Phát huy giá trị những 'địa chỉ đỏ' mang dấu ấn Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Hà Nội

Không chỉ là những “địa chỉ đỏ” lưu giữ ký ức về vị lãnh tụ kính yêu, các di tích còn đang được phát huy giá trị theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết 02/NQ-TW về xây dựng, phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Từ không gian lưu niệm lịch sử, các di tích đang từng bước trở thành điểm đến văn hóa, du lịch và giáo dục truyền thống giàu sức sống.

Nhà sàn Bác Hồ trong Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch đón hàng triệu lượt người dân và du khách ghé thăm. Ảnh: M.H

Những “địa chỉ đỏ” về Bác Hồ

Hà Nội là nơi lưu giữ hệ thống di tích gắn với cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh phong phú bậc nhất cả nước. Theo thống kê của ngành văn hóa, trên địa bàn thành phố hiện có hàng trăm địa điểm, công trình, hiện vật và không gian lưu niệm liên quan đến Bác Hồ. Trong đó, nhiều di tích đã trở thành điểm đến nổi tiếng, có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và giáo dục truyền thống cách mạng.

Nổi bật nhất là Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch – nơi Bác sống và làm việc suốt 15 năm cuối đời. Đây là một trong những di tích đặc biệt quan trọng của quốc gia, mỗi năm đón hàng triệu lượt khách trong và ngoài nước đến tham quan, tìm hiểu. Không gian ngôi nhà sàn giản dị, ao cá, vườn cây hay căn phòng làm việc nhỏ của Bác vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn, tạo xúc cảm đặc biệt cho người xem.

Không chỉ có giá trị lịch sử, Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch còn là minh chứng sinh động cho phong cách sống giản dị, thanh cao của Bác Hồ. Nhiều du khách quốc tế bày tỏ sự xúc động trước lối sống khiêm nhường của một vị lãnh tụ vĩ đại. Chính điều đó đã tạo nên sức hút riêng cho di tích giữa lòng Thủ đô.

Người dân tham quan di tích nhà số 48 Hàng Ngang. Ảnh: HNM

Một điểm đến đặc biệt khác là Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh – nơi lưu giữ thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đây không chỉ là công trình có ý nghĩa chính trị, lịch sử đặc biệt mà còn là điểm đến thiêng liêng của nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế. Mỗi dịp tháng 5 hay các ngày lễ lớn, dòng người từ khắp nơi về viếng Bác đã trở thành hình ảnh quen thuộc.

Bên cạnh đó, Hà Nội còn có nhiều di tích gắn với từng giai đoạn hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh như nhà 48 Hàng Ngang - nơi Bác viết bản Tuyên ngôn Độc lập; nhà lưu niệm Bác Hồ tại Vạn Phúc (Hà Đông); địa điểm Bác ở và làm việc tại làng Phú Gia, phường Phú Thượng; di tích Hầm D67 trong Hoàng thành Thăng Long hay Khu di tích K9 Đá Chông - Đền thờ Bác Hồ…

Khách nước ngoài tham quan di tích nhà số 48 Hàng Ngang. Ảnh: Hoàng Quyên

Không gian các di tích về Bác tại Hà Nội đã tạo nên mạng lưới “địa chỉ đỏ” giàu giá trị giáo dục truyền thống cho cán bộ, học sinh, sinh viên. Nhiều trường học tổ chức cho học sinh tham quan, học tập trải nghiệm để hiểu hơn về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng Hồ Chí Minh. Với nhiều người trẻ, việc trực tiếp quan sát hiện vật, không gian sống và làm việc của Bác tạo cảm xúc chân thực hơn nhiều so với những bài học trên sách vở.

Làm mới không gian để thu hút du khách

Trong định hướng phát triển văn hóa của Thủ đô, hệ thống di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh được xem là nguồn tài nguyên văn hóa đặc biệt quan trọng. Nghị quyết 80-NQ/TW xác định văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh, động lực phát triển đất nước. Trong khi đó, Nghị quyết 02/NQ-TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu phát huy giá trị văn hóa Thăng Long - Hà Nội để xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm văn hóa lớn của cả nước và khu vực.

Những lớp học giáo dục di sản cho học sinh tại Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Vạn Phúc. Ảnh: Hoàng Quyên

Từ những định hướng đó, việc bảo tồn, phát huy các di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh không còn dừng ở việc gìn giữ hiện vật hay không gian lưu niệm, mà hướng tới mục tiêu biến các di tích thành điểm đến văn hóa sống động, kết nối với giáo dục, du lịch và công nghiệp văn hóa của Thủ đô.

Hiện nay, nhiều di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh đang từng bước đổi mới cách trưng bày, ứng dụng công nghệ và tổ chức trải nghiệm để tăng sức hút với công chúng. Từ những không gian tưởng niệm, các di tích dần chuyển mình trở thành nơi giáo dục truyền thống giàu cảm xúc và điểm đến văn hóa hấp dẫn của du lịch Hà Nội.

Tại Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, nhiều chương trình trưng bày chuyên đề được tổ chức theo hướng trực quan, hiện đại hơn. Theo Giám đốc Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch Lê Thị Phượng, đến Khu di tích, người dân và du khách không chỉ xem hiện vật mà còn có thể tiếp cận câu chuyện về Bác thông qua hình ảnh, phim tư liệu, âm thanh, các hoạt động trải nghiệm.

Các di tích về Bác Hồ trở thành những "địa chỉ đỏ" giáo dục lịch sử cho thế hệ trẻ. Ảnh: Hoàng Quyên

Trong khi đó, Trưởng Ban Quản lý di tích và danh thắng Hà Nội Nguyễn Doãn Văn cho biết, dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ban Quản lý đã chỉnh trang và bổ sung thêm tư liệu trưng bày tại di tích số 48 Hàng Ngang và Nhà lưu niệm Bác Hồ tại Vạn Phúc (Hà Đông). Riêng di tích số 48 Hàng Ngang vừa hoàn thành tu bổ, được gắn biển công trình chào mừng kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9. Bên cạnh việc gìn giữ hiện vật và không gian lịch sử, di tích nhà 48 phố Hàng Ngang còn ứng dụng công nghệ Mapping, thực tế ảo VR và hologram nhằm tăng chiều sâu tư liệu, nâng cao giá trị giáo dục di sản, phục vụ tốt hơn nhu cầu tham quan của người dân, du khách.

Để phát huy giá trị các di tích cách mạng, trong đó có di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh theo tinh thần Nghị quyết 80/NQ-TW và Nghị quyết 02/NQ-TW, nhiều chuyên gia cho rằng các di tích cần thay đổi cách kể chuyện để lịch sử trở nên gần gũi hơn với giới trẻ. Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội Nguyễn Tiến Đạt, cần đẩy mạnh kết nối các di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh với hoạt động du lịch văn hóa. Các doanh nghiệp lữ hành có thể xây dựng thêm nhiều tour trải nghiệm đưa các “địa chỉ đỏ” vào hành trình khám phá Thủ đô như tuyến Quảng trường Ba Đình - Lăng Bác - Khu di tích Phủ Chủ tịch - Hoàng thành Thăng Long - Nhà 48 Hàng Ngang”.

Còn theo Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long, cần mở rộng hơn nữa các hoạt động sinh hoạt chính trị chuyên đề, các lớp học ngoại khóa giáo dục di sản, giáo dục lịch sử cho cơ quan, đoàn thể và trường học để tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thấm sâu hơn trong nhận thức của giới trẻ.

Trong bối cảnh Hà Nội hướng tới xây dựng công nghiệp văn hóa và phát triển du lịch bền vững, các di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là nơi giáo dục truyền thống mà còn có thể trở thành những không gian văn hóa, du lịch đặc sắc của Thủ đô. Nếu được đầu tư đúng hướng, đổi mới cách tiếp cận và tăng tính trải nghiệm, các “địa chỉ đỏ” sẽ trở thành nguồn lực văn hóa quan trọng cho sự phát triển của Hà Nội trong kỷ nguyên mới.