẻ, chị nhìn thấy ở Bùi Thị Hà một con người đang sống "cuộc sống lớn hơn chính bản thân mình". Sự kiên cường ấy hòa nhịp tuyệt đối với thông điệp "Không gì là không thể" mà Tân Hiệp Phát đang lan tỏa. Tinh thần đó không nhất thiết phải là chinh phục đỉnh núi tuyết hay bơi qua đại dương. Đôi khi, nó chỉ là việc một người phụ nữ tự mình bước ra khỏi vỏ bọc mặc cảm, để trở thành đôi mắt dẫn đường cho hàng ngàn người khuyết tật khác.

Thay mặt Tân Hiệp Phát trao món quà đồng hành cho chị Hà, Thanh Vũ gửi gắm kỳ vọng: nguồn năng lượng rạng rỡ và bền bỉ ấy sẽ tiếp tục là điểm tựa vững chắc cho cộng đồng yếu thế tại Hưng Yên.

Thanh Vũ - Đại sứ thương hiệu Number 1 (Tập đoàn Tân Hiệp Phát) trò chuyện và tặng quà động viên chị Bùi Thị Hà

Gia tài vô giá của người mẹ

Làm việc xã hội đồng nghĩa với quỹ thời gian dành cho gia đình bị thu hẹp không ít. Nhưng chị Hà may mắn có một bến đỗ bình yên, nơi cô con gái Nguyễn Bùi Liên Hương luôn dõi theo mẹ bằng ánh mắt đầy tự hào.

Trong mắt Liên Hương, thư viện nhỏ tại nhà và những chuyến đi tất bật của mẹ không phải là sự đánh đổi - đó là bài học làm người lớn nhất mà một người mẹ có thể trao cho con. "Mẹ không chỉ lo cho nhà mình, mẹ còn lo cho những người kém may mắn hơn. Dù khiếm khuyết, chỉ cần có tấm lòng thì đều có thể giúp đời. Con tự hào về mẹ lắm" - cô bé bộc bạch, giản dị mà thấm.

Hành trình 20 năm của chị Bùi Thị Hà là bằng chứng sống cho một sự thật: nghịch cảnh có thể vĩnh viễn giập tắt ánh sáng trong một bên mắt, nhưng không thể nào dập tắt được ánh sáng tỏa ra từ một trái tim thiện lương. "Dự án khởi nghiệp" của chị không sinh ra tiền tài, không có nhà đầu tư, không có định giá - nhưng nó đang, từng ngày, sinh ra vô vàn hy vọng…