PGS.TS Nguyễn Ngọc Sơn: Truy đến cùng những vấn đề đã được chất vấn, giám sát nhiều lần nhưng chuyển biến chậm

PGS.TS Nguyễn Ngọc Sơn

Ngày 17/10, Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI chính thức khai mạc. Phát biểu khai mạc Kỳ họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, dự kiến Quốc hội sẽ xem xét 47 dự án luật, nghị quyết, trong đó dự kiến xem xét, thông qua 43 dự án luật, nghị quyết và cho ý kiến đối với 4 dự án luật khác. Đây là khối lượng công việc lập pháp lớn nhất từ đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đến nay.

Về hoạt động giám sát, theo Chủ tịch Quốc hội, Quốc hội sẽ xem xét báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân; kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri; công tác tiếp công dân, xử lý đơn, thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo và tiến hành chất vấn và trả lời chất vấn.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị, các vị đại biểu Quốc hội tiếp tục phát huy cao nhất bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần trách nhiệm trước cử tri, Nhân dân và đất nước; tham dự đầy đủ các phiên họp, nghiên cứu kỹ tài liệu, tích cực thảo luận, tranh luận, đóng góp những ý kiến sâu sắc, thiết thực; chấp hành nghiêm Nội quy Kỳ họp. Mỗi ý kiến, mỗi quyết định phải đặt lợi ích quốc gia, dân tộc và quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân lên trên hết, thể hiện rõ tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân.

Từ nội dung của Kỳ họp thứ 2, PGS.TS Nguyễn Ngọc Sơn, Đại biểu Quốc hội chuyên trách hoạt động tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường kỳ vọng, Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục thể hiện tinh thần đổi mới, trách nhiệm và hành động, với những quyết sách thiết thực, tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển và giải quyết tốt hơn những vấn đề cử tri, nhân dân quan tâm.

Ông Sơn đặc biệt kỳ vọng vào ba nội dung lớn. Theo đó, thứ nhất, về kinh tế - xã hội, Quốc hội cần đánh giá thực chất tình hình, nhận diện đúng những điểm nghẽn và có giải pháp đủ mạnh để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao trong năm 2027 và những năm tiếp theo. Đặc biệt quan tâm đến hiệu quả phân bổ, sử dụng ngân sách, giải ngân đầu tư công và việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp.

“Cần làm rõ vì sao nguồn lực đã bố trí nhưng chưa phát huy hiệu quả, cơ chế đã tháo gỡ nhưng việc thực hiện vẫn chậm. Quan trọng hơn, tăng trưởng kinh tế phải được chuyển hóa thành việc làm, thu nhập và chất lượng cuộc sống của người dân”, ông Sơn nói.

Thứ hai, về hoạt động chất vấn, ông Sơn kỳ vọng các phiên chất vấn đi thẳng vào những vấn đề bức xúc, những tồn tại kéo dài, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp khắc phục. Đặc biệt, cần truy đến cùng những vấn đề đã được chất vấn, giám sát nhiều lần nhưng chuyển biến còn chậm. Chất vấn không chỉ để làm rõ trách nhiệm mà phải thúc đẩy hành động. Thước đo hiệu quả chất vấn không nằm ở những lời hứa tại nghị trường, mà ở kết quả thực hiện cam kết và những chuyển biến thực chất sau chất vấn.

Thứ ba, về công tác lập pháp, kỳ họp xem xét nhiều dự án luật có tác động trực tiếp đến đời sống người dân và hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là các luật về đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản, bảo hiểm xã hội, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường, ông Sơn mong muốn các luật được thông qua sẽ giải quyết căn cơ những bất cập từ thực tiễn, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực cho phát triển. "Đối với lĩnh vực khoa học, công nghệ và môi trường, tôi đặc biệt quan tâm đến việc hoàn thiện cơ chế quản lý an toàn thực phẩm, kiểm soát ô nhiễm môi trường và thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số”, ông Sơn nói.

Ông Sơn cũng nhấn mạnh: Tinh thần xuyên suốt là chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, nhưng không buông lỏng quản lý, không đánh đổi môi trường và sức khỏe người dân để lấy tăng trưởng. Thành công của Kỳ họp không chỉ được đo bằng số lượng luật, nghị quyết được thông qua, mà quan trọng hơn là những điểm nghẽn nào được tháo gỡ, những vấn đề gì của người dân được giải quyết. Những vấn đề được thảo luận tại nghị trường phải được chuyển hóa thành chính sách cụ thể; những cam kết tại phiên chất vấn phải được thực hiện; những đạo luật được thông qua phải sớm đi vào cuộc sống.

Trước đó, liên quan đến chất vấn và trả lời chất vấn, tại cuộc họp báo về dự kiến Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI diễn ra vào chiều 16/10, trả lời về dự kiến các lĩnh vực/bộ trưởng, trưởng ngành chất vấn, trả lời chất vấn tại Kỳ họp này, ông Hoàng Nam Hải, Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cho biết, ngay từ trong tháng 9/2026, Tổng Thư ký Quốc hội đã có văn bản gửi các đoàn đại biểu Quốc hội, các đại biểu Quốc hội. Đồng thời, cũng đánh giá các vấn đề được nêu bật từ các cơ quan báo chí, nguồn dư luận xã hội quan tâm, cũng như ý kiến cử tri.

Theo ông Hải, trên cơ sở tổng hợp các nguồn thông tin, 6 lĩnh vực đang được xem xét lựa chọn gồm: y tế; nông nghiệp và môi trường; giáo dục và đào tạo; khoa học và công nghệ; tài chính; nội vụ. Quốc hội dự kiến lựa chọn 2 trong số 6 lĩnh vực này để chất vấn. Do khối lượng công tác xây dựng pháp luật tại kỳ họp này rất lớn, dự kiến bố trí một ngày để tiến hành chất vấn.

Về quy trình lựa chọn, ông Hải cho hay, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát sẽ phối hợp, lấy ý kiến Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội trước khi báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Trên cơ sở đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ lựa chọn một số vấn đề xin ý kiến đại biểu Quốc hội quyết định 2 lĩnh vực chất vấn chính thức.

“Đối với 2 lĩnh vực được lựa chọn, dự kiến sẽ có 2 bộ trưởng chịu trách nhiệm trả lời chất vấn chính. Trường hợp nội dung chất vấn liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực như an toàn thực phẩm hoặc quản lý đất đai, các bộ trưởng có liên quan có thể được mời tham gia trả lời, làm rõ những vấn đề thuộc trách nhiệm quản lý. Hiện việc lựa chọn nội dung chất vấn vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến theo quy định. Vì vậy, chưa thể xác định cụ thể 2 lĩnh vực và các bộ trưởng sẽ trả lời chất vấn tại kỳ họp này”, ông Hải nói.