Phát triển AI mang thương hiệu Made in Vietnam

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng làm rõ một số vấn đề đại biểu quan tâm liên quan đến lĩnh vực khoa học và công nghệ - Ảnh: Quang Vinh

Gắn nghiên cứu khoa học với bài toán thực tiễn

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, thực hiện Nghị quyết 57, thời gian qua, Chính phủ tập trung vào 4 vấn đề lớn.

Thứ nhất, rà soát, hoàn thiện thể chế theo hướng kiến tạo, đổi mới, thúc đẩy phát triển, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Thứ hai, bố trí nguồn lực bảo đảm 3 trụ cột gồm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Thứ ba, phát triển nguồn nhân lực thông qua đào tạo tại các viện, trường. Thứ tư, đổi mới mạnh mẽ phương thức triển khai các nhiệm vụ khoa học công nghệ, gắn với việc giải quyết những bài toán lớn của đất nước.

Phó Thủ tướng đánh giá, những kết quả đạt được thời gian qua rất đáng phấn khởi, thể hiện qua hai chỉ số quốc tế. Theo Báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026 của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), Việt Nam đứng thứ 43/139 quốc gia, tăng một bậc so với năm 2025.

Trong khi đó, theo Bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và Trí tuệ nhân tạo thế giới năm 2026 (WDAIR 2026) do Viện Phát triển Quản lý Quốc tế (IMD) của Thụy Sĩ công bố, Việt Nam xếp thứ 37/70 nền kinh tế được đánh giá, đứng thứ 3 trong số 6 nền kinh tế Đông Nam Á được xếp hạng. Kết quả này đã đạt mục tiêu đến năm 2030 mà Nghị quyết 57-NQ/TW đề ra.

Cùng với đó, năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP) năm 2025 tăng 4,51%, đóng góp 56,3% vào tăng trưởng GDP. Dự kiến năm 2026, TFP tăng khoảng 5,5-5,8%, tiếp tục đóng góp khoảng 55-58% vào tăng trưởng.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Thủ tướng cũng thẳng thắn nhìn nhận vẫn còn nhiều tồn tại, bất cập được các đại biểu Quốc hội chỉ ra. Chính phủ đã nhận diện rõ những vấn đề này và đang tập trung giải quyết, nhất là trong nghiên cứu công nghệ chiến lược, thương mại hóa sản phẩm, phát triển phòng thí nghiệm, đổi mới hoạt động nghiên cứu, xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học của doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Đối với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược và nghiên cứu khoa học công nghệ, Phó Thủ tướng cho biết, quan điểm của Chính phủ là nghiên cứu phải giải quyết được những bài toán lớn của đất nước, gắn với cải thiện đời sống, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, tăng năng suất lao động và xử lý những vấn đề thực tiễn đặt ra đối với người dân, doanh nghiệp.

Cấp kinh phí cho doanh nghiệp, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu công nghệ chiến lược

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng cho hay, Chính phủ đã quyết liệt đổi mới phương thức triển khai các nhiệm vụ về công nghệ chiến lược. Lần đầu tiên, chúng ta xác định 20 bài toán lớn, 30 sản phẩm và lựa chọn 10 bộ trưởng gắn với trách nhiệm giải quyết các bài toán công nghệ chiến lược quốc gia. Trên cơ sở đó, các bộ trưởng đã phê duyệt nhiệm vụ, lựa chọn cơ quan chủ trì và doanh nghiệp tham gia triển khai. Đặc biệt, lần đầu tiên Chính phủ áp dụng cơ chế cấp kinh phí trực tiếp cho doanh nghiệp và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu công nghệ chiến lược.

Đối với việc thương mại hóa, đưa kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ vào cuộc sống, Phó Thủ tướng nhìn nhận thời gian qua, nhiều công trình nghiên cứu chưa gắn chặt với doanh nghiệp và đầu ra của sản phẩm.

Nếu trước đây, các viện, trường đề xuất dự án, đề án nghiên cứu và Nhà nước cấp kinh phí thực hiện thì trong giai đoạn hiện nay, phương thức triển khai phải được đổi mới theo hướng kiên quyết gắn nghiên cứu khoa học với thương mại hóa sản phẩm.

Đề cập đến trí tuệ nhân tạo (AI), Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, AI có khả năng tạo ra bước đột phá về năng suất, tri thức và năng lực sáng tạo, song cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do đó, việc sử dụng AI cần được tính toán kỹ lưỡng, bảo đảm các yêu cầu về bảo vệ chủ quyền, an ninh, an toàn; lấy người dân làm trung tâm và phải làm chủ được công nghệ.

Phó Thủ tướng cho biết, trong thời gian tới, cần phát triển AI mang thương hiệu Made in Vietnam. Muốn vậy, phải kiểm soát được công nghệ và sử dụng AI ở mức độ có thể làm chủ. Trong quá trình ban hành Khung kiến trúc quốc gia số cũng như triển khai các nhiệm vụ liên quan, Chính phủ đã cân nhắc kỹ lưỡng các yêu cầu bảo đảm chủ quyền, an ninh, an toàn trong phát triển và sử dụng AI.