Ông Tập kêu gọi Mỹ, Trung Quốc và Nga tránh đối đầu, bảo đảm an ninh năng lượng
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi Mỹ, Nga và Trung Quốc tăng cường hợp tác, tránh xung đột và bảo đảm an ninh năng lượng toàn cầu tại hội nghị thượng đỉnh ba bên lịch sử ở Thâm Quyến.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (giữa) và Tổng thống Nga Vladimir Putin tham gia cuộc gặp ba bên tại Thâm Quyến vào ngày 19/11. Ảnh: Reuters.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi Bắc Kinh, Washington và Moscow tránh xung đột, duy trì hòa bình và bảo đảm an ninh, ổn định thị trường năng lượng toàn cầu tại hội nghị thượng đỉnh ba bên chưa từng có tiền lệ với Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Cuộc gặp lịch sử diễn ra chiều thứ Năm tại Thâm Quyến, miền nam Trung Quốc, đánh dấu lần đầu tiên lãnh đạo ba cường quốc hạt nhân hàng đầu thế giới tổ chức hội nghị thượng đỉnh ba bên. Sự kiện được tổ chức bên lề Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC). Nếu ông Putin tới Miami tham dự Hội nghị Thượng đỉnh G20 vào tháng tới, ba nhà lãnh đạo có thể tiếp tục gặp nhau lần thứ hai.
Ông Tập đưa ra 4 nguyên tắc ứng xử giữa các cường quốc
Trong khuôn khổ bốn điểm về cách các nước lớn nên duy trì quan hệ, ông Tập Cận Bình cho rằng Trung Quốc, Nga và Mỹ cần xem nhau là “đối tác và bạn bè”, tránh xung đột và đối đầu, duy trì nguyên tắc chung sống hòa bình, đồng thời nỗ lực vượt qua “Bẫy Thucydides”.
Đây là khái niệm mô tả nguy cơ chiến tranh gia tăng khi một cường quốc đang trỗi dậy thách thức vị thế của một cường quốc đã thống trị trước đó.
Nhà lãnh đạo Trung Quốc nhấn mạnh ba nước cần đặt mình vào vị trí của nhau, thận trọng trong cách xử lý những vấn đề nhạy cảm lớn liên quan đến lợi ích của mỗi bên, đặc biệt là không vượt qua những lằn ranh đỏ của nhau.
Đối với Bắc Kinh, vấn đề Đài Loan là “lằn ranh đỏ” quan trọng hàng đầu. Trong cuộc hội đàm song phương với ông Trump trước cuộc gặp ba bên, ông Tập đã thúc giục Tổng thống Mỹ “làm điều đúng đắn” liên quan đến vấn đề này.
Ba cường quốc cần phối hợp bảo đảm an ninh năng lượng
Hội nghị thượng đỉnh diễn ra trong bối cảnh chiến tranh Ukraine và cuộc chiến Iran bùng phát từ tháng 2 tiếp tục gây bất ổn quốc tế, đặc biệt đối với nguồn cung dầu mỏ và năng lượng toàn cầu.
“An ninh năng lượng toàn cầu đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng”, ông Tập nói, đồng thời cho rằng ba nước cần tăng cường trao đổi và phối hợp nhằm duy trì sự ổn định cũng như hoạt động thông suốt của các chuỗi cung ứng năng lượng.
Chủ tịch Trung Quốc cũng nhấn mạnh ba cường quốc có trách nhiệm thúc đẩy các bên tham gia xung đột “ngồi lại đối thoại và giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp chính trị, ngoại giao”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đồng tình với tầm quan trọng của đối thoại giữa các cường quốc.
“Chúng ta có trách nhiệm đặc biệt trong việc duy trì đối thoại cởi mở, tôn trọng và hiệu quả về những vấn đề không chỉ ảnh hưởng đến người dân các nước chúng ta, mà còn tác động đến toàn bộ hành tinh”, ông Trump nói.
Ông cho rằng các nhà lãnh đạo trước đây thường né tránh đối thoại với những quốc gia có bất đồng. Theo Tổng thống Mỹ, cách tiếp cận đó không giúp giải quyết được vấn đề.
“Cùng nhau, chúng ta đang lựa chọn một con đường khác. Hội nghị thượng đỉnh lịch sử này mang đến cơ hội tìm kiếm những cơ hội và cách tiếp cận mới đối với hàng loạt vấn đề rất quan trọng”, ông Trump nhấn mạnh.
Ông Tập và ông Putin nhắc lại liên minh thời Thế chiến II
Tại cuộc gặp được ông Tập mô tả là có “ý nghĩa mang tính đột phá”, nhà lãnh đạo Trung Quốc nhắc lại liên minh giữa ba nước trong Chiến tranh thế giới thứ hai, khi họ từng “sát cánh chiến đấu” cách đây hơn 80 năm. Ông lấy đây làm cơ sở kêu gọi hợp tác thay vì đối đầu.
“Lịch sử cho chúng ta thấy rằng khi các nước lớn chung sống hòa thuận, thế giới sẽ được hưởng hòa bình; khi các nước lớn xung đột, thế giới sẽ rơi vào hỗn loạn”, ông Tập nói.
Ông Putin cũng nhấn mạnh vai trò lịch sử của ba nước, cho rằng Mỹ, Nga và Trung Quốc đều là những bên chiến thắng trong Chiến tranh thế giới thứ hai.
“Chúng ta cùng chia sẻ trách nhiệm duy trì hòa bình và an ninh quốc tế”, Tổng thống Nga nói.
Truyền thông nhà nước Trung Quốc trước đó đã phản bác cách phương Tây mô tả hội nghị là “Yalta 2.0”, ám chỉ Hội nghị Yalta năm 1945, nơi các cường quốc Đồng minh thảo luận việc phân chia phạm vi ảnh hưởng trong trật tự thế giới hậu chiến.
Bắc Kinh khẳng định nước này phản đối mô hình “các cường quốc cùng quản trị thế giới”.
Theo Tân Hoa Xã, ông Tập cho rằng với tư cách là những cường quốc lớn và thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, Trung Quốc, Nga và Mỹ cần làm gương trong việc phối hợp giải quyết các thách thức toàn cầu, cùng bảo vệ hòa bình và ổn định thế giới.
“Quan hệ tương tác tích cực giữa các nước lớn không phải là vấn đề có thể lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc”, ông nhấn mạnh.
Ba nước ra tuyên bố chung về nguy cơ chiến tranh hạt nhân
Theo tuyên bố chung về hòa bình được công bố sau cuộc gặp, ba nhà lãnh đạo tái khẳng định quan điểm rằng “một cuộc chiến tranh hạt nhân không thể giành chiến thắng và tuyệt đối không được phép xảy ra”.
Ba cường quốc cũng nhất trí tổ chức đối thoại nhằm giảm thiểu rủi ro hạt nhân và ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân.
Tuyên bố gồm bốn điểm còn đề cập cam kết chung về cải tổ Liên hợp quốc, kế hoạch tăng sản lượng và nguồn cung các sản phẩm dầu mỏ tinh chế, cùng quan điểm rằng Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) và các tổ chức tương tự không được lạm dụng thẩm quyền của mình.
Trước chuyến thăm Trung Quốc, ông Trump từng cho biết kiểm soát vũ khí hạt nhân sẽ là một trong những ưu tiên hàng đầu khi gặp ông Tập và ông Putin.
“Là ba cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới, Mỹ, Nga và Trung Quốc có vị thế đặc biệt để thảo luận cách giảm số lượng vũ khí hạt nhân trên Trái đất, đồng thời giảm thiểu rủi ro từ những loại vũ khí đó”, ông Trump phát biểu tại hội nghị.
Tuy nhiên, Bắc Kinh từ lâu phản đối sức ép buộc nước này tham gia đàm phán kiểm soát vũ khí hạt nhân ba bên với Washington và Moscow, với lập luận kho vũ khí của Trung Quốc vẫn nhỏ hơn đáng kể so với hai nước còn lại.
Mỹ và Nga hiện nắm giữ tổng cộng khoảng 83% số đầu đạn hạt nhân trong các kho dự trữ toàn cầu. Dù vậy, Washington nhiều lần bày tỏ quan ngại trước tốc độ mở rộng kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc trong những năm gần đây.
Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), tính đến tháng 1, Trung Quốc ước tính sở hữu 620 đầu đạn hạt nhân. Viện này nhận định Bắc Kinh đang mở rộng kho vũ khí hạt nhân nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào khác.
Trong khi đó, Mỹ có tổng cộng khoảng 5.042 đầu đạn hạt nhân, trong đó 3.700 đầu đạn thuộc kho dự trữ quân sự. Nga sở hữu khoảng 5.420 đầu đạn, với 4.400 đầu đạn nằm trong kho dự trữ quân sự.
Hội nghị khép lại một năm ngoại giao cấp cao
Cuộc gặp tại Thâm Quyến khép lại một năm với nhiều hoạt động ngoại giao cấp cao giữa Bắc Kinh với Washington và Moscow.
Trước hội nghị ba bên, ông Tập đã lần lượt có các cuộc hội đàm song phương với ông Putin và ông Trump.
Trong cuộc gặp với Tổng thống Nga hôm thứ Tư, Chủ tịch Trung Quốc nhấn mạnh sức bền của quan hệ song phương, khẳng định quan hệ Trung Quốc - Nga “vững chắc như núi giữa gió mưa”.
Trong cuộc hội đàm riêng với ông Trump trước hội nghị ba bên, ông Tập cho rằng xây dựng “sự ổn định chiến lược mang tính xây dựng” giữa Trung Quốc và Mỹ là nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ. Ông kêu gọi hai bên duy trì đà cải thiện tích cực trong quan hệ song phương.



