Nửa thế kỷ - đất mới hóa quê hương

Trung tâm xã Đinh Văn Lâm Hà xanh, sạch, đẹp và khang trang. (Ảnh: Chính Thành)

Những bước chân mở lối

Đi giữa màu xanh của cà phê, dâu tằm, trên những con đường trải nhựa, bê tông nối dài qua từng thôn xóm, gợi nhớ trong lòng những người đi trước về một thời gian khó. Tuổi trẻ, mồ hôi, nước mắt và cả hi sinh lặng lẽ của họ góp phần biến vùng đất mới thành quê hương.

Trong ngôi nhà khang trang, ông Nguyễn Xuân Đỗng (thôn Long Biên), thành viên đoàn 125 thanh niên tiền trạm đầu tiên, vẫn nhớ như in ngày đặt chân đến Nam Ban Lâm Hà đầu năm 1976. Khi ấy, ông 39 tuổi, vừa trải qua 2 cuộc chiến tranh, đang công tác tại Ban Tuyên huấn Bắc Đuống. Cuộc sống nơi đất mới bắt đầu bằng những ngày phát cỏ, chặt cây, dựng nhà và những đêm dài nhớ vợ con, lo mẹ già. “Nhưng Đảng đã phân công thì khó khăn đến mấy cũng không lùi bước”, ông Đỗng nhớ lại.

Người dân khu vực Lâm Hà mạnh dạn đầu tư nhà kính, trồng ớt chuông áp dụng công nghệ cao. (Ảnh: Chính Thành)

Năm 1977, ông trở về quê đón vợ con vào lập nghiệp. Nhiều đồng đội hoàn thành nhiệm vụ rồi trở về miền Bắc, ông chọn ở lại, tiếp tục công tác từ cơ sở sản xuất đến quản lý hợp tác xã, góp sức ổn định đời sống người dân, xây dựng vùng kinh tế mới.

Ở tuổi 90, bước chân đã chậm rãi, tài sản lớn nhất của ông là 5 người con thành đạt, 12 cháu, 2 chắt, gia đình 4 thế hệ quây quần, con cháu trưởng thành trên chính miền đất năm xưa ông đặt những bước chân đầu tiên khai phá. Ông vui khi chứng kiến đất mới từng ngày đổi thay, ấm hơi người, từ nơi bắt đầu bằng hai bàn tay trắng thành quê hương.

Năm 1978, bà Hoàng Thị Khương (thôn Ba Đình) theo chồng đến Nam Ban Lâm Hà. Căn nhà gỗ rộng 24 m², mái tôn đơn sơ giữa bốn bề đồi núi là nơi gia đình bắt đầu cuộc sống mới. Chồng bà làm công an vùng, thường xuyên đối mặt hiểm nguy trong những chuyến công tác chống Fulro. Gần 2 năm sau, ông đột ngột qua đời, để lại người vợ trẻ, một con nhỏ và đứa con còn trong bụng mẹ.

Nỗi đau mất chồng giữa miền đất cách quê cũ hàng ngàn cây số từng khiến cuộc sống của bà trở nên chông chênh. Nhưng nghĩ chồng đã nằm lại nơi này, bà quyết ở lại, vừa công tác, vừa tăng gia sản xuất, nuôi 2 con trưởng thành nối nghiệp cha. Sau khi nghỉ hưu, bà tiếp tục tham gia các hoạt động phụ nữ, chữ thập đỏ và người cao tuổi, gắn bó với cộng đồng bằng những việc làm thiết thực, được mọi người tin yêu.

Thời gian qua, Hà Nội đã hỗ trợ Lâm Hà nhiều công trình, dự án cùng trang thiết bị và cơ sở vật chất. Ảnh: Chính Thành

Chân trần trên miền quê trù phú

Nếu thế hệ cha mẹ đặt những viên gạch đầu tiên, lớp con cháu sinh ra và lớn lên trên vùng đất mới tiếp tục làm cho quê hương thêm trĩu nặng hoa trái. Anh Nguyễn Xuân Vững (SN 1974), theo gia đình đến Nam Ban Lâm Hà khi mới lên 3. Tuổi thơ anh gắn với những con đường đất đỏ, mùa mưa bùn lầy trơn trượt, mùa khô bụi mù mịt. Đất rộng người thưa, trường học xa nhà, những đứa trẻ chân trần, tay xách guốc, tay xách cặp vừa đi vừa chạy đến lớp. Bữa ăn thường là bo bo độn ngô, khoai, sắn. Sau giờ học, anh cùng các chị em phụ cha mẹ trồng đậu, trồng bắp, khai hoang trồng lúa nương vào mùa mưa để có cơm ăn.

Cư dân từ mọi miền đất nước về Nam Ban Lâm Hà sinh cơ lập nghiệp làm nên một miền văn hóa đặc sắc

Nhắc lại những ngày thơ bé, anh Vững không giấu được xúc động. Anh nói, ngày đó chẳng thể nghĩ vùng đất hoang vu có thể phát triển như hôm nay. Đường sá thuận tiện, chỉ 20 phút đến sân bay, tuyến cao tốc góp phần mở rộng kết nối, đưa vùng quê từng xa xôi kết nối với những trung tâm phát triển. 4 chị em của anh, mỗi người một hướng đi; riêng anh chọn ở lại, gắn bó với quê hương, phụng dưỡng cha mẹ và nuôi các con ăn học thành tài. Quyết định ấy giản dị nhưng chứa đựng một tình cảm sâu nặng với nơi từng nuôi mình lớn lên bằng những mùa khoai sắn, nay trở thành nơi anh muốn gửi gắm tương lai cho con mình.

Từ những mái nhà đơn sơ thuở ban đầu, cộng đồng dân cư ngày càng đông đúc; những cái tên Ba Đình, Thăng Long, Gia Lâm, Thanh Trì, Hoàn Kiếm, Đống Đa, Phù Đổng, Long Biên… vẫn gợi nhắc về nguồn cội. Trong nửa thế kỷ, TP Hà Nội luôn dành cho vùng kinh tế mới Hà Nội tại Lâm Đồng những tình cảm gắn kết nồng ấm.

Những tên đất tên làng gắn với lịch sử di dân

Quê hương được vun đắp bằng tình yêu

50 năm đủ để rừng hoang thành vườn cà phê, đường đất lầy lội thành những tuyến giao thông rộng mở, đường bê tông đến từng ngõ xóm; những đứa trẻ chân trần ngày ấy nay đã trở thành ông bà, cha mẹ, cán bộ, người lao động và những công dân gương mẫu. Nhưng điều đọng lại sâu sắc nhất là ý chí vượt khó, là đoàn kết đùm bọc, tình làng nghĩa xóm và sự gắn kết bền chặt giữa đất và người.

Từ vùng đất hoang sơ, Nam Ban Lâm Hà hôm nay trở thành miền quê phát triển năng động. Tổng giá trị sản phẩm tăng 10,5%/năm; diện tích cây trồng đạt 7.524 ha, với các vùng sản xuất cà phê, chè, dâu tằm, cây ăn quả, rau màu. Đề án phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao quy mô khoảng 2.700 ha mở hướng sản xuất hàng hóa bền vững. Thu nhập bình quân 90 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ nghèo đa chiều giảm còn 1%. Trong 9 tháng năm 2026, thu ngân sách nhà nước đạt 195 tỷ đồng, vượt so với dự toán trong năm được giao là 127,3 tỷ đồng đã phản ánh sức sống sự phát triển kinh tế mạnh mẽ.

Phát triển nghề truyền thống ươm tơ dệt lụa trên quê mới

Ông Nguyễn Văn Châu, Bí thư Đảng ủy xã Nam Ban Lâm Hà chia sẻ: Càng gắn bó với vùng đất này càng cảm nhận sâu sắc tình người, tình đất. Những người Hà Nội năm xưa đã mang theo sức trẻ, ý chí và khát vọng để gây dựng cuộc sống nơi đây. Từ những bước chân tiền trạm năm 1976, Nam Ban Lâm Hà hôm nay đã đón cư dân của mọi miền đất nước về sinh cơ lập nghiệp, trở thành miền quê đa dạng bản sắc, giàu sức sống và nghĩa tình. Đất mới đã hóa quê hương; quê hương ấy sẽ tiếp tục được xây đắp bằng bàn tay, trí tuệ và tình yêu của những thế hệ tiếp nối.