Phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch

Ông từ Nguyễn Văn Hồng thường xuyên trông nom, chăm sóc khuôn viên đền Gia Loan.

Được hình thành trên cơ sở hợp nhất 2 xã Bình Định, Đồng Cương và thị trấn Yên Lạc, xã Yên Lạc hiện có diện tích tự nhiên gần 22km2, 15 thôn với dân số hơn 39.800 người. Đây là địa bàn có bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa, lưu giữ nhiều dấu tích, giá trị văn hóa, tín ngưỡng được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Nổi bật trong nguồn tài nguyên văn hóa của địa phương là hệ thống 41 di tích, di sản văn hóa, trong đó có 3 di tích được xếp hạng cấp quốc gia, 17 di tích cấp tỉnh và 21 di tích đã được kiểm kê trong danh mục di sản văn hóa. Các di tích phân bố trên địa bàn các thôn, gắn với lịch sử hình thành cộng đồng, tín ngưỡng, phong tục, lễ hội và đời sống văn hóa của Nhân dân. Di chỉ khảo cổ học Đồng Đậu là điểm nhấn có giá trị đặc biệt. Những tầng văn hóa cùng hệ thống hiện vật phong phú gồm đồ đá, đồ gốm, xương, sừng và đồng, cung cấp nhiều tư liệu quan trọng cho nghiên cứu đời sống cư dân Việt cổ, quá trình hình thành cộng đồng và những bước chuyển biến trong lịch sử buổi đầu dựng nước.

Cùng với Đồng Đậu, các di tích như chùa Biện Sơn, đền Gia Loan và nhiều đình, đền, chùa, miếu trên địa bàn tạo thành không gian văn hóa đa dạng. Đặc biệt, Đồng Đậu, Chùa Biện Sơn và Đền Gia Loan nằm trong không gian tương đối thuận lợi để nghiên cứu xây dựng tuyến tham quan liên kết giữa di sản khảo cổ, di tích lịch sử và không gian tín ngưỡng tâm linh. Đồng chí Nguyễn Đức Hạnh - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã cho biết: Địa phương xác định di sản văn hóa là tài sản quý, cần được quản lý, bảo vệ, bảo tồn và phát huy gắn với đời sống cộng đồng. Trong đó, công tác rà soát, thống kê, lập hồ sơ quản lý di tích; bảo vệ cảnh quan, không gian văn hóa, bảo vệ di sản được chú trọng. Những hạng mục xuống cấp kịp thời phát hiện, đề xuất cấp có thẩm quyền tu bổ, tôn tạo theo quy định.

Ông Lê Đức Phẳng - Trưởng Ban di tích đền Gia Loan chia sẻ: Hằng năm, có hàng nghìn người dân địa phương và du khách đến tham quan, làm lễ, cầu bình an, cầu tài, cầu lộc. Để phục vụ người dân, các thành viên Ban di tích mỗi người một phần việc, từ trông nom, bảo vệ di tích đến giữ gìn cảnh quan, hỗ trợ người dân khi đến làm lễ. Những công việc tưởng như đơn giản nhưng lại có ý nghĩa trong việc duy trì không gian văn hóa, tín ngưỡng cộng đồng.

Không chỉ có hệ thống di tích phong phú, Yên Lạc còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa phi vật thể, lễ hội, phong tục, tập quán và nghề truyền thống. Trong đó có đánh gậy Dịch Đồng, nghề mộc ngõa Minh Tân cùng nhiều hoạt động văn hóa cộng đồng. Đây là những nguồn lực có thể khai thác để xây dựng các sản phẩm du lịch trải nghiệm, giới thiệu văn hóa địa phương và tạo thêm giá trị kinh tế. Hằng năm, các di tích trên địa bàn thu hút hơn 10 nghìn lượt khách tham quan. Đây là cơ sở để Yên Lạc tiếp tục nghiên cứu, xây dựng các sản phẩm du lịch phù hợp với tiềm năng di sản.

Địa phương định hướng hình thành không gian du lịch văn hóa tâm linh, lấy các di sản tiêu biểu làm hạt nhân, kết nối với di tích, lễ hội, làng nghề và không gian văn hóa cộng đồng. Cùng với đó, Yên Lạc chú trọng bảo vệ yếu tố gốc, cảnh quan và không gian văn hóa di tích; quan tâm bảo tồn, nghiên cứu, sưu tầm, trưng bày hiện vật tại Di chỉ khảo cổ học Đồng Đậu, gắn với giáo dục lịch sử - khảo cổ. Mục tiêu xuyên suốt được xã xác định là “bảo tồn để phát triển, phát triển gắn với bảo tồn”. Cùng với huy động nguồn lực để tu bổ di tích, địa phương tiếp tục quan tâm đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ, đẩy mạnh quảng bá và ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, giới thiệu di sản.