Phát hiện sớm để chặn nguồn lây bệnh lao trong cộng đồng

Giữ vững thành quả, vượt khó để không bỏ sót người bệnh

Tại Hội nghị tổng kết công tác phòng, chống lao năm 2025 và mít tinh hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống lao (24/3), BSCKII Nguyễn Thanh Hải – Giám đốc Bệnh viện Phổi Nghệ An cho biết, bệnh lao vẫn là mối đe dọa trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng người dân, đồng thời gây gánh nặng không nhỏ cho xã hội.

Mặc dù công tác phòng, chống lao thời gian qua đạt nhiều kết quả tích cực, song Nghệ An vẫn là địa phương chịu áp lực lớn từ căn bệnh này. Điều đó đòi hỏi các hoạt động phòng, chống lao phải được duy trì thường xuyên, liên tục, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, trong đó ngành y tế giữ vai trò nòng cốt.

Những chuyến xe chụp X-quang lưu động ứng dụng công nghệ AI của Bệnh viện Phổi Nghệ An đến các bản làng vùng cao Nghệ An khám, kiểm tra sức khỏe cho người dân.

Theo BS Hải, nhờ sự hỗ trợ của Chương trình chống lao quốc gia, sự quan tâm của tỉnh, sự chỉ đạo trực tiếp của Sở Y tế Nghệ An và sự phối hợp của các đơn vị liên quan, hoạt động phòng, chống lao trên địa bàn đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận. Tỷ lệ điều trị thành công bệnh lao nhiều năm liền duy trì trên 90%, tỷ lệ tử vong do lao được khống chế ở mức thấp.

Riêng năm 2025, toàn tỉnh phát hiện 1.740 bệnh nhân lao, trong đó có 1.223 bệnh nhân lao có bằng chứng vi khuẩn học và 77 bệnh nhân lao kháng thuốc. Tỷ lệ xét nghiệm đờm trên dân số đạt 1,27%, vượt chỉ tiêu đề ra.

BSCKII Nguyễn Thanh Hải - Giám đốc Bệnh viện Phổi Nghệ An cho biết, bệnh lao vẫn đang là mối đe dọa trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng người dân, đồng thời tạo gánh nặng cho xã hội.

Một điểm nổi bật khác là hoạt động sàng lọc chủ động tại cộng đồng tiếp tục được mở rộng. Trong giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh đã tổ chức khám, chụp X-quang cho 135.479 người, trong đó phát hiện 6.732 trường hợp có tổn thương nghi lao và chẩn đoán xác định 756 ca mắc lao. Riêng năm 2025, có 36.684 người được khám sàng lọc, 894 trường hợp có tổn thương nghi lao và 150 người được chẩn đoán mắc lao.

Các đợt sàng lọc được triển khai tại nhiều địa bàn và nhóm nguy cơ cao như người tiếp xúc gần với bệnh nhân lao, người mắc bệnh mạn tính, người cao tuổi, phạm nhân trong trại giam, người tại cơ sở cai nghiện và các nhóm dễ tổn thương khác.

Trong giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh Nghệ An đã tổ chức khám, chụp X-quang cho 135.479 người, phát hiện 6.732 trường hợp có tổn thương nghi lao và chẩn đoán xác định 756 ca mắc lao.

Tuy nhiên, người đứng đầu Bệnh viện Phổi Nghệ An cũng chỉ ra không ít khó khăn, thách thức. Nguồn lực dành cho công tác phòng, chống lao còn hạn chế; một bộ phận người dân vẫn còn mặc cảm, kỳ thị với bệnh lao; sự phối hợp ở một số nơi có lúc chưa thường xuyên; trong khi việc tiếp cận dịch vụ y tế ở vùng sâu, vùng xa còn nhiều trở ngại. Cùng với đó, tác động của HIV/AIDS tiếp tục làm gia tăng gánh nặng bệnh lao.

Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang được triển khai, hệ thống phòng, chống lao càng phải thích ứng kịp thời để giữ vững kết quả đã có và không để gián đoạn các hoạt động chuyên môn.

Bám sát chủ đề năm nay là "Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân", BSCKII Nguyễn Thanh Hải cho biết, năm 2026 Bệnh viện Phổi Nghệ An sẽ tiếp tục đẩy mạnh khám sàng lọc bệnh lao gắn với khám sức khỏe định kỳ; phát hiện sớm, chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát quản lý bệnh lao ở các tuyến và đẩy mạnh truyền thông để huy động sự tham gia mạnh mẽ hơn của cộng đồng trong công tác phòng, chống lao.

Lấy phát hiện sớm làm mũi nhọn, kéo giảm nguồn lây từ cộng đồng

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, TS.BSCKII Lê Thị Hoài Chung - Giám đốc Sở Y tế Nghệ An nhấn mạnh, bệnh lao là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, lây qua đường không khí, diễn biến âm thầm và vẫn là thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Điều đáng lo ngại là vẫn còn nhiều người mắc lao trong cộng đồng chưa được phát hiện, trở thành nguồn lây tiềm ẩn. Vì vậy, toàn ngành phải chuyển mạnh từ tư duy khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, lấy phát hiện sớm làm khâu then chốt để giảm nguy cơ lây lan.

TS.BSCKII Lê Thị Hoài Chung - Giám đốc Sở Y tế Nghệ An phát biểu tại hội nghị.

Theo chỉ đạo của người đứng đầu ngành y tế Nghệ An, việc sàng lọc, phát hiện lao tại cộng đồng phải được gắn chặt với khám sức khỏe định kỳ cho người dân, từng bước hình thành thói quen khám sức khỏe thường xuyên trong nhân dân. Cùng với đó là tiếp tục củng cố, hoàn thiện hệ thống phòng, chống lao đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở; tăng cường năng lực cho y tế tuyến dưới; chủ động tham mưu đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị; nâng cao chất lượng quản lý, theo dõi và điều trị bệnh nhân.

Ngành y tế cũng được yêu cầu tăng cường lồng ghép hiệu quả chương trình phòng, chống lao với quản lý các bệnh không lây nhiễm, nhất là bệnh hô hấp mạn tính. Song song với đó, công tác truyền thông phải được đẩy mạnh hơn nữa để người dân hiểu rõ bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, đầy đủ theo phác đồ.

Mỗi lần khám sức khỏe định kỳ, mỗi lần đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ, mỗi sự tuân thủ điều trị đầy đủ đều góp phần bảo vệ sức khỏe cho chính mình, gia đình và cộng đồng.

Những định hướng này cũng bám sát yêu cầu chuyển trọng tâm từ chữa bệnh sang phòng bệnh theo Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị. Với Nghệ An, nơi địa bàn rộng, nhiều khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, việc phát hiện sớm ca bệnh ngay tại cộng đồng, quản lý chặt người bệnh từ cơ sở và kéo giảm nguồn lây đang được xem là hướng đi quan trọng để nâng hiệu quả chương trình chống lao, hướng tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2035.

Từ Thành - V. Đồng