Phát huy giá trị văn hóa ẩm thực miền núi Đà Nẵng

Ngày 10/4, trường Đại học Đông Á tổ chức hội thảo khoa học “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa ẩm thực các dân tộc thiểu số ở miền núi TP Đà Nẵng”, quy tụ 30 tham luận của các diễn giả đến từ các cơ quan khoa học, trường đại học, các đơn vị quản lý văn hóa trong cả nước.

Hội thảo khoa học “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa ẩm thực các dân tộc thiểu số ở miền núi TP Đà Nẵng” ngày 10/4.

Theo TS Đỗ Trọng Tuấn - Phó Hiệu trưởng thường trực Trường Đại học Đông Á, hội thảo quy tụ nhiều đề tài nghiên cứu, được thực hiện trong bối cảnh có nhiều thay đổi về tổ chức và có sự điều chỉnh về địa giới hành chính (từ 1/7/2025) khi tỉnh Quảng Nam sáp nhập vào TP Đà Nẵng, giúp không gian miền núi phía Tây Đà Nẵng được mở rộng và tái cấu trúc căn bản.

Trong không gian mới này, các cộng đồng tộc người Cơ Tu, Giẻ Triêng, Xơ Đăng, Co và các nhóm địa phương khác - những chủ nhân lâu đời của dãy Trường Sơn - đang đứng trước những cơ hội và thách thức chưa từng có về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống nói chung, văn hóa ẩm thực nói riêng.

Từ góc nhìn khu vực học và sinh thái - văn hóa, tham luận của PGS.TS Phạm Văn Lợi - Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận diện, bản sắc ẩm thực của các tộc người thiểu số miền núi phía Tây TP Đà Nẵng có các đặc trưng chung về nguyên liệu (rừng núi, nương rẫy), kỹ thuật chế biến (nướng lửa, nấu ống tre), hệ món ăn (cơm lam, thịt nướng, canh thụt, rượu cần) và cách ăn mang tính cộng đồng cao.

Ông đề xuất các hướng tiếp cận mở rộng trong việc nghiên cứu ẩm thực các tộc người, nhóm địa phương miền núi TP Đà Nẵng như: So sánh liên vùng với Tây Nguyên và Bắc Trường Sơn; phân tích tác động của du lịch, đô thị hóa, hiện đại hóa, công nghiệp hóa và hội nhập tới ẩm thực; nghiên cứu vai trò của phụ nữ và các nhóm tuổi trong việc duy trì tri thức ẩm thực địa phương, tộc người... Qua đó, góp phần làm phong phú thêm hiểu biết về ẩm thực như một lĩnh vực trung tâm của đời sống văn hóa các cộng đồng dân tộc thiểu số.

TS Lê Anh Tuấn phát biểu tại hội thảo.

Phân tích dấu ấn bản địa trong văn hóa ẩm thực của các dân tộc thiểu số (Cơ Tu, Xơ Đăng, Giẻ Triêng, Co,…) ở miền núi Đà Nẵng, TS Lê Anh Tuấn - Phân Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Trung nhấn mạnh vai trò quyết định của môi trường rừng núi Trường Sơn (địa hình, khí hậu khắc nghiệt, hệ sinh thái phong phú) trong việc hình thành nguyên liệu, kỹ thuật chế biến (nướng, ống tre, muối chua, gác bếp), khẩu vị (ưa cay, nướng, sử dụng rượu để chống lạnh) và cơ cấu bữa ăn theo mùa vụ.

Đồng thời, các yếu tố xã hội - tín ngưỡng (tính cộng đồng, “Cộng cư - Cộng cảm - Cộng mệnh”, lễ hội, kiêng cữ, phân phối thực phẩm) và kinh tế nương rẫy tự cung tự cấp cũng góp phần tạo nên bản sắc ẩm thực “rừng núi” đặc trưng, vừa thích nghi sinh tồn vừa mang giá trị văn hóa tộc người.

Theo tác giả, sự phong phú và đa dạng, đặc trưng riêng mang dấu ấn văn hóa tộc người trong ẩm thực núi rừng chính là những giá trị văn hóa cần bảo tồn. Điều này sẽ góp phần tạo nên một sản phẩm du lịch đa dạng và hấp dẫn cho TP Đà Nẵng trong việc cụ thể hóa chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa dựa trên du lịch gắn với ẩm thực, trong đó vùng miền núi chính là một nguồn tài nguyên mang lại nhiều giá trị.