Petimex lắp đo bồn tự động, 185 triệu lít xăng dầu thiếu hóa đơn

Kết luận thanh tra số 709/KL-TTCP ngày 02/10/2026 của Thanh tra Chính phủ về Công ty cổ phần Thương mại Dầu khí Đồng Tháp (Petimex) ghi nhận doanh nghiệp có hệ thống thiết bị đo mức bồn tự động, song không khai thác dữ liệu từ hệ thống đó vào việc theo dõi, mua bán và thanh toán lượng xăng dầu nhập, xuất qua bồn.

Petimex có vốn điều lệ hơn 873,2 tỷ đồng, trong đó Nhà nước nắm 98,63%, và hoạt động với tư cách thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu do Bộ Công Thương cấp giấy xác nhận. Theo báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán giai đoạn 2022 đến 2025, hoạt động xăng dầu của Petimex đóng góp cho ngân sách 7.878 tỷ đồng.

Thực hiện Quyết định số 268/QĐ-TTCP, Đoàn thanh tra làm việc tại Petimex từ ngày 23/4 đến ngày 01/6/2026. Kết luận nêu nhiều nội dung có dấu hiệu vi phạm, trong đó các nội dung liên quan đến dữ liệu đo lường, chứng từ và số liệu tồn kho chiếm phần lớn.

Thiết bị đo bồn tự động có mặt nhưng dữ liệu chưa vào quy trình

Thiết bị đo mức bồn tự động là cụm cảm biến gắn tại bồn chứa, đo mức chất lỏng, nhiệt độ và cảnh báo khi bồn sắp tràn. Theo Nghị định số 68/2016/NĐ-CP, kho xăng dầu phải có thiết bị đo mức bồn, bể tự động kết nối trực tuyến số lượng xăng dầu nhập, xuất, tồn kho với cơ quan hải quan.

Kết luận thanh tra ghi nhận Petimex đã đầu tư, lắp đặt hệ thống đo mức, đo nhiệt độ và báo tràn tự động tại các bồn, nhưng không sử dụng hệ thống để theo dõi, quản lý, mua bán, thanh toán đối với lượng hàng qua bồn. Theo Đoàn thanh tra, việc đó không đúng quy định tại Nghị định số 83/2014/NĐ-CP và Nghị định số 68/2016/NĐ-CP.

Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều tồn tại tại Công ty cổ phần Thương mại Dầu khí Đồng Tháp. Ảnh: Petimex

Ở khâu lắp đặt, Công ty cổ phần Dịch vụ thiết bị đo và hệ thống điều khiển, đơn vị lắp thiết bị tại Tổng kho Phước Khánh và Tổng kho Trần Quốc Toản, không kiểm định lần đầu trước khi đưa thiết bị vào sử dụng. Kiểm định lần đầu là bước kiểm tra, xác nhận độ chính xác của thiết bị đo, bởi loại thiết bị đó dùng để định lượng hàng hóa trong mua bán, thanh toán.

Ở khâu đối chiếu, kết luận nêu công chức Chi cục Hải quan khu vực XVIII được giao nhiệm vụ đã không so sánh số liệu từ thiết bị đo mức tự động với kết quả giám định theo quy trình của ngành hải quan. Thanh tra Chính phủ đánh giá các hành vi ở ba khâu trên có dấu hiệu tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng theo Điều 360 Bộ luật Hình sự.

Chuỗi đo lường tự động gồm cảm biến, đường truyền và người đối chiếu số liệu. Theo những gì kết luận ghi nhận, cả ba mắt xích đều chưa vận hành đúng quy định, nên con số do máy ghi lại chưa trở thành căn cứ kiểm soát hàng hóa.

Dòng hàng thiếu chứng từ và số liệu tồn kho lệch chuẩn

Đoàn thanh tra đánh giá Petimex đã bán khoảng 185 triệu lít xăng dầu, tương đương khoảng 2.841,8 tỷ đồng, không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc. Nội dung đó có dấu hiệu các tội trốn thuế, buôn lậu và vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng theo Bộ luật Hình sự.

Trong tháng 3/2026, kết luận ghi nhận Petimex bán 16,268 triệu lít xăng dầu dưới giá thành cho 14 khách hàng trước các kỳ điều hành giá, thiệt hại ước tính khoảng 58,433 tỷ đồng. Riêng đơn hàng ngày 06/3/2026, Petimex bán 5,9 triệu lít dầu diesel cho Công ty cổ phần Nhiên liệu Phúc Lâm, thiệt hại ước tính khoảng 41,59 tỷ đồng.

Kết luận cũng nêu việc bán hàng tạm nhập tái xuất cho 06 đối tác nước ngoài thấp hơn chi phí kế toán, thiệt hại ước tính khoảng 322 tỷ đồng. Sau buổi làm việc về đơn hàng ngày 06/3/2026, lãnh đạo Petimex bổ sung một biên bản ký lùi ngày để gửi Đoàn thanh tra, nội dung Thanh tra Chính phủ đánh giá có dấu hiệu tội giả mạo trong công tác.

Số liệu tồn kho theo ngày cho thấy hai chiều lệch ngược nhau. Từ ngày 01/01 đến ngày 31/3/2026, có 28 ngày lượng xăng RON 95 tồn kho của Petimex dao động từ 3.009.958 lít đến 12.782.741 lít, thấp hơn mức dự trữ tối thiểu 12.945.000 lít mỗi ngày.

Cũng trong tháng 3/2026, tại Petimex và hai công ty con, có ngày lượng tồn kho xăng dầu vượt 150% so với mức trung bình ba tháng liền trước, số ngày vi phạm liên tục từ 15 đến 29 ngày, có ngày vượt tới 500%. Đoàn thanh tra xác định đây là hành vi găm hàng theo Nghị định số 98/2020/NĐ-CP.

Ngoài ra, tháng 3/2026, Petimex chi Quỹ bình ổn giá 4.279.186.000 đồng cho 958.624 lít xăng dầu không đúng quy định. Ba nhóm vi phạm hành chính về quỹ bình ổn, dự trữ và găm hàng có mức phạt từ 40 triệu đồng đến 300 triệu đồng tùy hành vi, hồ sơ đã chuyển đến Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp.

Kiến nghị của Thanh tra Chính phủ và yêu cầu với Petimex

Thanh tra Chính phủ đã chuyển hồ sơ các vụ việc có dấu hiệu tội phạm đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an và Công an tỉnh Đồng Tháp. Ngày 08/7/2026, Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an thông báo chuyển kiến nghị khởi tố đến Công an tỉnh Đồng Tháp giải quyết.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính và các địa phương đưa ra giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời chỉ ra bất cập trong cơ chế, chính sách liên quan. UBND tỉnh Đồng Tháp và Petimex phải báo cáo kết quả thực hiện kết luận trước ngày 20/11/2026.

Trong kinh doanh xăng dầu, cảm biến tại bồn chứa, đường truyền tới hải quan và hệ thống hóa đơn, chứng từ hợp thành lớp dữ liệu số giúp cơ quan quản lý lần theo từng lít hàng. Lớp dữ liệu đó cũng là đầu vào cho các công cụ tự động hóa và phân tích trong giám sát chuỗi cung ứng năng lượng.

Giai đoạn 2022 đến 2025, Petimex đóng góp 7.878 tỷ đồng cho ngân sách, còn lượng xăng dầu thiếu hóa đơn, chứng từ Đoàn thanh tra ghi nhận tương đương khoảng 2.841,8 tỷ đồng. Hai con số đặt cạnh nhau ở một thương nhân đầu mối có 98,63% vốn nhà nước, trong một thị trường mà dữ liệu đo lường tại bồn chứa đã có quy định bắt buộc từ năm 2016.