Pakistan: Tranh cãi xung quanh đề xuất tăng gấp ba số tỉnh

Đề xuất làm thay đổi bản đồ Pakistan

Cảnh sát kiểm tra an ninh tại Islamabad, Pakistan. Ảnh: THX/TTXVN

Bộ trưởng Kế hoạch và Phát triển Pakistan - ông Ahsan Iqbal mới đây kêu gọi tổ chức tranh luận chính trị trên toàn quốc về cải cách hành chính. Ông đề xuất thành lập từ 12 đến 15 tỉnh mới hoặc thiết lập 160 chính quyền cấp huyện được trao thêm quyền nhằm cải thiện hiệu quả quản trị và cung cấp dịch vụ công.

Bộ trưởng Nội vụ Mohsin Naqvi, người lần đầu đưa ra ý tưởng về “tái thiết” hành chính hồi tháng 7, gần đây khẳng định bất kỳ đơn vị hành chính mới nào cũng cần được thành lập với sự ủng hộ của người dân.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Khawaja Asif kêu gọi phân quyền và trao quyền mạnh mẽ hơn cho cấp cơ sở.

Mặc dù ngày càng có nhiều lời kêu gọi thành lập các tỉnh mới, nhưng chưa có quyết định chính thức nào được đưa ra. Ngay cả trong liên minh cầm quyền, cũng tồn tại bất đồng về cách thức và thời điểm tiến hành các cải cách này. Cũng có những câu hỏi về việc liệu việc thành lập các tỉnh nhỏ hơn có cải thiện quản trị hay không hay việc trao quyền trực tiếp cho chính quyền địa phương sẽ hiệu quả hơn.

Những người ủng hộ việc thành lập thêm các tỉnh cho rằng bốn tỉnh hiện nay của Pakistan là Punjab, Sindh, Khyber Pakhtunkhwa và Balochistan đã trở nên quá rộng lớn và tập trung quyền lực quá mức.
Bộ trưởng Iqbal lập luận rằng hệ thống hiện tại chưa mang lại cải thiện thỏa đáng trong các lĩnh vực y tế, giáo dục và những dịch vụ xã hội khác. Trong khi đó, Bộ trưởng Nội vụ Naqvi lại kêu gọi xây dựng cơ cấu hành chính phù hợp hơn với quy mô dân số đang gia tăng của Pakistan. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những bất đồng về giải pháp.

Lập tỉnh mới có phải lời giải cho bài toán quản trị?

Các phương tiện di chuyển trên đường phố tại Lahore, Pakistan. Ảnh: THX/TTXVN

Cựu Bộ trưởng Tài chính Pakistan Miftah Ismail nhận định với truyền thông Đức: “Việc chia nhỏ các tỉnh không thể thay thế cho trao thêm quyền cho chính quyền địa phương. Ngay cả khi các tỉnh được chia nhỏ hơn, vẫn cần những chính quyền địa phương được trao đủ quyền hạn để hệ thống hoạt động hiệu quả và cải thiện cung cấp dịch vụ cho người dân”.

Ông Abid Qaiyum Suleri tại Viện Chính sách Phát triển Bền vững có trụ sở tại Islamabad, đặt vấn đề: “Nếu không có chính quyền địa phương hoạt động hiệu quả, thì dù chỉ có một tỉnh hay 25 tỉnh, việc ra quyết định vẫn sẽ bị tập trung ở cấp tỉnh”.

Ông cho rằng đề xuất thành lập các tỉnh hoặc đơn vị hành chính mới cần được đánh giá dựa trên khả năng cải thiện nguồn thu thuế tại địa phương cũng như chi phí thiết lập các cơ quan cấp tỉnh mới, bao gồm bộ máy thư ký, hội đồng và bộ máy hành chính.

Ông Suleri nhấn mạnh rằng cũng cần xem xét liệu những thay đổi như vậy có giúp việc thực thi công lý và cung cấp dịch vụ công hiệu quả hơn hay không.

Giáo sư dự bị Muhammad Shoaib tại Đại học Quaid-i-Azam ở Islamabad, đánh giá: "Lịch sử Pakistan cho thấy trao thêm quyền cho chính quyền địa phương là lựa chọn tốt hơn xét về hiệu quả quản trị và cung cấp dịch vụ công".

Do đó, theo ông cuộc tranh luận không chỉ xoay quanh việc Pakistan nên có bao nhiêu tỉnh, mà còn là liệu việc thành lập các đơn vị hành chính quy mô nhỏ hơn có thực sự giúp chính quyền đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân hay không.

Nỗ lực điều chỉnh lại ranh giới hành chính cũng có thể khơi lại tranh chấp liên quan đến nguồn nước, thuế và tài nguyên thiên nhiên.

Sự phản đối về mặt chính trị đã bắt đầu nhen nhóm. Cụ thể, hội đồng lập pháp tỉnh Sindh đã lên tiếng phản đối việc thành lập thêm các tỉnh hoặc đơn vị hành chính mới trong phạm vi tỉnh này.

Ông Shoaib cho rằng việc phân chia các nguồn lực sẽ là thách thức lớn, ngay cả khi tất cả các tỉnh được tổ chức lại cùng lúc.

“Những thách thức như vậy đòi hỏi các bên phải tiến hành đàm phán kéo dài và đưa ra thỏa hiệp để đạt được đồng thuận về chính trị”, ông bổ sung.

Do đó, vấn đề không chỉ nằm ở hiệu quả hành chính, bởi việc vẽ lại ranh giới tỉnh còn có thể dẫn đến tái phân chia quyền lực chính trị và kinh tế. Ông Ismail dự đoán việc vẽ lại ranh giới tỉnh sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro. Ông nhận định việc trao thêm quyền hạn cho chính quyền địa phương trong phạm vi ranh giới tỉnh hiện có sẽ là phương án an toàn hơn.

Theo ông Shoaib, Pakistan cũng có thể học hỏi từ các quốc gia khác, đặc biệt là những nơi đã trao quyền cho chính quyền địa phương và dành thời gian để thực hiện quá trình chia tách các bang lớn thành những đơn vị nhỏ hơn.