Phát huy dân chủ từ cơ sở

Đặc biệt, việc tăng cường phân cấp, phân quyền, phát huy dân chủ và huy động sự tham gia của người dân được xem là nền tảng quan trọng để thành phố xây dựng chính quyền đô thị hiện đại, gần dân và phục vụ nhân dân tốt hơn.

Luật Thủ đô năm 2026 tạo cơ chế để thành phố Hà Nội phát triển theo hướng “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”. Ảnh: Phạm Hùng

Tăng quyền chủ động cho chính quyền địa phương

Chương II của Luật Thủ đô năm 2026 quy định nhiều nội dung mới liên quan đến tổ chức chính quyền, chế độ công vụ và cơ chế ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Trong đó, điểm nổi bật là tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền thành phố và cấp cơ sở.

Theo Điều 7, UBND thành phố có thẩm quyền quy định chính sách, biện pháp tổ chức thực hiện nền hành chính số và công vụ số; đồng thời quy định cơ chế, biện pháp phát huy dân chủ ở cơ sở, huy động sự tham gia của người dân trong quản trị địa phương.

Luật Thủ đô năm 2026 cũng cho phép Hà Nội xây dựng cơ chế khoán việc và các mô hình phát huy vai trò tự quản của thôn, tổ dân phố phù hợp với thực tiễn phát triển đô thị. Đây được đánh giá là cơ sở pháp lý quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở, đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia sâu hơn vào quá trình quản lý ở địa phương.

Bên cạnh đó, HĐND thành phố được trao thêm nhiều thẩm quyền trong quyết định tổ chức bộ máy, biên chế, vị trí việc làm, cơ chế quản lý công chức, viên chức và chính sách thu nhập đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Việc trao thêm quyền tự chủ cho chính quyền Thủ đô được đánh giá là phù hợp với yêu cầu phát triển của một đô thị đặc biệt có quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa cao và yêu cầu quản trị ngày càng hiện đại.

Ngoài ra, luật được xây dựng theo tinh thần “phân cấp, phân quyền tối đa, toàn diện”, tạo điều kiện để thành phố Hà Nội chủ động, sáng tạo, tự chủ và tự chịu trách nhiệm trong quản lý, điều hành.

Đưa cơ chế, chính sách sớm đi vào cuộc sống

Đánh giá về những điểm mới của Luật Thủ đô năm 2026, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ phường Khương Đình Hoàng Thị Dung cho biết, việc thực hiện Luật Thủ đô năm 2026 tạo ra nhiều cơ chế thiết thực, đặc biệt là tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền thành phố, đẩy mạnh cải cách hành chính và phát huy dân chủ ở cơ sở đối với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể, trong đó có Hội Liên hiệp phụ nữ. Việc thực hiện các quy định mới sẽ góp phần tạo điều kiện để người dân tham gia nhiều hơn vào hoạt động của chính quyền cơ sở, tham gia quản trị ở địa phương; đồng thời nâng cao chất lượng cải cách hành chính, kịp thời nắm bắt những nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của nhân dân và giải quyết hiệu quả các vấn đề phát sinh từ cơ sở.

“Thời gian tới, Hội Liên hiệp phụ nữ phường Khương Đình sẽ tăng cường tuyên truyền, vận động cán bộ, hội viên phụ nữ và nhân dân tích cực thực hiện Luật Thủ đô năm 2026. Đồng thời, chủ động tham gia xây dựng chính quyền cơ sở, góp phần đưa các cơ chế, chính sách của Luật Thủ đô năm 2026 sớm đi vào cuộc sống”, bà Hoàng Thị Dung thông tin.

Một trong những nội dung được quan tâm trong Luật Thủ đô năm 2026 là quy định về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Theo Điều 8, HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố được ban hành văn bản để điều chỉnh trình tự, thủ tục giải quyết thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa, thúc đẩy chuyển đổi số, tạo thuận lợi cho cá nhân và tổ chức. Quy định này được kỳ vọng sẽ giúp thành phố Hà Nội chủ động tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Đáng chú ý, Luật Thủ đô năm 2026 cũng cho phép Hà Nội thực hiện thí điểm nhiều cơ chế, chính sách mới liên quan đến mô hình quản trị hiện đại, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Các cơ chế thí điểm phải bảo đảm công khai, minh bạch, có cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình rõ ràng. Theo các chuyên gia, việc mở rộng cơ chế thí điểm sẽ tạo dư địa để thành phố Hà Nội mạnh dạn đổi mới mô hình quản lý, nâng cao hiệu quả quản trị đô thị và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.

Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 đã được Quốc hội khóa XVI thông qua tại kỳ họp thứ nhất ngày 23-4-2026, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026 (trừ 2 nội dung có hiệu lực ngay từ ngày Luật thông qua). Người dân kỳ vọng, những cơ chế mới của Luật Thủ đô năm 2026 sẽ nhanh chóng được cụ thể hóa bằng các Chương trình hành động, kế hoạch triển khai đồng bộ, qua đó tạo chuyển biến rõ nét trong cải cách hành chính, xây dựng chính quyền phục vụ và phát triển Thủ đô theo hướng “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển.