Phát huy vai trò Người có uy tín trong tuyên truyền pháp luật và phát triển sinh kế

Thưa bà, xóm Minh Thanh có ba dân tộc Tày, Nùng, Dao cùng sinh sống. Để bà con dễ hiểu, dễ nhớ và thực hiện các quy định pháp luật, bà thường tuyên truyền bằng những hình thức nào?

Bà Hoàng Thị Nơi: Toàn xóm Minh Thanh hiện có 65 hộ gia đình với 137 nhân khẩu, gồm ba dân tộc Tày, Nùng, Dao cùng sinh sống. Thuận lợi là nhân dân địa phương rất hiền lành, chăm chỉ, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, do mặt bằng dân trí còn hạn chế nên việc tiếp thu các quy định pháp luật đôi khi còn chậm.

Bà Hoàng Thị Nơi, Người có uy tín tiêu biểu, thành viên Ban Chấp hành Câu lạc bộ Liên thế hệ và thành viên Tổ hòa giải xóm Minh Thanh, xã Vũ Minh, tỉnh Cao Bằng. Ảnh: Tiến Tú.

Là người có uy tín được nhân dân tín nhiệm suốt 10 năm qua (từ năm 2016), tôi xác định công tác tuyên truyền phải kiên trì và tiến hành thường xuyên tại các cuộc họp xóm hoặc buổi sinh hoạt chi hội. Điểm mấu chốt để bà con dễ hiểu, dễ nghe là tôi sử dụng trực tiếp tiếng dân tộc mình để giải thích. Thay vì đọc nguyên văn các điều luật khô cứng, mình diễn giải bằng tiếng mẹ đẻ những nội dung thiết thực gắn liền với đời sống hàng ngày: từ Luật Giao thông đường bộ, Luật Hôn nhân và Gia đình cho đến việc giữ gìn vệ sinh môi trường làng xóm. Nhờ đó, bà con tiếp nhận tự nhiên, không cảm thấy xa lạ và tự giác chấp hành tốt.

Ngoài tuyên truyền tại các cuộc họp xóm, Minh Thanh còn có Câu lạc bộ Liên thế hệ. Bà có thể chia sẻ về cách tổ chức hoạt động của câu lạc bộ và việc kết hợp tuyên truyền pháp luật với hỗ trợ người dân phát triển kinh tế?

Bà Hoàng Thị Nơi: Câu lạc bộ Liên thế hệ của xóm được thành lập từ tháng 3/2025 theo dự án của Hội Người cao tuổi tỉnh. Xuất phát từ thực tế muốn phát triển kinh tế - xã hội địa phương thì không thể tách rời mà phải có sự chung tay của cả ba lực lượng: người cao tuổi, phụ nữ và đoàn thanh niên.

Ban Chấp hành Câu lạc bộ có 7 thành viên, gồm 1 Chủ nhiệm, 2 Phó Chủ nhiệm và 5 thành viên phụ trách các mảng chuyên môn: đoàn thanh niên, phụ nữ, chăm sóc sức khỏe, hoạt động người cao tuổi và phát triển kinh tế. Tôi tham gia với vai trò là thành viên trong Ban Chấp hành. Định kỳ mỗi năm Câu lạc bộ sinh hoạt hai lần (6 tháng một lần).

Mỗi kỳ sinh hoạt, các thành viên cùng ngồi lại để phổ biến các quy định pháp luật mới, nhắc nhở con cháu giữ gìn gia phong và trao đổi kinh nghiệm làm ăn. Qua một năm hoạt động, mô hình phát huy hiệu quả rất rõ nét: các hội viên hăng hái thi đua phát triển kinh tế, hỗ trợ nhau kỹ thuật chăn nuôi lợn, gà, trồng lạc, trồng tỏi và các loại cây ăn quả, tạo không khí gắn kết, đầm ấm khắp xóm.

Phóng viên: Trong sinh hoạt cộng đồng, những bất đồng về đất đai, ranh giới canh tác đôi khi ảnh hưởng đến tình làng nghĩa xóm. Với vai trò là thành viên Tổ hòa giải ở cơ sở, bà thường phối hợp với các thành viên khác giải quyết những vụ việc này như thế nào? Bà có thể kể một trường hợp cụ thể?

Bà Hoàng Thị Nơi: Ở nông thôn vùng cao, mâu thuẫn phức tạp nhất thường xoay quanh vấn đề ranh giới đất đai, bờ ruộng, bờ rẫy. Đôi khi cắm mốc thì rõ ràng nhưng quá trình canh tác bà con lại có vô tình lấn qua ranh giới.

Điển hình vừa qua có vụ việc hai hộ dân to tiếng, cãi vã gay gắt ngay tại vườn vì tranh chấp khoảng cách bờ đất. Ban đầu Tổ hòa giải ra tận nơi can ngăn, giải thích nhưng hai bên đang nóng nảy nên không nghe. Chúng tôi quyết định mời cả hai hộ về nhà văn hóa xóm tổ chức buổi hòa giải chính thức, yêu cầu từng bên giải trình rõ nguồn cơn.

Bên cạnh đất đai, công tác tuyên truyền Luật Hôn nhân và Gia đình cũng được thực hiện rất bài bản. Ảnh: Tuệ An.

Nguyên tắc giải quyết của chúng tôi là "thấu tình, đạt lý". Đất đai phải dựa trên cơ sở pháp lý vững chắc là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (bìa đỏ) và các mốc lộ giới được Nhà nước công nhận để phân định ranh giới rõ ràng. Sau khi chỉ rõ căn cứ pháp luật, chúng tôi mới phân tích về mặt tình cảm: hàng xóm láng giềng tối lửa tắt đèn có nhau, không nên vì một dải đất nhỏ mà đánh mất tình nghĩa. Kết quả, cả hai gia đình đều nhận thức được vấn đề, đồng thuận bắt tay giảng hòa, cam kết không tái diễn tranh chấp và bên nào khơi mào gây sự trước sẽ phải chịu trách nhiệm.

Bên cạnh đất đai, công tác tuyên truyền Luật Hôn nhân và Gia đình cũng được thực hiện rất bài bản. Nhờ thường xuyên nhắc nhở con cháu từ các lớp tập huấn về hạnh phúc gia đình nên xóm Minh Thanh nhiều năm nay không có bạo lực gia đình và tuyệt đối không xảy ra tình trạng tảo hôn, con em đều đủ tuổi luật định mới cho kết hôn.

Bên cạnh việc tuyên truyền pháp luật và giữ gìn đoàn kết trong cộng đồng, bà cũng là người đi đầu trong phát triển kinh tế tại gia đình, từng vận động bà con trồng thanh long. Hiện nay, khi diện tích cây trồng này suy giảm, người dân Minh Thanh đang chuyển đổi sản xuất ra sao? Bà mong muốn các cấp, ngành hỗ trợ những gì để việc chuyển đổi sinh kế đạt hiệu quả?

Bà Hoàng Thị Nơi: Bản thân tôi khi nghỉ hưu năm 2014 đã tiên phong trồng 800 trụ thanh long, kết hợp trồng 2 ha quế và chăn nuôi gia cầm. Từ mô hình đó, tôi vận động bà con nhân rộng và toàn xóm đã phát triển được 14 ha thanh long, mang lại nguồn thu nhập chính trong suốt gần 10 năm.

Bên cạnh việc tuyên truyền pháp luật và giữ gìn đoàn kết trong cộng đồng, bà Hoàng Thị Nơi cũng là người đi đầu trong phát triển kinh tế tại gia đình, từng vận động bà con trồng thanh long. Ảnh: Tuệ An.

Tuy nhiên, sau chu kỳ thu hoạch dài cùng tác động của thiên tai, bão lũ ngập lụt, diện tích thanh long của xóm hiện đã già cỗi, thoái hóa và sâu bệnh chết gần hết. Vừa qua, được sự quan tâm của cấp trên tập huấn phát triển cây dược liệu, bà con đang chuyển đổi sang trồng tỏi và các loại cây trồng mới.

Dù nhân dân rất tích cực, chủ động, song việc chuyển đổi cây trồng sau bão lũ đòi hỏi nguồn vốn đầu tư ban đầu khá lớn. Thay mặt bà con, tôi tha thiết mong muốn Nhà nước và các cơ quan chức năng tiếp tục hỗ trợ nguồn cây giống chất lượng. Đặc biệt, cần có những chương trình, dự án đồng hành theo suốt vòng đời cây trồng – từ khâu cung ứng giống, chuyển giao kỹ thuật canh tác cho đến liên kết tiêu thụ sản phẩm. Khi có được chuỗi hỗ trợ bền vững, bà con xóm Minh Thanh mới có thể yên tâm khôi phục sản xuất, nâng cao thu nhập và vươn lên thoát nghèo bền vững.