Pha Đay đi để nhớ

Một góc hồ Pha Đay.

Bản Bút cách khu trung tâm của huyện Quan Hóa cũ khoảng 10km. Con đường lên hồ men theo sườn núi quanh co, khi dốc đứng, khi uốn lượn giữa những tầng sương mỏng. Càng lên cao, không khí càng dịu lại, trong lành và thiên nhiên hiện ra gần gũi hơn. Hành trình lên hồ vì thế không chỉ là quãng đường di chuyển mà còn là một trải nghiệm khám phá cảnh quan đặc trưng của vùng núi cao. Hồ có diện tích khoảng 2,2ha, nằm ở độ cao khoảng 1.200m so với mực nước biển. Mặt hồ quanh năm phẳng lặng, phản chiếu màu xanh của cây rừng và bầu trời, tạo nên một khung cảnh hài hòa giữa nước, núi và mây.

Theo nhiều du khách, điều gây ấn tượng nhất chính là vẻ đẹp hoang sơ, kỳ vĩ của hồ. Bao quanh hồ là những cánh rừng nguyên sinh, trong đó có nhiều mảng rừng trên núi đá vôi đã tồn tại từ hàng trăm đến hàng nghìn năm, tạo nên hệ sinh thái gần như còn nguyên vẹn. Đến hồ, một trong những trải nghiệm được nhiều người yêu thích là chèo thuyền. Chỉ cần khua mái chèo nhẹ trên mặt nước, con thuyền chậm rãi trôi giữa khoảng xanh tĩnh lặng. Từ giữa hồ nhìn ra, những dãy núi nối nhau như bức tường thiên nhiên bao bọc, còn phía trên là bầu trời rộng mở với từng chùm mây đang lững lờ trôi. Du khách có thể tự chèo hoặc ngồi thuyền có người chèo, đi xung quanh lòng hồ. Mùa hè, thời tiết nắng nóng thì hồ là điểm “trốn nắng”, nghỉ ngơi lý tưởng cho một kỳ nghỉ ngắn ngày.

Bản Bút, điểm du lịch cộng đồng ngày càng được yêu thích.

Anh Nguyễn Hoàng Nam, du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ rằng anh từng đi nhiều điểm du lịch sinh thái ở miền núi, nhưng Pha Đay vẫn có cảm giác rất riêng. Anh cho biết: “Điều mình thích nhất là sự yên tĩnh. Ở đây gần như không có tiếng xe, không có những dịch vụ quá ồn ào. Chỉ có núi, rừng và mặt nước. Được bơi trong dòng nước mát lành của hồ khiến tôi cảm thấy thoải mái, bao mệt mỏi, căng thẳng đều tan biến”.

Không chỉ có hồ nước, hành trình đến Pha Đay còn gắn với không gian văn hóa của bản Bút, điểm du lịch cộng đồng được yêu thích ở Thanh Hóa. Bản Bút là nơi sinh sống của 105 hộ dân, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái. Trải qua nhiều thế hệ, người dân nơi đây vẫn gìn giữ được những nét văn hóa truyền thống trong đời sống hằng ngày, từ kiến trúc nhà sàn, nghề dệt thổ cẩm đến các phong tục sinh hoạt gắn với cộng đồng bản làng. Có rất nhiều trải nghiệm thú vị cho du khách khi đến với bản Bút, đó là ngắm nhìn, chụp ảnh với ruộng bậc thang nằm dưới chân núi, tham gia trò chơi dân gian như ném còn, bắn nỏ, đánh cồng chiêng hay tìm hiểu nghề dệt thổ cẩm của phụ nữ trong bản... Nhiều người thích khoác lên mình bộ trang phục truyền thống của người Thái để lưu lại những bức ảnh kỷ niệm đẹp tại đây. Khi chiều xuống, bản Bút trở nên rộn ràng hơn với những chương trình giao lưu văn nghệ. Tiếng chiêng, tiếng trống hòa cùng điệu khua luống, điệu xòe truyền thống khiến không gian núi rừng trở nên rộn ràng.

Và không thể không nhắc đến ẩm thực vùng cao tại đây. Những món ăn quen thuộc của đồng bào Thái như cơm lam, cá suối nướng, xôi ngũ sắc hay thịt lợn bản được chế biến theo cách giản dị nhưng đậm hương vị núi rừng. Bữa cơm thường không cầu kỳ, nhưng lại ấm cúng bởi sự hiếu khách của người dân. Không ít du khách chia sẻ rằng chính những bữa cơm quây quần bên bếp lửa, giữa không gian nhà sàn và tiếng gió rừng, đã để lại cảm giác khó quên hơn cả cảnh sắc thiên nhiên. Hiện nay, nhiều gia đình đã đầu tư, cải tạo, nâng cấp các gian nhà sàn trở thành homestay, cơ sở lưu trú, mang đến cho du khách cơ hội trải nghiệm cuộc sống của người dân bản địa. Trong không gian ấy, du khách có thể cùng chủ nhà chuẩn bị bữa cơm truyền thống, nhóm bếp lửa, hay đơn giản là ngồi trò chuyện, nghe những câu chuyện truyền thuyết của núi rừng sau một ngày dài khám phá.

Ngày nay, khi nhiều điểm đến du lịch dần trở nên sôi động và đông đúc, thì sự hoang sơ của Pha Đay, sự bình yên của bản Bút lại chính là điểm nhấn thu hút du khách gần xa. Không ồn ào nhiều dịch vụ, không dày đặc công trình du lịch, bản Bút hấp dẫn du khách bằng chính vẻ đẹp tự nhiên và sự chân thành của đời sống bản địa. Có lẽ vì thế, nhiều người khi rời Pha Đay, rời bản Bút vẫn mang theo cảm giác lưu luyến. Không chỉ là ký ức về một mặt hồ xanh giữa đại ngàn, mà còn là trải nghiệm được hòa mình vào nhịp sống người dân vùng cao, hòa mình vào thiên nhiên. Những điều giản dị ấy đã khiến Pha Đay trở thành một điểm đến không chỉ để khám phá, mà còn để mến nhớ.

Bài và ảnh: Phan Vân