Ông bà mở gánh hát, cha dạy chữ Khmer, con trai thành tiến sĩ

Ông bà nội là bầu gánh hát Dù-kê, cha dạy chữ Khmer tại chùa. Lớn lên trong môi trường đó, TS Sơn Cao Thắng tập trung nghiên cứu nghệ thuật múa và truyền dạy văn hóa dân tộc.

 (Từ trái qua) PGS.TS Phan Anh Tú, TS Sơn Cao Thắng, nghệ nhân - ThS Sơn Sa Vane, TS Mai Mỹ Duyên tại chương trình Thư viện Người sáng 21/11.

(Từ trái qua) PGS.TS Phan Anh Tú, TS Sơn Cao Thắng, nghệ nhân - ThS Sơn Sa Vane, TS Mai Mỹ Duyên tại chương trình Thư viện Người sáng 21/11.

Sáng 21/11, tại chương trình “Thư viện Người - Người Nam Bộ kể chuyện” số thứ hai, TS Sơn Cao Thắng cùng cha là nghệ nhân - ThS Sơn Sa Vane, chia sẻ câu chuyện trao truyền nghệ thuật, văn hóa Khmer qua nhiều thế hệ trong gia đình. Chương trình có chủ đề “Hành trình gìn giữ và tiếp nối di sản văn hóa Khmer Nam Bộ”.

Ông bà nội TS Sơn Cao Thắng từng là bầu gánh hát Dù-kê. Gia đình anh còn có truyền thống nghệ thuật sân khấu Rô-băm. Cha anh là A-char (danh xưng kính trọng dành cho những cư sĩ cao niên, có uy tín trong cộng đồng người Khmer, thường là người từng tu học ở chùa và am hiểu sâu sắc Phật pháp, kinh điển cùng phong tục truyền thống) dạy chữ Khmer tại chùa, ông làm nghề mộc và biểu diễn nhiều nhạc cụ truyền thống. Mẹ anh có giọng hát ngọt ngào, thuộc nhiều bài dân ca Khmer.

Không gian gia đình với tiếng nhạc, lời ru và các sinh hoạt nghệ thuật sớm nuôi dưỡng tình yêu văn hóa dân tộc trong anh.

Từ nhỏ, anh đã quen với những chiếc mão và bộ trang phục sân khấu được ông bà cất giữ cẩn thận. Những hiện vật ấy trở thành ký ức tuổi thơ, giúp anh cảm nhận sự tiếp nối của nghệ thuật Rô-băm trong gia đình.

"Tôi may mắn khi sinh ra trong gia đình có truyền thống nghệ thuật sân khấu Rô-băm - loại hình nghệ thuật tổng hợp gồm ca, múa, thoại, mặt nạ và mão. Những kỷ niệm từ nhỏ khi nhìn thấy các kỷ vật của ông bà được cất giữ cẩn thận đã giúp tôi cảm nhận rõ trách nhiệm trao truyền và bảo tồn di sản của thế hệ trẻ", anh chia sẻ.

Cũng tại chương trình, nghệ nhân - ThS Sơn Sa Vane kể về cách truyền dạy âm nhạc truyền thống cho con cháu. Ông hướng dẫn các con tại nhà, cùng thực hành và ghi âm để các con nghe lại. Những người thân trong phum sóc cũng tham gia học hỏi, góp phần duy trì sinh hoạt nghệ thuật trong cộng đồng.

 TS Sơn Cao Thắng hiện là Phó trưởng khoa Ngôn ngữ, Văn hóa, Nghệ thuật Khmer Nam Bộ, Đại học Trà Vinh. Ảnh: FBNV.

TS Sơn Cao Thắng hiện là Phó trưởng khoa Ngôn ngữ, Văn hóa, Nghệ thuật Khmer Nam Bộ, Đại học Trà Vinh. Ảnh: FBNV.

Sơn Sa Vane còn chế tác đạo cụ Rô-băm như mặt nạ, mão và cung cấp sản phẩm cho các đơn vị, studio. Gia đình ông tham gia các hoạt động, cuộc thi biểu diễn nghệ thuật, tạo cơ hội để con cháu tiếp xúc với sân khấu truyền thống.

Sau khi tốt nghiệp ngành Văn hóa học tại Đại học Trà Vinh năm 2011, TS Sơn Cao Thắng được giữ lại công tác tại trường. Năm 2023, anh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ với đề tài “Múa Khmer Nam Bộ: truyền thống và biến đổi”.

Hiện anh là Phó trưởng khoa Ngôn ngữ, Văn hóa, Nghệ thuật Khmer Nam Bộ, Đại học Trà Vinh, giảng dạy và hướng dẫn thực hành múa Khmer cho sinh viên. Ngoài giảng đường, anh còn hướng dẫn múa cho câu lạc bộ văn hóa nghệ thuật, học sinh trường dân tộc nội trú và thành viên cộng đồng.

Năm 2016, sau khi nghiên cứu chế tác mão, mặt nạ múa cổ điển Khmer, anh hướng dẫn sinh viên tham gia cuộc thi khởi nghiệp và đạt giải Nhất cấp tỉnh. Cơ sở chế tác sản phẩm nghệ thuật Khmer sau đó ra đời, làm đạo cụ biểu diễn và sản phẩm lưu niệm.

"Mong muốn của tôi là làm sao để giới trẻ, không chỉ người Khmer trong phum sóc mà cả các bạn trẻ thuộc các dân tộc khác, cùng tiếp cận, tìm hiểu và chung tay bảo tồn, lan tỏa những giá trị di sản quý báu mà cha ông đã gầy dựng. Trong xã hội hiện đại, văn hóa Khmer là tài nguyên nhân văn quan trọng, và giới trẻ chính là lực lượng năng động, tích cực nhất trong việc tiếp cận và sáng tạo văn hóa", TS Sơn Cao Thắng bày tỏ.

Mô hình “Thư viện Người - Người Nam Bộ kể chuyện” được phát triển như một không gian để công chúng tiếp cận văn hóa, lịch sử và đời sống Nam Bộ qua những câu chuyện của người thật. Mỗi nhân vật trở thành một “cuốn sách sống”, chia sẻ trải nghiệm, tri thức và vốn sống trong cuộc trò chuyện trực tiếp với người tham dự.

Đức An - Hiểu Nhi

Nguồn Znews: https://znews.vn/ong-ba-mo-ganh-hat-cha-day-chu-khmer-con-trai-thanh-tien-si-post1698007.html