Phát huy sức mạnh văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc trong kỷ nguyên mới

Dự Hội thảo có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương Phạm Tất Thắng; Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn; Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Trần Thắng; Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ Lại Xuân Lâm; Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương Nguyễn Minh Chung.

Phát biểu khai mạc và đề dẫn Hội thảo, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Trần Thắng nêu rõ: Hội thảo được tổ chức nhằm góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc phát huy sức mạnh văn hóa trong củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc; xác định rõ hơn vai trò, trách nhiệm và phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên trước yêu cầu phát triển mới của đất nước.

Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Trần Thắng; PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương; Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương Nguyễn Minh Chung chủ trì Hội thảo

Qua đó, đề xuất những giải pháp thiết thực góp phần triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7.1.2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, gắn với nhiệm vụ công tác Mặt trận trong giai đoạn mới.

Hội thảo cũng là hoạt động thiết thực hướng tới kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24.11.1946 - 24.11.2026), hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11.

Tám mươi năm trước, tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò quan trọng của văn hóa đối với sự nghiệp xây dựng đất nước. 

"Tiếp nối tinh thần đó, cần làm rõ hơn cách phát huy các giá trị văn hóa để quy tụ lòng người, củng cố đồng thuận xã hội, khơi dậy ý chí tự cường và khát vọng cống hiến; góp phần chuyển hóa sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới", ông Trần Thắng nói.

Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, lòng yêu nước, ý thức về cội nguồn, tình nghĩa đồng bào và tinh thần nhân ái đã nuôi dưỡng sự gắn kết giữa các thế hệ người Việt Nam. 

Những giá trị văn hóa ấy tạo nên nền tảng tinh thần để quy tụ các tầng lớp nhân dân, cùng vượt qua khó khăn, bảo vệ và xây dựng đất nước. 

Đại đoàn kết tạo môi trường và huy động nguồn lực để văn hóa được gìn giữ, sáng tạo, trao truyền và phát triển. Văn hóa và đại đoàn kết vì thế có mối quan hệ gắn bó, tác động và bồi đắp lẫn nhau.

Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Trần Thắng phát biểu khai mạc Hội thảo

Bước vào giai đoạn phát triển mới, quá trình đô thị hóa, dịch chuyển lao động, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế đang mở rộng cơ hội sáng tạo, giao lưu, thụ hưởng văn hóa, đồng thời làm thay đổi sâu sắc cách con người sinh sống, làm việc và tham gia đời sống cộng đồng.

Sự khác biệt về điều kiện sống, nhu cầu, lợi ích và khả năng tiếp cận các nguồn lực đặt ra yêu cầu phải quan tâm hơn đến chất lượng gắn kết xã hội, khả năng đối thoại và sự chia sẻ trách nhiệm vì lợi ích chung.

Trong bối cảnh đó, phát huy sức mạnh văn hóa phải bắt đầu từ việc chăm lo con người, xây dựng môi trường sống lành mạnh, bảo đảm để mỗi người dân có cơ hội tham gia, đóng góp và thụ hưởng. 

Khi người dân được lắng nghe, được tôn trọng, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng được quan tâm, niềm tin và sự đồng thuận có thêm cơ sở vững chắc.

"Đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên, mô hình tổ chức mới đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp, phát huy thế mạnh của từng tổ chức, nâng cao chất lượng tập hợp, vận động nhân dân. 

Sự đổi mới cần được thể hiện qua khả năng nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; qua hiệu quả hiệp thương, phối hợp hành động và sự gắn bó thường xuyên với từng địa bàn, từng nhóm xã hội", ông Trần Thắng gợi mở.

Từ yêu cầu đó, ông Trần Thắng đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi bốn nhóm vấn đề trọng tâm: Làm rõ mối quan hệ giữa văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc, xác định những giá trị làm nền tảng cho sự gắn kết xã hội trong kỷ nguyên mới; nhận diện những vấn đề thực tiễn đang đặt ra; làm rõ vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên trong mô hình tổ chức mới; đồng thời đề xuất giải pháp và mô hình có khả năng thực hiện, đánh giá và nhân rộng.

Phó Cục trưởng Cục Văn hóa - Thông tin cơ sở và Gia đình (Bộ VHTTDL) Vi Thanh Hoài tham luận tại Hội thảo

Cần ưu tiên những mô hình đáp ứng nhu cầu cụ thể, như không gian văn hóa cộng đồng có sự tham gia quản lý của người dân; hoạt động văn hóa phù hợp với công nhân tại khu công nghiệp, khu nhà trọ; bảo tồn di sản gắn với sinh kế; phát huy phụ nữ, thanh niên và người có uy tín trong kết nối cộng đồng.

Mỗi mô hình cần chỉ rõ chủ thể thực hiện, đơn vị phối hợp, nguồn lực và điều kiện duy trì. Hiệu quả cần được đánh giá bằng mức độ tham gia tự nguyện, cơ hội thụ hưởng, sự gắn kết và khả năng hợp tác giải quyết việc chung.

Tham luận tại Hội thảo, TS Trần Thị Phương Lan, Vụ trưởng Vụ Văn hóa - Văn nghệ (Ban Tuyên giáo Trung ương) cho rằng, nếu đại đoàn kết toàn dân tộc được biểu hiện trước hết trong các mối quan hệ giữa từng cá nhân trong cộng đồng thì nhân cách con người và môi trường văn hóa chính là nền tảng của các mối quan hệ đó. 

Đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, không gian xây dựng khối đại đoàn kết đã có sự mở rộng, chuyển dịch từ không gian văn hóa truyền thống sang phát triển văn hóa trong cả không gian thực và không gian số.

"Không gian số không chỉ là nơi đưa các giá trị văn hóa lên môi trường mới, mà phải trở thành không gian để văn hóa Việt Nam hiện diện, được nhận biết, được yêu thích, được lan tỏa. 

Xây dựng môi trường văn hóa số là một nhiệm vụ quan trọng của công tác văn hóa hiện nay, góp phần tạo lập môi trường hoá nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại", TS Trần Thị Phương Lan đề xuất.

Đóng góp ý kiến tại hội thảo, Nhà báo, TS Tạ Bích Loan, nguyên Trưởng Ban Văn hóa Giải trí (VTV3) Đài Truyền hình Việt Nam, Giảng viên Học viện Ngoại giao trình bày tham luận với chủ đề "Truyền thông về văn hóa gắn với đại đoàn kết toàn dân tộc trong kỷ nguyên mới". 

Hội thảo có sự tham dự của đông đảo các chuyên gia, nhà quản lý, nhà khoa học

Theo TS Tạ Bích Loan, truyền thông về văn hóa trong kỷ nguyên mới không dừng lại ở việc thông tin hay tuyên truyền đơn thuần. Đó là quá trình sử dụng đồng bộ các phương tiện truyền thống và các nền tảng số đa chiều để truyền tải, phổ biến, tôn vinh và bảo tồn các giá trị văn hóa; từ đó tạo lập không gian đối thoại, củng cố sự đồng cảm, kết nối cá nhân với cộng đồng và gắn kết cộng đồng với các hệ giá trị cốt lõi của dân tộc.

Nghị quyết và thực tiễn phát triển đất nước trong giai đoạn mới đang đặt ra cho công tác truyền thông văn hóa những yêu cầu hết sức cấp thiết.

Chuyển đổi toàn diện từ "Truyền thông thông tin" sang "Truyền thông kết nối và đối thoại" không chỉ là một sự thay đổi về kỹ thuật truyền thông, mà là một bước chuyển tư duy chiến lược mang tính nhân văn sâu sắc.

"Truyền thông về văn hóa phải thực sự trở thành chiếc cầu nối vượt qua mọi khoảng cách về thế hệ, vùng miền và sự khác biệt nhận thức; khơi dậy lòng tự hào, tình yêu thương và tinh thần cống hiến trong mỗi người dân Việt Nam. 

Đó chính là chìa khóa để văn hóa biến thành sức mạnh tinh thần vô song, củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đưa đất nước ta tự tin vươn mình trong kỷ nguyên mới, phồn vinh, hạnh phúc và giàu bản sắc", TS Tạ Bích Loan khẳng định.

Tham luận tại Hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Văn hóa - Thông tin cơ sở và Gia đình (Bộ VHTTDL) Vi Thanh Hoài nhấn mạnh, hoạt động văn hóa, thể thao cộng đồng không chỉ là những hoạt động đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa, rèn luyện sức khỏe và nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân, mà còn là phương thức thiết thực để tập hợp, kết nối con người, củng cố niềm tin xã hội, xây dựng cộng đồng đoàn kết, nhân ái và phát triển bền vững.

Các hoạt động văn hóa, thể thao cộng đồng như hoạt động tại nhà văn hóa, khu dân cư... tạo điều kiện để người dân gặp gỡ, giao lưu, chia sẻ và cùng tham gia những hoạt động chung.

Toàn cảnh Hội thảo

 Qua đó những khác biệt về nghề nghiệp, tuổi tác, điều kiện kinh tế, địa vị xã hội dần được thu hẹp; tình làng nghĩa xóm, tình tương trợ và ý thức gắn bó với cộng đồng được củng cố. 

Giá trị cốt lõi là sự gần gũi và không gian sinh sống thành sự gắn bó về tình cảm, trách nhiệm và lợi ích cộng đồng, tạo nền tảng xã hội quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc từ cơ sở.

Những hoạt động bảo tồn di sản, thực hành tín ngưỡng truyền thống, tổ chức lễ hội, trình diễn dân ca, dân vũ, dân nhạc, giới thiệu trang phục, ẩm thực và phong tục tập quán góp phần giữ gìn những giá trị văn hóa đặc sắc của từng vùng miền, từng dân tộc. Thông qua hoạt động văn hóa cộng đồng, người dân không chỉ được tiếp cận và thụ hưởng các giá trị văn hóa mà còn trực tiếp tham gia sáng tạo, thực hành, trao truyền và giữ gìn di sản. 

Việc tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa giữa các dân tộc, vùng miền giúp tăng cường hiểu biết, tôn trọng sự khác biệt, khẳng định sự thống nhất trong tính đa dạng của văn hóa Việt Nam.

Đặc biệt, hoạt động văn hóa, thể thao cộng đồng là môi trường thuận lợi để thực hiện phương châm phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân trong xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. 

Khi người dân trực tiếp tham gia xây dựng quy ước, hương ước; tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao; quản lý, khai thác nhà văn hóa, sân thể thao; bảo vệ di tích và giữ gìn cảnh quan môi trường, họ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể sáng tạo, tổ chức và quản lý đời sống cộng đồng.

Từ thực tiễn đó, bà Hoài đề xuất bảy nhóm giải pháp lớn: Lấy người dân làm trung tâm, chủ thể và động lực; bảo đảm tính bao trùm, bình đẳng và tôn trọng sự đa dạng văn hóa; đổi mới nội dung, hình thức tổ chức theo hướng thiết thực, gần gũi; phát huy vai trò của hệ thống chính trị và sức mạnh xã hội; quan tâm đầu tư, khai thác hiệu quả thiết chế văn hóa; gắn kết hoạt động văn hóa, thể thao với các mục tiêu phát triển bền vững; và đánh giá hiệu quả bằng những chuyển biến thực chất trong đời sống cộng đồng.

Bà Hoài khẳng định, hoạt động văn hóa, thể thao cộng đồng là một trong những phương thức quan trọng để phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. 

Nếu kinh tế tạo dựng nền tảng vật chất, thì văn hóa góp phần tạo nên nền tảng tinh thần và sự gắn kết xã hội; nếu thể thao rèn luyện sức khỏe, ý chí và tinh thần đồng đội, thì các hoạt động thể thao cộng đồng còn mở rộng cơ hội giao lưu, hợp tác và sẻ chia giữa con người với con người.

Ghi nhận các ý kiến phát biểu tâm huyết tại Hội thảo, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương Nguyễn Minh Chung nhấn mạnh, giá trị của Hội thảo cần được tiếp nối bằng những việc làm cụ thể để người dân được lắng nghe, có điều kiện tham gia, thụ hưởng và đóng góp nhiều hơn cho cộng đồng.

Qua đó, làm cho văn hóa thực sự bồi đắp niềm tin, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo động lực để phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.