Phân tích đặc tính kỹ thuật và vai trò chiến lược của tên lửa siêu vượt âm Oreshnik

Trong đợt không kích quy mô lớn nhằm vào thành phố Kiev ngày 24/5, lực lượng Nga đã triển khai tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik cùng các thiết bị bay không người lái (UAV). Đây là lần thứ ba loại vũ khí này được ghi nhận xuất hiện trong chiến sự kể từ năm 2024, thu hút sự chú ý đặc biệt từ giới quan sát quân sự quốc tế.

Tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik của Nga. Ảnh: The Defense News/TTXVN

Oreshnik là tên lửa đạn đạo tầm trung (IRBM) có khả năng tấn công mục tiêu ở khoảng cách từ 3.000 đến 5.500 km. Đáng chú ý, tên lửa có thể đạt vận tốc tối đa Mach 11, tương đương khoảng 13.580 km/h. Với tốc độ này, vũ khí chỉ mất khoảng 11 phút để tiếp cận các căn cứ không quân tại Ba Lan và 17 phút để vươn tới trụ sở NATO tại Brussels (Bỉ).

Công nghệ đầu đạn đa mục tiêu MIRV

Điểm khác biệt quan trọng của Oreshnik nằm ở việc ứng dụng công nghệ MIRV (đầu đạn phân tách dẫn đường độc lập). Theo dữ liệu từ tình báo quân sự, mỗi tên lửa Oreshnik mang theo 6 đầu đạn chính, mỗi đầu đạn chính lại chứa thêm 6 đầu đạn con. Cấu trúc này cho phép một tên lửa duy nhất tạo ra tới 36 điểm tấn công riêng biệt trên một diện tích rộng lớn.

Tiến sĩ Nah Liang Tuang, chuyên gia tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S Rajaratnam (RSIS), nhận định sức mạnh hủy diệt của Oreshnik đến từ sự kết hợp giữa tốc độ siêu vượt âm và thiết kế đa đầu đạn. Ngay cả khi không sử dụng đầu đạn hạt nhân, động năng khổng lồ từ tốc độ cực cao cũng đủ sức phá hủy các boongke kiên cố nằm sâu dưới lòng đất.

So sánh với hệ thống tên lửa Kinzhal

Mặc dù Nga đã sử dụng tên lửa siêu vượt âm Kinzhal từ trước, Oreshnik vẫn được đánh giá là khó đánh chặn hơn do đặc tính bay. Trong khi Kinzhal có khả năng cơ động linh hoạt trên không để né tránh phòng không, Oreshnik lại tập trung vào tốc độ lao xuống mục tiêu ở giai đoạn cuối cực lớn.

Theo phân tích từ Viện Các vấn đề Quốc tế Ba Lan (PISM), các đầu đạn của Oreshnik không thực hiện những thao tác đổi hướng phức tạp ở tốc độ siêu vượt âm như các loại vũ khí hiện đại khác. Tuy nhiên, chính vận tốc vượt trội giúp các đầu đạn này xuyên thủng hầu hết các lá chắn phòng thủ tên lửa hiện nay trước khi đối phương kịp phản ứng.

Công cụ răn đe và áp lực chiến lược

Việc triển khai Oreshnik không chỉ mang ý nghĩa tác chiến tại thực địa mà còn được xem là một thông điệp răn đe chiến lược. Tầm bắn của loại tên lửa này đủ sức bao phủ toàn bộ lục địa châu Âu, bao gồm cả các căn cứ quân sự của Mỹ. Điều này tạo ra áp lực quân sự lớn mà chưa cần sử dụng đến kho vũ khí hạt nhân chính thức.

Bên cạnh đó, giới chuyên gia cảnh báo về nguy cơ tính toán sai lầm do rất khó xác định Oreshnik đang mang đầu đạn hạt nhân hay đầu đạn thông thường cho đến khi nó thực sự va chạm với mục tiêu. Hiện tại, Bộ Quốc phòng Mỹ đánh giá Oreshnik là dòng tên lửa mang tính thử nghiệm, được phát triển dựa trên nền tảng của tên lửa đạn đạo liên lục địa RS-26 Rubezh.