Phát hiện gene bảo vệ não trước bệnh Alzheimer

Các nhà khoa học phát hiện gene Pla2g2f có thể giúp bảo vệ não trước tổn thương do lão hóa, hạn chế suy giảm trí nhớ và mở ra hướng nghiên cứu mới về bệnh Alzheimer. (Nguồn: Shutterstock)

Một nghiên cứu công bố trên Tạp chí Nature Neuroscience ngày 15/10 cho thấy, việc tăng cường hoạt động của gene Pla2g2f có thể giúp duy trì trí nhớ, hạn chế tổn thương tế bào thần kinh và giảm tình trạng viêm trong não ở chuột già.

Phát hiện của nhóm nghiên cứu thuộc hệ thống y tế Mass General Brigham (Mỹ) góp phần lý giải vì sao một số người cao tuổi vẫn duy trì khả năng ghi nhớ tốt, ngay cả khi não bộ xuất hiện những dấu hiệu tổn thương liên quan đến bệnh Alzheimer.

Theo các nhà khoa học, quá trình lão hóa não chịu tác động đồng thời của các cơ chế bảo vệ và gây tổn thương. Khi các yếu tố bất lợi chiếm ưu thế, sự kết nối giữa các tế bào thần kinh suy yếu, tình trạng viêm gia tăng và quá trình chuyển hóa chất béo bị rối loạn, ảnh hưởng đến trí nhớ.

Để tìm hiểu cơ chế bảo vệ tự nhiên của não, nhóm nghiên cứu tập trung vào vùng hồi hải mã, khu vực đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và lưu giữ ký ức. Tại đây, họ xác định được gene Pla2g2f, vốn có chức năng trong não chưa được làm rõ trước đó.

Đáng chú ý, hoạt động của gene này tăng lên trong quá trình lão hóa và khi não xuất hiện tình trạng viêm. Mức hoạt động của Pla2g2f cũng cao hơn ở những người lớn tuổi vẫn duy trì khả năng nhận thức tốt dù não có dấu hiệu bệnh Alzheimer.

Trong các thí nghiệm trên chuột già, việc giảm hoạt động của Pla2g2f khiến các kết nối thần kinh suy yếu, phản ứng viêm gia tăng và quá trình hình thành tế bào thần kinh mới bị ảnh hưởng. Những con chuột này đồng thời gặp nhiều vấn đề về trí nhớ hơn.

Ngược lại, khi tăng cường hoạt động của gene, các nhà khoa học ghi nhận khả năng bảo vệ kết nối thần kinh, hạn chế viêm và duy trì trí nhớ. Đặc biệt, việc can thiệp ở chuột trung niên, trước khi xuất hiện suy giảm nhận thức đáng kể, đã làm thay đổi diễn biến suy giảm trí nhớ theo tuổi.

Nghiên cứu cũng chỉ ra vai trò của Pla2g2f trong điều hòa chuyển hóa chất béo. Các thí nghiệm trên tế bào miễn dịch não người được tạo ra trong phòng thí nghiệm cho thấy, tăng hoạt động của gene giúp giảm tích tụ các giọt chất béo và cholesterol trong tế bào. Đây là những thay đổi thường gặp ở các tế bào liên quan đến bệnh Alzheimer.

Theo nhóm nghiên cứu, kết quả trên gợi mở khả năng phát triển các liệu pháp tăng cường cơ chế bảo vệ tự nhiên của não, qua đó làm chậm suy giảm nhận thức và nguy cơ mắc bệnh Alzheimer.

Tuy nhiên, hiệu quả bảo vệ trí nhớ hiện mới được chứng minh trên động vật. Các nhà khoa học cần tiếp tục nghiên cứu để xác định liệu việc tăng hoạt động của Pla2g2f có an toàn và mang lại lợi ích tương tự ở người hay không.