Phát hiện mới về kháng thể có khả năng ngăn chặn virus nguy hiểm

Ảnh: Medical News Today

Một nghiên cứu mới công bố đã mở ra triển vọng kiểm soát Epstein-Barr virus (EBV) - loại virus lây nhiễm phổ biến bậc nhất thế giới, hiện diện ở khoảng 95% dân số toàn cầu và có liên quan đến nhiều bệnh lý nghiêm trọng, trong đó có ung thư và các rối loạn mạn tính.

Đột phá trong cuộc chiến với virus phổ biến

Nhóm các nhà khoa học tại Trung tâm Ung thư Fred Hutchinson cho biết đã đạt được bước tiến quan trọng khi phát triển được các kháng thể có khả năng ngăn EBV xâm nhập tế bào miễn dịch. Kết quả nghiên cứu đăng trên Cell Reports Medicine cho thấy, một trong các kháng thể này có thể ngăn chặn hoàn toàn sự lây nhiễm virus trong mô hình thí nghiệm có hệ miễn dịch tương tự con người.

EBV từ lâu được xem là “đối thủ khó trị” do khả năng bám vào gần như toàn bộ tế bào B - một thành phần quan trọng của hệ miễn dịch. Điều này khiến việc tìm kiếm kháng thể hiệu quả trở nên đặc biệt thách thức.

“Việc tìm ra kháng thể của người có khả năng ngăn chặn virus Epstein Barr lây nhiễm vào các tế bào miễn dịch là một thách thức đặc biệt, bởi vì không giống như các loại virus khác, EBV tìm cách liên kết với hầu hết mọi tế bào B của chúng ta”, Andrew McGuire, Tiến sĩ, nhà hóa sinh và sinh học tế bào tại Bộ phận Vắc-xin và Bệnh truyền nhiễm tại Fred Hutchinson giải thích. “Chúng tôi quyết định sử dụng các công nghệ mới để cố gắng lấp đầy khoảng trống kiến thức này và cuối cùng chúng tôi đã tiến một bước quan trọng hướng tới việc ngăn chặn một trong những loại virus phổ biến nhất trên thế giới”.

Theo các nhà nghiên cứu, việc ứng dụng mô hình chuột được biến đổi gen để tạo ra kháng thể người đã giúp vượt qua rào cản này, mở ra hướng tiếp cận mới trong kiểm soát virus.

Nhắm trúng “điểm yếu” của virus

Nghiên cứu tập trung vào hai protein then chốt của EBV: gp350 - giúp virus bám vào tế bào, và gp42 - cho phép virus xâm nhập vào bên trong.

Ảnh: Shutterstock

Từ đó, nhóm đã xác định được nhiều kháng thể đơn dòng có khả năng vô hiệu hóa các cơ chế này. Đáng chú ý, một kháng thể nhắm vào gp42 cho thấy hiệu quả vượt trội khi chặn đứng hoàn toàn quá trình nhiễm virus, trong khi kháng thể nhắm vào gp350 chỉ mang lại hiệu quả một phần.

Phát hiện này không chỉ giúp hiểu rõ hơn cơ chế lây nhiễm của EBV mà còn cung cấp dữ liệu quan trọng cho việc phát triển vaccine trong tương lai.

“Chúng tôi không chỉ xác định được các kháng thể quan trọng chống lại virus Epstein Barr, mà còn xác nhận một phương pháp mới đột phá để phát hiện các kháng thể bảo vệ chống lại các tác nhân gây bệnh khác”, Crystal Chhan, nghiên cứu sinh Tiến sĩ về bệnh lý học tại phòng thí nghiệm McGuire cho biết.

Ý nghĩa với bệnh nhân nguy cơ cao

EBV thường tồn tại âm thầm trong cơ thể, nhưng có thể trở nên nguy hiểm ở những người suy giảm miễn dịch, đặc biệt là bệnh nhân ghép tạng hoặc ghép tủy xương.

Trong bối cảnh đó, virus có thể kích hoạt các biến chứng nghiêm trọng như rối loạn tăng sinh lympho sau ghép (PTLD) - một dạng ung thư hệ bạch huyết có thể đe dọa tính mạng.

Hiện nay, y học vẫn chưa có biện pháp điều trị đặc hiệu nhằm ngăn chặn EBV tái hoạt động trong các nhóm bệnh nhân này, khiến nhu cầu về các giải pháp phòng ngừa hiệu quả trở nên cấp thiết.

Hướng tới liệu pháp phòng ngừa bằng kháng thể

Các nhà khoa học kỳ vọng, trong tương lai, các kháng thể đơn dòng có thể được sử dụng như một liệu pháp truyền tĩnh mạch nhằm ngăn ngừa nhiễm EBV ngay từ đầu hoặc kiểm soát virus ở những bệnh nhân có nguy cơ tái phát cao

Nếu thành công, phương pháp này có thể giúp giảm đáng kể tỷ lệ biến chứng sau ghép, đồng thời cải thiện tiên lượng và chất lượng sống của bệnh nhân.

Hiện nhóm nghiên cứu đang phối hợp với các đối tác để tiến hành các bước tiếp theo, bao gồm thử nghiệm an toàn và thử nghiệm lâm sàng. Sau nhiều năm tìm kiếm giải pháp hiệu quả, giới khoa học nhận định đây là một bước tiến quan trọng, mở ra hy vọng kiểm soát một trong những loại virus phổ biến nhất thế giới.

“Chúng tôi đang có động lực để phát triển phát hiện này thành một liệu pháp có thể tạo ra sự khác biệt lớn cho bệnh nhân trải qua cấy ghép”, Tiến sĩ McGuire nói. “Sau nhiều năm tìm kiếm một phương pháp khả thi để chống lại virus Epstein Barr, đây là một bước tiến đáng kể đối với cộng đồng khoa học và những người có nguy cơ cao nhất gặp biến chứng từ virus này”.