Phát huy vai trò cộng đồng trong quản lý công trình nước sạch

Người dân tại Khu tái định cư Khen Đin, xã Cao Minh, được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh.

Hiện nay, toàn tỉnh có 1.025 công trình cấp nước sạch nông thôn tập trung, trong đó 976 công trình cấp nước tự chảy và 49 công trình sử dụng công nghệ bơm dẫn. Qua đánh giá, tính bền vững của hệ thống công trình còn hạn chế. Chỉ có 254 công trình hoạt động bền vững hoặc tương đối bền vững, trong khi 771 công trình kém bền vững hoặc đã ngừng hoạt động.

Về mô hình quản lý, có 974 công trình do UBND cấp xã trực tiếp quản lý; số còn lại do các hợp tác xã, doanh nghiệp hoặc đơn vị sự nghiệp có thu đảm nhiệm.

Một trong những nguyên nhân khiến nhiều công trình xuống cấp, hoạt động kém hiệu quả là mô hình quản lý chưa phù hợp, trong khi chính quyền cấp xã còn hạn chế về chuyên môn kỹ thuật chuyên sâu để vận hành, bảo dưỡng hệ thống.

Trước thực trạng này, việc chuyển sang mô hình tổ tự quản cộng đồng, với quy chế phân phối nước rõ ràng và trách nhiệm cụ thể của từng hộ gia đình, được xem là giải pháp nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm, phát huy vai trò chủ động của người dân trong quản lý, bảo vệ công trình.

Tại thôn Đoàn Kết, xã Đồng Phúc, công trình cấp nước sạch do Nhà nước đầu tư đang được người dân chủ động quản lý, gìn giữ như tài sản chung của cộng đồng. Quy chế quản lý, điều tiết nguồn nước được người dân bàn bạc, thống nhất, tạo sự đồng thuận trong quá trình thực hiện.

Ông Ban Văn Hấn, thành viên Tổ quản lý nước sạch cộng đồng thôn Đoàn Kết, cho biết: “Tham gia tổ quản lý, tôi luôn nỗ lực thực hiện nhiệm vụ điều tiết nguồn nước, kịp thời xử lý các sự cố, bảo đảm các hộ gia đình có nước sạch sử dụng”.

Việc bố trí khu tái định cư cho đồng bào cần xem xét tới yếu tố nguồn nước sinh hoạt.

Tinh thần chủ động, trách nhiệm của cộng đồng cũng được thể hiện tại khu tái định cư dành cho đồng bào Mông ở xã Cao Minh. Công trình cấp nước tại đây được đầu tư đồng bộ đến từng hộ gia đình. Thôn đã thành lập tổ tự quản gồm hai người, phụ trách kiểm tra và vệ sinh bể chứa đầu nguồn. Để duy trì hoạt động của công trình, mỗi hộ dân đóng góp 8.000 đồng/tháng. Cách làm này tạo nguồn kinh phí phục vụ công tác quản lý, vệ sinh và duy trì hệ thống cấp nước.

Dù mô hình tự quản bước đầu phát huy hiệu quả, việc bảo đảm nguồn nước sinh hoạt tại các khu vực núi cao vẫn gặp nhiều khó khăn do địa hình phức tạp và nguồn nước suy giảm vào mùa khô.

Ông Lý Văn Mình, Bí thư Chi bộ thôn Mù Là, xã Cao Minh, cho biết: Thôn đang đề xuất các cơ quan chức năng hỗ trợ tìm kiếm nguồn nước sinh hoạt riêng, bảo đảm nhu cầu sử dụng lâu dài cho 28 hộ dân và trường học trên địa bàn.

Trước những khó khăn đó, chính quyền các địa phương đang rà soát hiện trạng công trình, xây dựng phương án sửa chữa, nâng cấp nhằm duy trì khả năng cấp nước ổn định.

Ông Tô Phong Nhuận, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Phúc, thông tin: Đối với những công trình xuống cấp, địa phương đang đưa vào danh mục đầu tư sửa chữa, cải tạo, đáp ứng nhu cầu nước sinh hoạt hằng ngày của người dân.

Việc kết hợp nâng cấp hạ tầng với đổi mới phương thức quản lý, phát huy trách nhiệm của cộng đồng và tăng cường hỗ trợ kỹ thuật từ chính quyền địa phương sẽ tạo điều kiện duy trì hiệu quả hoạt động của các công trình cấp nước. Đây cũng là giải pháp quan trọng nhằm cải thiện đời sống người dân và thực hiện tiêu chí nước sạch trong xây dựng nông thôn mới tại các địa bàn vùng cao.