OpenAI và Anthropic đối mặt chỉ trích vì cảnh báo rủi ro AI trước thềm IPO

Biểu tượng ChatGPT của Công ty OpenAI tại một văn phòng ở Washington DC. Ảnh: philstar.com/TTXVN

Giới phân tích chỉ trích đây thực chất là hành vi cố tình lan truyền những thông tin sai lệch nhằm thu hút nhà đầu tư và mượn tay cơ quan quản lý để loại bỏ đối thủ cạnh tranh.

Trọng tâm cảnh báo của cả hai "cha đẻ" ChatGPT (OpenAI) và Claude (Anthropic) đều hướng đến kịch bản hệ thống AI có khả năng tự thiết kế và đào tạo thế hệ AI tiếp theo mà hầu như không cần sự can thiệp của con người.

Tuần trước, Anthropic nhận định kịch bản này hoàn toàn có thể xảy ra. Ngày 8/6, OpenAI thậm chí còn đưa ra dự báo cụ thể hơn, cho rằng công nghệ này sẽ xuất hiện vào tháng 3/2028. Tuy nhiên, hai công ty lại có góc nhìn trái chiều. OpenAI coi đây là mục tiêu phấn đấu, ví AI như một nhà nghiên cứu tự động giúp đẩy nhanh các khám phá khoa học. Họ lập luận rằng con người hoàn toàn có thể kiểm soát AI một khi xã hội xây dựng được các hành lang an toàn phù hợp, tương tự như việc phát minh ra dây an toàn hay giấy phép lái xe. Ngược lại, Anthropic tỏ ra thận trọng hơn khi công khai cảnh báo về nguy cơ "mất kiểm soát".

Cả hai công ty đều đề xuất ý tưởng phối hợp quốc tế để cùng làm chậm đà phát triển của toàn ngành, bao gồm cả các đối thủ từ Trung Quốc và Google.

OpenAI cũng tái khẳng định mong muốn thành lập một tổ chức đa phương có thẩm quyền kiểm soát tốc độ phát triển AI, tương tự như vai trò của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) của Liên hợp quốc. Tuy nhiên, cả hai công ty đều khẳng định họ sẽ không đơn phương tạm dừng nghiên cứu nếu các đối thủ không làm điều tương tự. Thực tế hiện nay cho thấy cả OpenAI và Anthropic vẫn đang tung ra các mô hình mới với tốc độ chóng mặt, trung bình cứ 4 tuần đến 6 tuần một lần để thu hút vốn đầu tư.

Những cam kết an toàn này xuất hiện vào một thời điểm đầy toan tính. Cả OpenAI và Anthropic, cùng với SpaceX của tỷ phú Elon Musk, đều đang trong cuộc đua huy động vốn khổng lồ. Đầu tháng 6/2026, cả hai đều thông báo đã nộp hồ sơ IPO sơ bộ chưa công bố công khai nhằm thăm dò sự quan tâm của nhà đầu tư.

Chính sự trùng hợp này khiến sự tín nhiệm của họ bị đặt dấu hỏi lớn từ nhiều phía.

Ông David Sacks, doanh nhân công nghệ từng là cố vấn AI hàng đầu của chính quyền cựu Tổng thống Trump, đã thẳng thừng cáo buộc Anthropic đang lan truyền thông tin sai lệch. Ông Sacks lập luận rằng công ty này đang thúc đẩy chính phủ ban hành các quy định quản lý AI với mục đích tạo rào cản pháp lý nhằm gạt bỏ những đối thủ cạnh tranh. Quan điểm này nhận được sự đồng tình của ông Yann LeCun, một nhà nghiên cứu AI hàng đầu người Pháp.

Từ một góc nhìn khác, phong trào "Ngăn chặn AI" đánh giá các cam kết của hai công ty chỉ là những lời hứa suông. Ông Gary Marcus, một học giả nổi tiếng thường xuyên chỉ trích các làn sóng thổi phòng sức mạnh AI, nhận định: "Những tuyên bố về việc làm chậm đà phát triển AI thực chất chỉ là chiến dịch tiếp thị trước thềm IPO, nhằm xoa dịu làn sóng phản đối từ công chúng".

Trong khi đó, bà Meredith Whittaker, Chủ tịch ứng dụng nhắn tin bảo mật Signal, nhấn mạnh rằng mối nguy hiểm thực sự không nằm ở tương lai xa vời mà các công ty này vẽ ra. Mối đe dọa đang hiện diện ngay lúc này, thông qua tình trạng mất việc làm, các hệ thống giám sát bị mở rộng và sự tập trung quyền lực vào tay một số ít tập đoàn.