Phải giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi kỳ hạn từ 6 tháng trở lên

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) yêu cầu các tổ chức tín dụng đồng thời triển khai giải pháp giảm 1,5-2%/năm lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên

NHNN vừa ban hành văn bản số 9608/NHNN-CSTT về việc triển khai các giải pháp trong hoạt động của các tổ chức tín dụng (TCTD), nhằm góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.

Theo đó, NHNN yêu cầu các TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện nghiêm Chỉ thị số 01/CT-NHNN ngày 9/1/2026 của Thống đốc NHNN về nhiệm vụ trọng tâm ngành ngân hàng năm 2026, đồng thời triển khai các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về điều hành lãi suất.

Cụ thể, các ngân hàng phải tập trung nguồn lực, tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và thực hiện đồng bộ giải pháp giảm mặt bằng lãi suất. Lãi suất tiền gửi niêm yết phải giảm tối thiểu 0,5%/năm đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. NHNN yêu cầu các TCTD không chạy đua tăng lãi suất huy động, không cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường tiền tệ.

Đối với lãi suất cho vay, các ngân hàng phải triển khai giải pháp giảm từ 1,5-2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên, qua đó hỗ trợ khách hàng tiếp cận vốn phục vụ hoạt động kinh tế.

Song song với giảm lãi suất, NHNN yêu cầu tăng trưởng tín dụng phải bảo đảm an toàn, hiệu quả, tập trung vào sản xuất, kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng kinh tế.

Nguồn vốn cần được ưu tiên cho những công trình, dự án trọng điểm có tính khả thi, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; các ngành, lĩnh vực cần khuyến khích theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, gồm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, giáo dục, đào tạo và công nghiệp văn hóa.

Các TCTD được yêu cầu tăng cường hợp vốn để cấp tín dụng cho những dự án lớn. Tuy nhiên, việc mở rộng cho vay phải đi đôi với kiểm soát chất lượng, tuyệt đối không hạ chuẩn điều kiện cấp tín dụng hoặc đánh đổi chất lượng tín dụng để tăng quy mô dư nợ.

Về cân đối nguồn vốn, ngân hàng phải thường xuyên rà soát cơ cấu huy động theo loại tiền, kỳ hạn và đa dạng hóa kênh huy động. Việc sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn cần được kiểm soát chặt chẽ; đồng thời tăng tỷ trọng nguồn vốn trung, dài hạn để hạn chế rủi ro thanh khoản và mất cân đối kỳ hạn.

NHNN cũng yêu cầu các ngân hàng rà soát quy định nội bộ, sản phẩm tín dụng, nâng cao chất lượng thẩm định và xác minh thực chất nhu cầu vay vốn. Những trường hợp khách hàng cung cấp thông tin không trung thực hoặc sử dụng vốn sai mục đích phải được phát hiện, xử lý kịp thời.

Tăng cường quản lý nợ xấu

Bên cạnh yêu cầu giảm lãi suất, NHNN nhấn mạnh việc kiểm soát tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, khách hàng có dư nợ lớn và nhóm khách hàng liên quan.

Các TCTD phải theo dõi mức độ tập trung tín dụng theo khách hàng, nhóm khách hàng có liên quan và các dự án quy mô lớn. Những trường hợp có chung người quản lý, người đại diện theo pháp luật, người sở hữu trên 5% vốn điều lệ; sử dụng chung tài sản bảo đảm, tập trung vốn vào cùng dự án hoặc có chung nguồn trả nợ cần được nhận diện để đánh giá rủi ro.

Đồng thời, các ngân hàng phải đa dạng hóa danh mục tín dụng, theo dõi diễn biến giá bất động sản, thanh khoản thị trường, lượng hàng tồn kho của dự án và tình hình phát hành trái phiếu doanh nghiệp để phát hiện sớm nguy cơ phát sinh rủi ro.

NHNN yêu cầu kiểm soát chặt tín dụng phục vụ việc góp vốn, mua hoặc nhận chuyển nhượng phần vốn góp tại công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh; mua cổ phần của công ty cổ phần chưa niêm yết hoặc chưa đăng ký giao dịch trên hệ thống UPCoM.

Việc cho vay để thanh toán tiền góp vốn theo hợp đồng góp vốn, hợp tác đầu tư hoặc hợp tác kinh doanh nhằm thực hiện dự án chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh tại thời điểm quyết định cho vay cũng thuộc diện phải kiểm soát chặt chẽ.

Đối với khoản vay nhằm bù đắp tài chính, văn bản quy định ngoại lệ khi khách hàng đáp ứng đầy đủ điều kiện: đã sử dụng vốn của chính mình thanh toán chi phí thực hiện dự án, hoạt động kinh doanh và các chi phí này phát sinh dưới 12 tháng tính đến thời điểm TCTD quyết định cho vay. Các khoản chi phí phải thuộc phương án sử dụng vốn vay trung, dài hạn mà khách hàng đã gửi ngân hàng để được xem xét cấp tín dụng.

NHNN nghiêm cấm việc lập hồ sơ tín dụng đối với các nhu cầu vốn nêu trên nhằm rút vốn vay sử dụng sai mục đích, lách giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng hoặc nhóm khách hàng liên quan, né tránh kiểm soát dòng tiền. Các vi phạm trong cấp tín dụng thuộc những trường hợp này sẽ bị xử lý nghiêm.

Đối với hoạt động mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ theo thư tín dụng do chính TCTD phát hành, ngân hàng phải kiểm soát rủi ro tương tự hoạt động cấp tín dụng thông thường, đánh giá bản chất giao dịch, đối tác, nguồn thanh toán và dòng tiền. Tăng trưởng tín dụng không được vượt mức dư nợ tối đa năm 2026 đã được thông báo sau khi trừ số dư các khoản mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ phát sinh trong năm.

Công tác thẩm định và quản lý tài sản bảo đảm cũng phải được tăng cường. Giá trị tài sản cần được xác định sát thị trường, cập nhật và đánh giá lại thường xuyên; tỷ lệ cấp tín dụng trên giá trị tài sản phải phù hợp với mức độ rủi ro, đặc điểm và khả năng thanh khoản. Khi tài sản suy giảm giá trị, ngân hàng phải kịp thời có biện pháp bổ sung, điều chỉnh hoặc xử lý, đồng thời phối hợp với cơ quan liên quan để tháo gỡ vướng mắc, thu hồi nợ.

Về chất lượng tín dụng, NHNN yêu cầu theo dõi sát các nhóm nợ, đặc biệt là nợ nhóm 2, nợ xấu, nợ ngoại bảng, các khoản nợ tiềm ẩn rủi ro và nợ đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Các TCTD phải đánh giá khả năng phục hồi của khách hàng, cập nhật mức độ rủi ro và triển khai biện pháp thu hồi nợ đến hạn, nợ quá hạn, hạn chế nguy cơ chuyển thành nợ xấu.

Đối với ngân hàng có quy mô hoặc tốc độ gia tăng nợ xấu cao, NHNN yêu cầu rà soát nguyên nhân, quản lý chặt các khoản cấp tín dụng và có giải pháp xử lý kịp thời.

Các ngân hàng phải thực hiện đúng quy định về phân loại nợ, trích lập dự phòng, phản ánh trung thực chất lượng tín dụng, không che giấu nợ xấu hoặc chậm ghi nhận rủi ro. Việc trích lập dự phòng phải đầy đủ, đúng thời điểm; đồng thời tăng cường năng lực tài chính, nâng cao tỷ lệ bao phủ nợ xấu, đẩy mạnh thu hồi và đa dạng hóa biện pháp xử lý nợ.

NHNN cũng yêu cầu kiểm soát các khoản lãi dự thu, nhất là những khoản có giá trị lớn, kéo dài hoặc khó thu hồi. Việc ghi nhận, hạch toán, thoái lãi dự thu và phân chia lợi nhuận phải đúng quy định, bảo đảm kết quả kinh doanh phản ánh thực chất hoạt động của ngân hàng.

Bên cạnh đó, các TCTD cần kiểm soát chi phí lãi phải trả phù hợp với khả năng tạo thu nhập từ tín dụng, đa dạng hóa nguồn thu từ dịch vụ và hoạt động phi tín dụng, giảm dần sự phụ thuộc vào thu nhập lãi thuần.

Xử lý ngân hàng vi phạm

NHNN yêu cầu các TCTD nâng cao năng lực quản lý, điều hành, quản trị rủi ro, kiểm soát và kiểm toán nội bộ; tăng cường kỷ cương, kỷ luật và đạo đức nghề nghiệp. Các ngân hàng phải tuân thủ giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn và tăng cường kiểm tra hoạt động cấp tín dụng, phân loại nợ, trích lập dự phòng cũng như giao dịch với cổ đông và người có liên quan.

Đồng thời, các TCTD phải xây dựng tiêu chí xác định người có liên quan của khách hàng theo quy định pháp luật, rà soát danh mục khách hàng dư nợ lớn và các pháp nhân, cá nhân có quan hệ tiềm ẩn rủi ro để chủ động phòng ngừa, xử lý.

NHNN cho biết các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động ngân hàng sẽ tiếp tục được hoàn thiện nhằm kiểm soát hiệu quả vấn đề sở hữu cổ phần, khách hàng liên quan và mục đích sử dụng vốn vay.

Đặc biệt, từ nay đến cuối năm 2026, các TCTD không tuân thủ chỉ đạo về lãi suất của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN hoặc cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường, làm gia tăng rủi ro ngân hàng có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.

Căn cứ tính chất và mức độ rủi ro, NHNN có thể điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026, giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp trong năm 2027 hoặc yêu cầu ngân hàng thực hiện một hay một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.

baochinhphu.vn