Phải khám sàng lọc ngay cho trẻ để có biện pháp điều trị

Một suất ăn bán trú của học sinh (ảnh minh họa). Ảnh: B.LINH

Khởi tố, bắt giam kẻ vi phạm là điều đương nhiên, nhưng cần có động thái về việc chịu trách nhiệm đối với trẻ em trong vấn đề này.

Hai nguy cơ có thể tồn tại song song

Thông tin về vụ 300 tấn thịt lợn bẩn tuồn vào chợ và bếp ăn trường học vừa bị triệt phá, thượng tá Vũ Thị Hoàng Yến, Phó trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an TP Hà Nội) cho biết, đối tượng Nguyễn Thị Hiền thuê địa điểm tại Trung tâm Giết mổ tập trung Vạn Phúc (xã Nam Phù, Hà Nội) để giết mổ lợn. Hiền phối hợp với Đỗ Văn Thanh thu gom lợn dịch bệnh từ Phú Thọ, Tuyên Quang, rồi chuyển về lò mổ tại Hà Nội. Trung bình mỗi ngày, Thanh và đồng bọn thu gom 50-60 con lợn nhiễm dịch bệnh để bán cho Hiền.

Hiền sau đó bán lại cho Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát. Công ty này pha lọc, sơ chế, đóng gói, dán nhãn “thịt lợn sạch” có truy xuất nguồn gốc QR Code rồi phân phối cho nhiều đơn vị, trong đó có Công ty cổ phần Dịch vụ suất ăn công nghiệp Hà Nội, cung cấp thực phẩm cho bếp ăn của 26 trường tiểu học và nhiều trường mầm non tư thục tại Hà Nội và nhiều tỉnh lân cận.

Hơn 26 trường mầm non và tiểu học sử dụng thịt lợn nhiễm bệnh, như vậy có ít nhất khoảng 10.000 nghìn trẻ em phải ăn thịt lợn được “hóa phép” thành thịt “sạch” bởi sự tiếp tay của đơn vị chức năng. Các trường có liên quan đến Công ty cổ phần dịch vụ suất ăn công nghiệp Hà Nội được nêu tên như Trường Tiểu học Trần Phú, Trường Tiểu học Ngô Sĩ Kiện, Trường Tiểu học Tứ Hiệp, Trường Tiểu học Vĩnh Quỳnh...

Dưới góc nhìn y khoa, bác sĩ Lê Văn Thiệu (Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương) cho biết, có nhiều yếu tố nguy cơ từ việc tiêu thụ thịt động vật mắc bệnh, các loại thịt này có thể chứa vi khuẩn, ký sinh trùng, virus và cả độc tố nguy hiểm.

Ở góc độ nhiễm trùng, đây là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển mạnh. Các tác nhân như E. coli hay nhiều loại vi khuẩn gây bệnh đường ruột Salmonella, Listeria có thể tồn tại và xâm nhập vào cơ thể khi người dùng ăn phải. Biểu hiện thường gặp là đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, sốt, những triệu chứng quen thuộc của ngộ độc thực phẩm.

Tuy nhiên, nguy cơ không dừng lại ở đó. “Bản thân thịt đã bị phân hủy hoặc nhiễm khuẩn sẽ sinh ra độc tố. Ngoài ra, trong một số trường hợp, người ta có thể sử dụng hóa chất để hạn chế quá trình ôi thiu, tẩy mùi, khiến thịt trông như còn “tươi”. Khi ăn vào, những chất này có thể gây nhiễm độc, ảnh hưởng đến gan, biểu hiện bằng tăng men gan, đau tức vùng bụng và nhiều rối loạn khác”, bác sĩ Thiệu phân tích.

Theo bác sĩ Thiệu, điều đáng nói là hai nguy cơ này có thể tồn tại song song hoặc thay thế nhau. Nếu không dùng hóa chất, vi khuẩn phát triển mạnh gây nhiễm trùng; nếu có can thiệp hóa chất, nguy cơ nhiễm độc lại gia tăng. “Trẻ em là nhóm đối tượng có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, khả năng chống chịu với vi khuẩn và độc tố kém hơn người trưởng thành. Đặc biệt, việc phơi nhiễm với độc tố hoặc hóa chất trong thời gian dài còn có thể tác động đến cơ quan và sức khỏe tổng thể”, bác sĩ Thiệu nêu rõ.

Các chuyên gia cho rằng, nếu trẻ ăn phải thịt lợn bệnh, ngoài các triệu chứng cấp tính như nôn, tiêu chảy... cần theo dõi kỹ hơn vì nếu tình trạng này kéo dài, lặp lại nhiều lần, có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, từ đó tác động đến sự phát triển của trẻ.

“Thực tế, thịt lợn hỏng sẽ không đảm bảo chất dinh dưỡng ban đầu nữa. Những ảnh hưởng này phụ thuộc vào thời gian sử dụng và số lượng nạp vào của trẻ: Ăn nhiều ăn ít, thời gian bao lâu... Để yên tâm trẻ nên được đi khám dinh dưỡng định kỳ để kiểm tra xem cân nặng, chiều cao có tương ứng độ tuổi không, mức độ dinh dưỡng có thiếu hụt vi chất hay ảnh hưởng gì không”, bác sĩ Lê Văn Thiệu nói.

Ai chịu trách nhiệm cho sức khỏe của trẻ?

Ở góc độ bảo vệ quyền trẻ em, ông Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Trẻ em bày tỏ sự phẫn nộ trước sự việc này và cho rằng đó là hành vi vô đạo đức: “Việc doanh nghiệp cố tình cung cấp thực phẩm nhiễm bệnh, kém chất lượng, đặc biệt là khi biết rõ nguồn hàng đó được đưa vào trường học, là một hành vi vi phạm đạo đức nghiêm trọng trước khi xét đến khía cạnh pháp luật”.

Thực tế cho thấy các loại thực phẩm bẩn này thường nhắm vào những nhóm đối tượng yếu thế và không có khả năng tự bảo vệ như trẻ em và lực lượng lao động nghèo. Trẻ em với cơ thể còn non nớt rất dễ bị tổn thương bởi thực phẩm không an toàn, dẫn đến những hệ lụy lâu dài về thể chất, tạo ra một thế hệ dễ bị bệnh tật và còi cọc. Trẻ em không thể tự bảo vệ, không thể tự lên tiếng, do đó, ông Nam cho rằng, để đảm bảo tính nghiêm minh, các cơ quan bảo vệ pháp luật, điều tra, truy tố, xét xử cần coi đây là những tình tiết tăng nặng. Bởi pháp luật quy định, khi đã gây hại cho trẻ em thì tất cả các hành vi vi phạm phải được tính là tình tiết tăng nặng.

Đến nay, chưa cơ quan, đơn vị nào lên tiếng về việc chịu trách nhiệm đối với sức khỏe của trẻ đã ăn suất ăn tại các trường này. Về vấn đề này, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em khẳng định: Trước hết, đầu tiên là nhà trường, đơn vị trực tiếp cung cấp dịch vụ phải có trách nhiệm, không thể đổ thừa cho ai được vì theo quy định, trường phải làm rõ nguồn gốc cung cấp thực phẩm.

Khi ký hợp đồng với một cơ sở cung cấp dịch vụ (dù là cung cấp suất ăn sẵn hay cung cấp nguyên liệu để nhà trường tự chế biến) thì đều phải có hợp đồng, cam kết các điều khoản và phải có động tác kiểm tra, xác minh nguồn đó có sạch hay không. Cùng chịu trách nhiệm với nhà trường là các doanh nghiệp cung ứng nguyên liệu hoặc suất ăn.

Một khi đã xác định đó là thực phẩm bẩn, bữa ăn không an toàn thì cùng có trách nhiệm bảo vệ sức khỏe cho các em. Trong lúc phụ huynh đang hoang mang thì các đơn vị này cần nhanh chóng tạo điều kiện và bỏ kinh phí ra để đưa học sinh đi khám sức khỏe, xem có vấn đề gì về thể chất không vì thực phẩm không đảm bảo không chỉ ảnh hưởng về đường tiêu hóa, nếu sử dụng lâu dài nó còn ảnh hưởng đến nhiều vấn đề khác.

“ Bộ Y tế, Sở Y tế là cơ quan chuyên môn cần phải vào cuộc ngay lập tức để hướng dẫn các trường cho học sinh đi khám, mà không chờ đến kỳ khám sức khỏe định kỳ. Những trường hợp đã phát hiện thực phẩm bẩn là phải khám sàng lọc ngay để có biện pháp điều trị và phòng ngừa kịp thời. Nhà trường và các cá nhân, tổ chức gây ra việc này phải chịu chi phí khám cho học sinh”, ông Đặng Hoa Nam nhấn mạnh.