Phát huy vai trò 'chủ thể' trong xây dựng nông thôn mới
ĐBP - Xây dựng nông thôn mới (NTM) ở Điện Biên đang hướng mạnh đến những kết quả thiết thực, lấy nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và phát huy vai trò chủ thể của người dân làm trọng tâm. Thực tế tại cơ sở cho thấy, khi người dân chủ động thay đổi cách làm, mạnh dạn đầu tư và lựa chọn hướng sản xuất phù hợp; cấp ủy, chính quyền sâu sát, nắm bắt nhu cầu, định hướng và hỗ trợ kịp thời, nguồn lực trong dân được phát huy, tạo thêm động lực phát triển kinh tế nông thôn.
Tuyến đường bê tông bản Phiêng Ban, xã Nà Tấu được đầu tư từ sự đóng góp của Nhân dân.
Ở bản Noong Nhai, phường Mường Thanh, bà Nguyễn Thị An đã chuyển đổi gần 2.000m2 đất sản xuất lúa nước sang trồng mướp thương phẩm. Bà chủ động đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, sử dụng phân hữu cơ và các chế phẩm sinh học cho toàn bộ quy trình chăm sóc.
Hiệu quả từ mô hình của gia đình bà An đã cho thấy, lựa chọn cây trồng phù hợp, áp dụng đúng kỹ thuật và nắm bắt tốt nhu cầu thị trường, sẽ tạo ra thu nhập cao hơn trên cùng diện tích đất. “Trước cấy lúa thì chỉ được 6 - 7 tạ thóc, tính ra được khoảng 1,2 triệu đồng. Vừa rồi tôi cắt bán mướp giá 12.000 đồng/kg, thu được mấy chục triệu đồng trên 1.000m2, gấp nhiều lần so với trồng lúa” - Bà An hào hứng chia sẻ.
Nếu ở phường Mường Thanh, người dân mạnh dạn chuyển đổi cây trồng để nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng diện tích đất, thì tại xã biên giới Na Sang, lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng đang được người dân khai thác để phát triển cây dứa. Phù hợp với điều kiện đất dốc, cây dứa được trồng xen dưới tán cao su, từng bước mở rộng diện tích và hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung.
Tại bản Na Sang, gia đình anh Quàng Văn Việt là một trong những hộ đầu tiên mạnh dạn chuyển đổi toàn bộ 4ha đất nương từng trồng sắn, ngô hiệu quả kinh tế thấp sang trồng dứa. Nhờ tích cực học hỏi kinh nghiệm và kỹ thuật chăm sóc, năng suất bình quân của gia đình anh đạt khoảng 40 tấn/ha, lợi nhuận sau khi trừ chi phí từ 200 - 250 triệu đồng/ha, tùy theo thời điểm. Hiệu quả từ mô hình phát triển kinh tế của gia đình anh tạo thêm niềm tin để nhiều hộ trong bản học tập, làm theo. “Đã có kinh nghiệm nhiều năm, nên tôi tích cực hướng dẫn bà con trong bản phát triển trồng dứa, nâng cao thu nhập. Có hộ đến tham quan mô hình, thấy trồng dứa hiệu quả, cũng chủ động đầu tư mua giống về trồng” - anh Việt cho hay.
Hiện Na Sang có 378ha dứa, trong đó khoảng 110ha đã cho thu hoạch; mục tiêu đến năm 2030 nâng diện tích lên khoảng 500ha. Cùng với dứa, xã xây dựng kế hoạch phát triển chè Shan tuyết cổ thụ, cà phê, mắc ca dựa trên lợi thế của từng khu vực. Qua đó, từng bước hình thành các vùng cây trồng phù hợp với điều kiện đất đai, có khả năng tạo giá trị và đáp ứng nhu cầu thị trường.
Để tạo điều kiện cho người dân phát triển kinh tế, chính quyền xã Na Sang kịp thời đồng hành, hỗ trợ về giống, vốn, kỹ thuật và tổ chức sản xuất. Ông Trần Hồng Quân, Chủ tịch UBND xã Na Sang cho biết: “Chính quyền định hướng, hỗ trợ về kỹ thuật, chính sách; người dân chủ động lựa chọn cây trồng phù hợp để đầu tư. Mô hình hiệu quả được khuyến khích nhân rộng. Những hộ làm tốt, có thu nhập cao sẽ trở thành địa chỉ để các hộ khác cùng đến tham quan, học tập”.
Sự chủ động của người dân đang làm thay đổi rõ nét diện mạo nông thôn ở Điện Biên. Thông qua công tác tuyên truyền, vận động của các tổ chức chính trị - xã hội, người dân toàn tỉnh đã tự nguyện hiến trên 224.000m2 đất, góp hơn 69.000 ngày công và trên 9,2 tỷ đồng xây dựng công trình phúc lợi. Đơn cử như tại bản Ma Lù Thàng, xã Mường Tùng, tuyến đường bê tông dài gần 10km, rộng 3,5m do người dân hiến đất, góp công xây dựng.
Điện Biên có 45 xã, phường với 888 thôn, bản, tổ dân phố. Tỉnh đặt mục tiêu đến cuối năm 2026 có 5 xã (Thanh Nưa, Thanh An, Mường Phăng, Mường Ảng, Tuần Giáo) và 93 thôn, bản thuộc 40 xã, phường đạt chuẩn NTM theo bộ tiêu chí giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó, thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn phấn đấu đạt 41,38 triệu đồng/năm; tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm 3% so với năm 2025. Tỉnh phấn đấu phát triển mới 70 sản phẩm OCOP, nâng tổng số sản phẩm OCOP lên 227 sản phẩm; hình thành, củng cố các vùng sản xuất tập trung, mô hình liên kết theo chuỗi giá trị và kinh tế tập thể...
Theo ông Lò Hồng Phong, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường: “Trung ương có chủ trương tích hợp, sáp nhập các Chương trình mục tiêu quốc gia. Trên cơ sở đó, Sở sẽ tích cực tham mưu cho UBND tỉnh giải pháp, kế hoạch thực hiện chương trình giai đoạn 2026 - 2030 sát thực tế hơn. Nguồn lực Nhà nước rất quan trọng, nhưng “sức dân” là yếu tố quyết định đến sự bền vững. Khi người dân đồng thuận, tự nguyện tham gia từ khâu quy hoạch, đóng góp đến giám sát và thụ hưởng, sẽ đảm bảo chất lượng, hiệu quả, bền vững hơn”.
Thực tiễn cho thấy, xây dựng NTM chỉ tạo được chuyển biến bền vững khi người dân thực sự là chủ thể. Mỗi gia đình chủ động lựa chọn hướng sản xuất, tính toán hiệu quả kinh tế, nâng cao thu nhập và góp sức cho cộng đồng; cấp ủy, chính quyền bám sát cơ sở, định hướng phù hợp, hỗ trợ kịp thời. Từ sự đồng thuận và chung sức ấy, các tiêu chí NTM từng bước được cụ thể hóa bằng những thay đổi trong đời sống, làm cho diện mạo NTM khởi sắc.