Phát huy hiệu quả thị trường chứng khoán trong thu hút nguồn lực tạo điều kiện cho đầu tư phát triển

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương khai mạc hội nghị

Thị trường chứng khoán bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn

Phát biểu khai mạc hội nghị, bà Vũ Thị Chân Phương – Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi đánh dấu 30 năm hình thành và phát triển của ngành chứng khoán Việt Nam. Sau ba thập kỷ, thị trường chứng khoán đã khẳng định vai trò là một cấu phần quan trọng của hệ thống tài chính quốc gia, góp phần huy động nguồn lực cho phát triển kinh tế và thúc đẩy minh bạch hóa hoạt động của doanh nghiệp.

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, trong bối cảnh kinh tế và tài chính thế giới có nhiều biến động, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định và xu hướng phát triển tích cực. Quy mô vốn hóa tiếp tục mở rộng, thanh khoản duy trì ở mức khả quan, cơ sở nhà đầu tư ngày càng đa dạng, hệ thống các định chế trung gian từng bước được củng cố về năng lực tài chính, quản trị và công nghệ, trong khi khung pháp lý không ngừng được hoàn thiện theo hướng tiếp cận chuẩn mực quốc tế.

Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2026-2030, khi đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững với mức tăng GDP bình quân trên 10%/năm, yêu cầu nâng cao hiệu quả cung ứng vốn trung và dài hạn trở nên cấp thiết. Trong bối cảnh đó, Đảng và Nhà nước đã xác định thị trường vốn, trong đó có thị trường chứng khoán, phải phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là kênh huy động vốn cho nền kinh tế.

Bà Vũ Thị Chân Phương cho rằng, hội nghị lần này là diễn đàn quan trọng để các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, chuyên gia và thành viên thị trường cùng nhìn nhận toàn diện thực trạng, thảo luận các định hướng và đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy thị trường phát triển nhanh hơn, bền vững hơn trong giai đoạn mới.

Hoàn thiện cấu trúc thị trường, mở rộng nguồn cung và nâng cao chất lượng hàng hóa

Trình bày các giải pháp trọng tâm, bà Vũ Thị Chân Phương cho biết, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tập trung vào hai nhóm lớn, trong đó nhóm phát triển nguồn cung giữ vai trò then chốt nhằm hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn và mở rộng quy mô thị trường.

Đối với thị trường cổ phiếu, cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện cơ chế IPO gắn với niêm yết, giúp rút ngắn đáng kể thời gian đưa doanh nghiệp lên sàn. Đồng thời, chính sách khuyến khích doanh nghiệp FDI tham gia niêm yết được triển khai nhằm gia tăng nguồn cung chất lượng cao và đa dạng hóa cơ hội đầu tư. Một trọng tâm khác là thúc đẩy cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước gắn với thị trường chứng khoán, đặc biệt đối với các doanh nghiệp lớn có tỷ lệ sở hữu nhà nước còn cao.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng định hướng hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thông qua việc xây dựng bảng giao dịch riêng phù hợp, đồng thời nâng cao chất lượng quản trị công ty theo thông lệ quốc tế, gắn minh bạch thông tin với khả năng huy động vốn.

Đối với thị trường trái phiếu, các giải pháp tập trung vào củng cố niềm tin nhà đầu tư và đa dạng hóa sản phẩm. Bộ Tài chính đang xây dựng các nghị định mới về phát hành và giao dịch trái phiếu doanh nghiệp, đồng thời phát triển các sản phẩm như trái phiếu dự án PPP, trái phiếu xanh và trái phiếu bền vững nhằm phục vụ mục tiêu phát triển dài hạn và cam kết giảm phát thải.

Liên quan đến thị trường chứng khoán phái sinh, định hướng phát triển các sản phẩm mới, bao gồm hợp đồng tương lai và quyền chọn, cùng với việc mở rộng tài sản cơ sở và nghiên cứu các công cụ tài chính hiện đại như chứng quyền, chứng chỉ lưu ký và tài sản số, được kỳ vọng sẽ nâng cao khả năng phòng ngừa rủi ro và gia tăng chiều sâu thị trường.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Ngọ Trường Nam – Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư hạ tầng giao thông Đèo Cả cho biết, nhu cầu vốn cho phát triển hạ tầng giai đoạn 2026 - 2030 lên tới gần 3 triệu tỷ đồng, trong khi ngân sách và tín dụng ngân hàng khó có thể đáp ứng đầy đủ. Ông khẳng định thị trường chứng khoán có lợi thế vượt trội trong việc cung cấp nguồn vốn dài hạn, phù hợp với đặc thù của các dự án hạ tầng có chu kỳ hoàn vốn dài.

Tuy nhiên, ông Nam cũng chỉ ra một số thách thức như tính hấp dẫn đối với nhà đầu tư cá nhân còn hạn chế, rủi ro chính sách và yêu cầu cao về cơ chế chia sẻ rủi ro. Từ đó, ông kiến nghị hoàn thiện khung pháp lý cho các công cụ huy động vốn dài hạn, đơn giản hóa thủ tục phát hành và ổn định chính sách để tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

Phát triển cầu đầu tư và nâng cao chuẩn mực thị trường theo thông lệ quốc tế

Song song với phát triển nguồn cung, bà Vũ Thị Chân Phương cho biết, nhóm giải pháp phát triển cầu đầu tư được tập trung vào ba trụ cột: phát triển nhà đầu tư tổ chức, thu hút nhà đầu tư nước ngoài và nâng cao chất lượng nhà đầu tư cá nhân.

Theo đó, việc phát triển các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và định chế tài chính dài hạn được xác định là yếu tố then chốt nhằm nâng cao tính ổn định và chuyên nghiệp của thị trường. Hiện nay, nhà đầu tư cá nhân chiếm tỷ trọng rất lớn, dẫn đến biến động mạnh khi thị trường chịu tác động từ yếu tố tâm lý hoặc biến động vĩ mô.

Ở góc độ ngành quản lý quỹ, bà Nguyễn Thị Hằng Nga – Tổng giám đốc Công ty TNHH Quản lý quỹ đầu tư chứng khoán Vietcombank cho biết: Đề án 3168 đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển 500 quỹ với quy mô tài sản đạt khoảng 5% GDP và 2,5 triệu nhà đầu tư. Bà nhấn mạnh việc nâng cao năng lực quản lý quỹ, đảm bảo kết quả đầu tư nhất quán và minh bạch là yếu tố cốt lõi để xây dựng niềm tin cho nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, bà Nguyễn Thị Hằng Nga cũng nhấn mạnh vai trò của giáo dục tài chính trong việc nâng cao chất lượng nhà đầu tư cá nhân. Việc phổ biến kiến thức về rủi ro, lợi nhuận và đầu tư dài hạn không chỉ giúp bảo vệ nhà đầu tư mà còn góp phần giảm đầu cơ và nâng cao chất lượng dòng vốn.

Ở góc độ doanh nghiệp niêm yết, ông Phạm Việt Anh – Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí (PVTrans) cho rằng, việc nâng cao chuẩn mực quản trị theo thông lệ OECD là điều kiện tiên quyết để nâng hạng thị trường. Ông nhấn mạnh các doanh nghiệp cần đảm bảo ba yếu tố cốt lõi là minh bạch, công bằng và trách nhiệm giải trình, đồng thời sớm áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) để nâng cao tính minh bạch.

Liên quan đến thu hút vốn quốc tế, ông Thomas – Giám đốc Khối thị trường toàn cầu của Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI cho biết: thị trường Việt Nam đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn từ các tổ chức tài chính toàn cầu. Theo ông, việc nâng hạng thị trường sẽ thu hút dòng vốn quy mô lớn, không chỉ từ các quỹ thụ động mà còn từ các quỹ chủ động trên toàn thế giới.

Ông Thomas cũng cho rằng, để tận dụng cơ hội này, thị trường cần cải thiện thanh khoản, đa dạng hóa nguồn cung IPO, đặc biệt là các doanh nghiệp công nghệ và FDI, đồng thời tiếp tục hoàn thiện hạ tầng giao dịch và khung pháp lý để đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư quốc tế.

Ở góc độ thị trường vốn nợ, ông Nguyễn Quang Thuân – Chủ tịch FiinGroup và FiinRatings nhấn mạnh: việc phát triển thị trường trái phiếu là giải pháp chiến lược để đảm bảo nguồn vốn dài hạn cho nền kinh tế. Ông đề xuất nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia, phát triển cơ chế bảo lãnh trái phiếu và hoàn thiện hệ thống định giá theo chuẩn mực quốc tế nhằm giảm chi phí vốn và nâng cao tính minh bạch.

Các ý kiến đều cho rằng, sự phát triển của thị trường chứng khoán không chỉ phụ thuộc vào cơ quan quản lý mà cần sự tham gia chủ động, trách nhiệm của toàn bộ hệ sinh thái, từ doanh nghiệp niêm yết, công ty chứng khoán đến các nhà đầu tư. Khi các yếu tố này được kết nối hiệu quả, thị trường chứng khoán sẽ thực sự trở thành kênh huy động vốn chủ lực, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của nền kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Trần Hương