Phản ứng của Nga, Mỹ, Trung Quốc khi Hiệp ước New START hết hiệu lực

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov. Ảnh: TASS

“Chúng tôi nhìn nhận việc hiệp ước hết hạn theo hướng tiêu cực và bày tỏ sự tiếc nuối về điều này”, hãng thông tấn TASS dẫn lời ông Peskov cho hay.

New START là khuôn khổ pháp lý quốc tế cuối cùng còn hiệu lực nhằm hạn chế việc triển khai vũ khí hạt nhân chiến lược giữa Nga và Mỹ. Hiệp ước hết hiệu lực trong bối cảnh Mỹ từ chối gia hạn. Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố ông hy vọng có thể đạt được một thỏa thuận mới tốt hơn, trong đó có sự tham gia của Trung Quốc.

Phía Nga cho biết đã đề xuất tiếp tục tuân thủ các giới hạn cốt lõi của New START thêm một năm sau khi hiệp ước hết hạn, song đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi chính thức từ Washington. Liên quan tới khả năng Trung Quốc tham gia, Moskva nhấn mạnh đây là quyết định thuộc về Bắc Kinh và Nga tôn trọng mọi lựa chọn của phía Trung Quốc.

Nga đồng thời lưu ý rằng nếu New START được mở rộng hoặc thay thế bằng một khuôn khổ mới, thỏa thuận này cần bao gồm cả các đồng minh hạt nhân của Mỹ trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), cụ thể là Anh và Pháp. Moskva lập luận rằng năng lực hạt nhân của hai quốc gia này hiện không chịu sự điều chỉnh của bất kỳ hiệp ước ổn định chiến lược nào.

Hãng Bloomberg dẫn các nguồn thạo tin cho hay Tổng thống Trump sẽ đưa ra quyết định về các bước tiếp theo trong kiểm soát vũ khí hạt nhân khi ông cho rằng thời điểm phù hợp. Một quan chức Nhà Trắng giấu tên cho biết mốc thời gian triển khai các biện pháp kiểm soát vũ khí cũng sẽ do Tổng thống xác định, song không nêu cụ thể khi nào quyết định này có thể được đưa ra.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu họp báo tại Nhà Trắng. Ảnh: THX/TTXVN

Bộ Ngoại giao Nga cho rằng trong bối cảnh hiện nay, hai bên không còn bị ràng buộc bởi các nghĩa vụ theo New START và có quyền tự do lựa chọn các bước đi tiếp theo. Moskva khẳng định sẽ hành động “một cách có trách nhiệm và cân bằng”, xây dựng cách tiếp cận đối với vấn đề cắt giảm vũ khí chiến lược dựa trên phân tích toàn diện chính sách quân sự của Mỹ cũng như tình hình chiến lược tổng thể.

Trước đó, tại cuộc họp Hội đồng An ninh hồi tháng 9/2025, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Moskva sẵn sàng tiếp tục tuân thủ các giới hạn định lượng của hiệp ước thêm một năm sau khi hết hạn, với điều kiện Washington cũng làm điều tương tự.

Trả lời câu hỏi của TASS ngày 5/10/2025, Tổng thống Trump khi đó đánh giá đề xuất của ông Putin là “một ý tưởng hay”. Tuy nhiên, theo phía Nga, đến nay Mỹ vẫn chưa có động thái cụ thể nào nhằm đáp lại đề xuất này.

Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cho biết:“Trung Quốc lấy làm tiếc về việc Hiệp ước New START hết hiệu lực, bởi hiệp ước này có ý nghĩa rất lớn đối với việc duy trì ổn định chiến lược toàn cầu”. Ông đồng thời cho rằng cộng đồng quốc tế nhìn chung lo ngại việc hiệp ước chấm dứt hiệu lực sẽ tác động tiêu cực tới hệ thống kiểm soát vũ khí hạt nhân quốc tế và trật tự hạt nhân toàn cầu.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm trong cuộc họp báo tại Bắc Kinh ngày 19/9/2024. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Ông Lâm Kiếm cho biết Nga đã đề xuất hai bên tiếp tục tuân thủ các giới hạn cốt lõi của hiệp ước, đồng thời kêu gọi Mỹ phản ứng một cách mang tính xây dựng, xử lý có trách nhiệm các sắp xếp hậu hiệp ước và sớm nối lại đối thoại ổn định chiến lược với Nga.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng tái khẳng định nước này kiên trì chiến lược hạt nhân mang tính phòng vệ, tuân thủ chính sách không sử dụng vũ khí hạt nhân trước, đồng thời cam kết không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân đối với các quốc gia không sở hữu vũ khí hạt nhân hoặc các khu vực phi hạt nhân. Theo ông Lâm Kiếm, Trung Quốc duy trì kho vũ khí hạt nhân ở mức tối thiểu cần thiết cho an ninh quốc gia và lực lượng hạt nhân của nước này nhỏ hơn rất nhiều so với Mỹ và Nga. Trung Quốc sẽ không tham gia các cuộc đàm phán cắt giảm vũ khí song phương giữa hai nước này ở giai đoạn hiện nay.

Trong khi đó, Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres cảnh báo việc Hiệp ước New START hết hiệu lực đánh dấu một “khoảnh khắc nghiêm trọng” đối với hòa bình và an ninh quốc tế.

Tổng thư ký Liên hơpj quốc Antonio Guterres phát biểu trong cuộc họp báo tại New York, Mỹ. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Trong một tuyên bố, ông Guterres nhấn mạnh thế giới đang bước vào giai đoạn chưa từng có tiền lệ, khi lần đầu tiên trong hơn nửa thế kỷ không còn bất kỳ ràng buộc pháp lý nào đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược của hai quốc gia sở hữu phần lớn vũ khí hạt nhân toàn cầu.

Tuy vậy, ông cho rằng bước ngoặt này cũng tạo cơ hội để tái định hình khuôn khổ kiểm soát vũ khí trong một môi trường an ninh đang thay đổi, đồng thời hoan nghênh các tuyên bố của cả Tổng thống Mỹ và Tổng thống Nga thừa nhận nguy cơ của một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới. Ông kêu gọi hai bên sớm quay trở lại bàn đàm phán, thống nhất một khuôn khổ kế nhiệm nhằm khôi phục các giới hạn có thể kiểm chứng, giảm rủi ro và tăng cường an ninh toàn cầu.

Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc